IV KK 342/24

Sąd Najwyższy2025-02-07
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
sąd najwyższykasacjawyłączenie sędziegobezstronnośćniezawisłość sądukrajowa rada sądownictwakodeks postępowania karnego

Sąd Najwyższy wyłączył sędziego od rozpoznania sprawy z powodu jego długoletniej znajomości z sędzią, której niezawisłość jest kwestionowana w kasacji.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek sędziego P.M. o wyłączenie go od udziału w sprawie IV KK 342/24. Sędzia P.M. uzasadnił wniosek swoją wieloletnią znajomością z sędzią X.Y.1., której niezawisłość i bezstronność była kwestionowana w kasacji obrońcy M.M. Sąd Najwyższy, uznając, że taka znajomość może budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności, postanowił wyłączyć sędziego P.M. od udziału w sprawie.

Sprawa o sygnaturze IV KK 342/24 trafiła do Sądu Najwyższego na skutek kasacji obrońców M.L., M.M. i X.Y.. W kasacji obrońcy M.M. podniesiono zarzut naruszenia art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w związku z orzekaniem przez Sąd Okręgowy w Sosnowcu z udziałem sędzi X.Y.1., powołanej do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Sprawę wyznaczono do rozpoznania na rozprawie w dniu 5 lutego 2025 r. w składzie: SSN P.M. (przewodniczący), SSN T.A., SSN J.G. (sprawozdawca). Sędzia P.M. złożył jednak pismo z dnia 3 lutego 2025 r., w którym oświadczył o istnieniu podstaw do jego wyłączenia. Jako powód wskazał swoją wieloletnią (1997-2003) wspólną pracę z sędzią X.Y.1. w Sądzie Rejonowym w Sosnowcu oraz fakt, że ocena niezawisłości i bezstronności sędziego X.Y.1. w kontekście zarzutu kasacji mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego własnej bezstronności. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, uznał argumentację sędziego P.M. za zasadną. Podkreślono, że rozpoznanie zarzutu kasacji wymaga oceny działalności sędziego nie tylko w sferze orzeczniczej, ale także jego postawy wobec działań władzy wykonawczej zmierzających do ograniczenia niezależności sądów. W tej sytuacji długotrwała znajomość zawodowa SSN P.M. z sędzią, której niezawisłość miała być badana, stanowiła wystarczającą przesłankę do jego wyłączenia od orzekania w tej sprawie. W konsekwencji Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć Sędziego Sądu Najwyższego P.M. od udziału w rozpoznaniu sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, taka znajomość może wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że długotrwała znajomość zawodowa sędziego z innym sędzią, którego niezawisłość i bezstronność jest kwestionowana w kasacji, w połączeniu z koniecznością oceny jego postawy wobec działań władzy wykonawczej, stanowi wystarczającą przesłankę do wyłączenia od orzekania w celu zapewnienia braku uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wyłączenie sędziego

Strona wygrywająca

Sędzia P.M.

Strony

NazwaTypRola
M.L.osoba_fizycznaoskarżony
M.M.osoba_fizycznaoskarżony
X.Y..osoba_fizycznaoskarżony
P.M.osoba_fizycznawnioskodawca
X.Y.1osoba_fizycznasędzia sądu okręgowego

Przepisy (4)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Określa przesłanki wyłączenia sędziego od udziału w sprawie, w tym istnienie wątpliwości co do jego bezstronności.

k.p.k. art. 42 § § 1 i 4

Kodeks postępowania karnego

Reguluje procedurę wyłączenia sędziego.

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Określa bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym nienależytą obsadę sądu.

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Ustawa dotycząca trybu powoływania sędziów, która była przedmiotem zarzutu w kasacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Długoletnia znajomość zawodowa sędziego P.M. z sędzią X.Y.1., której niezawisłość jest kwestionowana. Konieczność oceny nie tylko sfery orzeczniczej, ale także postawy sędziego wobec działań władzy wykonawczej zmierzających do ograniczenia niezależności sądów. Potencjalne wywołanie uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego P.M. w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k.

Godne uwagi sformułowania

może u postronnego obserwatora postępowania kasacyjnego wywołać wątpliwość co do zdolności w pełni bezstronnego orzekania wymaga oceny działalności tego sędziego nie tylko w sferze orzeczniczej, ale także na innych płaszczyznach długotrwała znajomość zawodowa SSN P.M. z sędzią mającą podlegać testowi stanowi wystarczającą przesłankę do jego wyłączenia

Skład orzekający

P.M.

przewodniczący

T.A.

członek

J.G.

sprawozdawca

Małgorzata Wąsek-Wiaderek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego w przypadku wątpliwości co do jego bezstronności wynikających z osobistych relacji zawodowych, zwłaszcza w kontekście oceny niezawisłości sądownictwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w Sądzie Najwyższym, ale zasady dotyczące bezstronności sądu mają charakter uniwersalny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kwestii fundamentalnych dla wymiaru sprawiedliwości: bezstronności i niezawisłości sędziowskiej, a także relacji między sędziami i ich wpływu na proces.

Czy znajomość sędziów może podważyć wyrok? Sąd Najwyższy rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
IV KK 342/24
POSTANOWIENIE
Dnia 7 lutego 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
w sprawie
M.L., M.M. i X.Y..
,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej,
na posiedzeniu w dniu 7 lutego 2025 r.
wniosku SSN P.M. o wyłączenie od udziału w rozpoznaniu sprawy IV KK 342/24,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 i 4 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł
wyłączyć Sędziego Sądu Najwyższego P.M. od udziału w rozpoznaniu sprawy IV KK 342/24.
UZASADNIENIE
Na skutek kasacji obrońców M.L., M.M. i X.Y.. przed Sądem Najwyższym zawisła sprawa zarejestrowana pod sygn. akt IV KK 342/24. W kasacji obrońcy M.M. został podniesiony zarzut dotyczący uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w związku z orzekaniem przez Sąd Okręgowy w Sosnowcu z udziałem SSO X.Y.1, powołanej do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3).
Zarządzeniem z dnia 5 grudnia 2024 r. powyższa sprawa została skierowana do rozpoznania na rozprawie w dniu 5 lutego 2025 r. i wyznaczono do jej rozpoznania następujący skład orzekający: SSN P.M. (przewodniczący), SSN T.A., SSN J.G. (sprawozdawca).
Pismem z dnia 3 lutego 2025 r. SSN P.M. złożył oświadczenie o istnieniu podstawy do wyłączenia go od udziału w rozpoznaniu tej sprawy. Wskazał na fakt podniesienia zarzutu dotyczącego nienależytej obsady sądu w związku z orzekaniem przez Sąd Okręgowy w Sosnowcu z udziałem SSO X.Y.1. oraz podniósł, że wskazana w tym zarzucie Sędzia jest mu znana osobiście. Argumentował, że przez kilka lat (1997-2003), tak samo jak Sędzia X.Y.1., orzekał w Sądzie Rejonowym w Sosnowcu w sprawach karnych. Podkreślił, że w jego ocenie sytuacja, w której miały oceniać kwestię niezawisłości i bezstronności sądu z udziałem tego sędziego, w tym odnosić się do aspektów jej postępowania, które nie dotyczą sfery orzekania, mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
W oparciu o oświadczenie SSN P.M. należało wyłączyć go od udziału w rozpoznaniu sprawy IV KK 342/24.
Rzeczywiście fakt wieloletniej znajomości i utrzymywania bliskich kontaktów zawodowych z sędzią, której dotyczy zarzut kasacji obrońcy skazanego, w powiązaniu z tym, że SSN P.M. miałby brać udział w przeprowadzeniu przez Sąd Najwyższy testu niezależności i bezstronności sądu z udziałem tego sędziego, może u postronnego obserwatora postępowania kasacyjnego wywołać wątpliwość co do zdolności w pełni bezstronnego orzekania SSN P.M. w tej sprawie. Niewątpliwie rozpoznanie zarzutu kasacji, w którym postuluje się zbadanie bezstronności SSO X.Y.1. według kryteriów wskazanych w uchwale trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA-I-4110-1/20 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), wymaga oceny działalności tego sędziego nie tylko w sferze orzeczniczej, ale także na innych płaszczyznach, czyli dokonania nie tylko oceny prawidłowości wydania konkretnego orzeczenia z udziałem tego sędziego, ale również jego postawy wobec działań władzy wykonawczej zmierzających do ograniczenia niezależności sądów i niezawisłości sędziów. W tej sytuacji długotrwała znajomość zawodowa SSN P.M. z sędzią mającą podlegać testowi stanowi wystarczającą przesłankę do jego wyłączenia od orzekania w tej sprawie.
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej niniejszego postanowienia.
[WB]
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI