IV KK 341/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść M. Z. od postanowienia Sądu Rejonowego w D., które umorzyło postępowanie karne wobec oskarżonego o czyn z art. 224a k.k. (fałszywe zawiadomienie o zagrożeniu) i jednocześnie orzekło wobec niego środek zabezpieczający w postaci terapii uzależnień od alkoholu. Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Rejonowy naruszył przepisy prawa materialnego, w szczególności art. 93b § 1 k.k., poprzez orzeczenie środka zabezpieczającego bez ustalenia, czy jest to konieczne dla zapobieżenia ponownemu popełnieniu czynu zabronionego. Uzasadnienie sądu niższej instancji nie zawierało takich ustaleń, a opinia biegłych nie wypowiadała się co do prawdopodobieństwa popełnienia przestępstwa w przyszłości. Ponadto, Sąd Najwyższy wskazał na rażące naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 354a k.p.k., polegające na orzeczeniu środka zabezpieczającego bez wysłuchania biegłych psychologa i psychiatrów oraz bez uzyskania zgody oskarżonego na terapię. Sąd Najwyższy podkreślił, że błędne oznaczenie orzeczenia jako postanowienia zamiast wyroku również stanowiło naruszenie. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej środka zabezpieczającego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w D., który ma uwzględnić wskazane uwagi przy wydawaniu nowego rozstrzygnięcia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących stosowania środków zabezpieczających w sprawach karnych, w szczególności wymogów proceduralnych i materialnoprawnych związanych z orzekaniem terapii uzależnień.
Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania z powodu niepoczytalności i jednoczesnego orzekania środka zabezpieczającego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd może orzec środek zabezpieczający w postaci terapii uzależnień, gdy nie ustalono konieczności zapobieżenia ponownemu popełnieniu czynu zabronionego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenie środka zabezpieczającego wymaga ustalenia, że jest to konieczne dla zapobieżenia ponownemu popełnieniu czynu zabronionego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sąd niższej instancji naruszył art. 93b § 1 k.k., orzekając środek zabezpieczający bez wykazania jego konieczności w celu zapobieżenia recydywie, co było rażącym naruszeniem prawa materialnego.
Czy sąd orzekając środek zabezpieczający w postaci terapii uzależnień, musi wysłuchać biegłych i uzyskać zgodę sprawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd jest zobowiązany wysłuchać biegłych (psychologa, psychiatrów) i uzyskać zgodę sprawcy na terapię, chyba że istnieją inne podstawy do odstąpienia od tego obowiązku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Rejonowy rażąco naruszył art. 354a k.p.k., nie wysłuchując biegłych ani nie pytając oskarżonego o zgodę na terapię, co mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.
Czy umorzenie postępowania karnego po rozpoczęciu przewodu sądowego powinno nastąpić w formie wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powinien rozstrzygnąć o umorzeniu postępowania i zastosowaniu środka zabezpieczającego wyrokiem, a nie postanowieniem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sąd niższej instancji naruszył art. 414 § 1 k.p.k., wydając postanowienie zamiast wyroku w sytuacji, gdy po rozpoczęciu przewodu sądowego stwierdzono okoliczności wyłączające ściganie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. Z. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (15)
Główne
k.k. art. 93b § 1
Kodeks karny
Sąd może orzec środek zabezpieczający, gdy jest to konieczne, aby zapobiec ponownemu popełnieniu przez sprawcę czynu zabronionego, a inne środki prawne nie są wystarczające.
k.p.k. art. 354a
Kodeks postępowania karnego
Nakłada na sąd obowiązek wysłuchania biegłego psychologa i lekarzy psychiatrów przed orzeczeniem środka zabezpieczającego, z możliwością odstąpienia w przypadku zgody sprawcy.
k.p.k. art. 414 § 1
Kodeks postępowania karnego
Sąd wyrokiem umarza postępowanie w razie stwierdzenia po rozpoczęciu przewodu sądowego okoliczności wyłączającej ściganie.
Pomocnicze
k.k. art. 224a
Kodeks karny
k.k. art. 31 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 93a § 1
Kodeks karny
k.k. art. 93c § 1
Kodeks karny
k.k. art. 93f § 2
Kodeks karny
k.p.k. art. 17 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 354a § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 354a § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 118 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 118 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 521 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 535 § 5
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 93b § 1 k.k. poprzez orzeczenie środka zabezpieczającego bez ustalenia konieczności zapobieżenia ponownemu popełnieniu czynu zabronionego. • Naruszenie art. 354a k.p.k. poprzez orzeczenie środka zabezpieczającego bez wysłuchania biegłych i uzyskania zgody sprawcy. • Naruszenie art. 414 § 1 k.p.k. poprzez wydanie postanowienia zamiast wyroku.
Godne uwagi sformułowania
już na wstępie trzeba zauważyć, że poza przepisami wskazanymi w kasacji, Sąd orzekający naruszył także art. 414 § 1 k.p.k., bowiem w istniejącej sytuacji procesowej, tj. gdy przeprowadził przewód sądowy, o umorzeniu postępowania i zastosowaniu środka zabezpieczającego powinien rozstrzygnąć wyrokiem, a nie postanowieniem. • nie ulega wątpliwości, iż podstawowym warunkiem orzeczenia środka zabezpieczającego jest popełnienie przez sprawcę czynu zabronionego, co w realiach niniejszej sprawy nie jest kwestionowane. Rzecz jednak w tym, że sąd może orzec środek tylko wówczas, gdy jest to konieczne, aby zapobiec ponownemu popełnieniu przez sprawcę czynu zabronionego... • Słusznie również wskazuje Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny na rażące naruszenie przez Sąd Rejonowy przepisu proceduralnego – art. 354a k.p.k.
Skład orzekający
Zbigniew Puszkarski
przewodniczący-sprawozdawca
Małgorzata Gierszon
członek
Marek Pietruszyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stosowania środków zabezpieczających w sprawach karnych, w szczególności wymogów proceduralnych i materialnoprawnych związanych z orzekaniem terapii uzależnień."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania z powodu niepoczytalności i jednoczesnego orzekania środka zabezpieczającego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne są formalne wymogi proceduralne i materialnoprawne przy orzekaniu środków zabezpieczających, nawet w przypadku sprawców niepoczytalnych. Podkreśla rolę Sądu Najwyższego w kontroli prawidłowości orzekania przez sądy niższych instancji.
“Sąd Najwyższy: Terapia uzależnień nie może być orzeczona "na ślepo". Kluczowe błędy Sądu Rejonowego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.