IV KK 338/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania kasację wniesioną przez pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego z powodu braku jego legitymacji procesowej.
Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę dotyczącą zarzutów popełnienia przestępstwa fałszerstwa dokumentów księgowych. Oskarżona została uniewinniona przez Sąd Rejonowy, a następnie Sąd Okręgowy utrzymał ten wyrok w mocy. Kasację wniósł pełnomocnik oskarżyciela subsydiarnego, jednak Sąd Najwyższy uznał, że oskarżyciel subsydiarny nie był pokrzywdzonym w rozumieniu przepisów prawa, a co za tym idzie, nie miał legitymacji do wniesienia kasacji.
Sprawa dotyczyła zarzutów popełnienia przestępstwa polegającego na przerobieniu dokumentów księgowych oraz posłużeniu się nimi w sądzie. Sąd Rejonowy w K. uniewinnił oskarżoną H. K. od popełnienia zarzucanych czynów. Sąd Okręgowy w K. utrzymał ten wyrok w mocy po rozpoznaniu apelacji pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego M. S. Następnie pełnomocnik oskarżyciela subsydiarnego wniósł kasację, zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa procesowego. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na posiedzeniu, postanowił pozostawić kasację bez rozpoznania. Uzasadnienie opiera się na art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. i art. 429 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy stwierdził, że przedmiotem ochrony w przypadku czynu z art. 270 § 1 k.k. jest wiarygodność dokumentów, a nie indywidualne interesy. Oskarżycielem subsydiarnym może być pokrzywdzony, czyli osoba, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone. W tej sprawie M. S. nie był pokrzywdzonym w rozumieniu art. 49 § 1 k.p.k., ponieważ czyn z art. 270 § 1 k.k. nie naruszył bezpośrednio jego dóbr prawnych. W związku z tym M. S. nie miał legitymacji do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia ani do zaskarżenia wyroku kasacją. Sąd Najwyższy obciążył oskarżyciela subsydiarnego kosztami postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, osoba taka nie jest pokrzywdzona w rozumieniu przepisów k.p.k. i nie posiada legitymacji do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia ani środków zaskarżenia.
Uzasadnienie
Przestępstwo z art. 270 § 1 k.k. chroni dobro ogólne, jakim jest wiarygodność dokumentów, a nie indywidualne interesy. Pokrzywdzonym jest osoba, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone. W przypadku fałszerstwa dokumentów księgowych, osoba niebędąca stroną stosunku prawnego, którego te dokumenty dotyczą, nie jest pokrzywdzona.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
pozostawić kasację bez rozpoznania
Strona wygrywająca
oskarżona H. K.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. K. | osoba_fizyczna | oskarżona |
| M. S. | inne | oskarżyciel subsydiarny |
| R. T. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.p.k. art. 270 § 1
Kodeks postępowania karnego
Czyn z art. 270 § 1 k.k. chroni dobro ogólne (wiarygodność dokumentów), a nie indywidualne interesy.
k.p.k. art. 53
Kodeks postępowania karnego
Oskarżycielem posiłkowym (subsydiarnym) może być pokrzywdzony.
k.p.k. art. 49 § 1
Kodeks postępowania karnego
Pokrzywdzonym jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo.
k.p.k. art. 531 § 1
Kodeks postępowania karnego
Sąd Najwyższy pozostawia bez rozpoznania przyjętą kasację, jeżeli nie odpowiada ona przepisom wymienionym w art. 530 § 2 k.p.k. lub gdy przyjęcie kasacji nastąpiło na skutek niezasadnego przywrócenia terminu.
k.p.k. art. 530 § 2
Kodeks postępowania karnego
Wskazuje, że jednym z powodów pozostawienia kasacji bez rozpoznania są sytuacje wymienione w art. 429 § 1 k.p.k. (np. wniesienie po terminie, przez osobę nieuprawnioną, niedopuszczalność z mocy ustawy).
k.p.k. art. 429 § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa przypadki niedopuszczalności środka zaskarżenia, w tym wniesienie po terminie lub przez osobę nieuprawnioną.
Pomocnicze
k.p.k. art. 12
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 457
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 442 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 518
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak legitymacji procesowej oskarżyciela subsydiarnego jako osoby niebędącej pokrzywdzonym w rozumieniu k.p.k.
Odrzucone argumenty
Zarzuty pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego dotyczące rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 k.p.k. i art. 442 § 3 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.).
Godne uwagi sformułowania
Przedmiotem ochrony w wypadku czynu z art. 270 § 1 k.k. jest dobro natury ogólnej, jakim jest wiarygodność dokumentów, nie zaś indywidualne interesy i prawa z tymi dokumentami związane. Oskarżycielem posiłkowym (subsydiarnym) w sprawach o przestępstwa ściągane z oskarżenia publicznego może być pokrzywdzony (art. 53 k.p.k.). Pokrzywdzonym natomiast jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo (art. 49 § 1 k.p.k.). Zważywszy, że oskarżycielowi subsydiarnemu nie przysługiwał status pokrzywdzonego w odniesieniu do zarzucanych oskarżonej czynów, a w konsekwencji także status strony postępowania, nie miał on także gravamen do zaskarżenia wyroku Sądu odwoławczego kasacją.
Skład orzekający
Waldemar Płóciennik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu podmiotów uprawnionych do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia i środków zaskarżenia w sprawach o przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku legitymacji procesowej oskarżyciela subsydiarnego w kontekście przestępstwa z art. 270 § 1 k.k.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest posiadanie legitymacji procesowej, nawet w sprawach karnych, i jak jej brak może skutkować odrzuceniem środka zaskarżenia, mimo potencjalnie istotnych zarzutów procesowych.
“Brak legitymacji procesowej: dlaczego Twoja kasacja może zostać odrzucona mimo błędów sądu?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV KK 338/18 POSTANOWIENIE Dnia 26 czerwca 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 26 czerwca 2019 r. w sprawie H. K. oskarżonej o czyny z art. 270 § 1 k.k. kwestii pozostawienia bez rozpoznania kasacji pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 27 października 2017 r., sygn. akt VI Ka […] , utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 29 lutego 2016 r., sygn. akt V K […] . p o s t a n o w i ł 1. pozostawić kasację bez rozpoznania; 2. kosztami postępowania kasacyjnego obciążyć oskarżyciela subsydiarnego M. S., UZASADNIENIE H. K. oskarżona została subsydiarnym aktem oskarżenia wniesionym przez pełnomocnika M. S. o to, że: I. w okresie od lutego 2001 r. do października 2001 r. w K. wspólnie i w porozumieniu z inną osobą przerobiła dokumenty księgowe w firmie „ […] V.” R. T., tj. o czyn z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.; II. w okresie od 2003 ro do 2004 r. wspólnie z inną osobą posłużyli się w Sądzie Okręgowym Wydział II Cywilny w K. przerobionymi dokumentami księgowymi złożonymi do akt spraw wytoczonych z powództwa M. S. przeciwko pozwanym R. T. i H. K. o sygn. II C […] i II C […] , tj. o czyn z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Wyrokiem z dnia 29 lutego 2016 r., sygn. akt V K […] , Sąd Rejonowy w K. uniewinnił oskarżoną od popełnienia zarzucanych jej czynów. Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 27 października 2017 r., sygn. akt VKa […] , utrzymał w mocy orzeczenie Sądu pierwszej instancji. Wyrok ten został zaskarżony kasacją pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego, w której zarzucono rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, tj. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 k.p.k. i art. 442 § 3 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z art. 531 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy pozostawia bez rozpoznania przyjętą kasację, jeżeli nie odpowiada ona przepisom wymienionym w art. 530 § 2 k.p.k. lub gdy przyjęcie kasacji nastąpiło na skutek niezasadnego przywrócenia terminu. Treść art. 530 § 2 k.p.k. wskazuje, że jednym z powodów pozostawienia kasacji bez rozpoznania są sytuacje wymienione w art. 429 § 1 k.p.k. – tj. wniesienie środka zaskarżenia po terminie lub przez osobę nieuprawniona albo jeżeli środek ten jest niedopuszczalny z mocy ustawy. Powodem pozostawienia kasacji bez rozpoznania w rozważanej sprawie jest to, że wniesiona ona została przez osobę nieuprawnioną. Przedmiotem ochrony w wypadku czynu z art. 270 § 1 k.k. jest dobro natury ogólnej, jakim jest wiarygodność dokumentów, nie zaś indywidualne interesy i prawa z tymi dokumentami związane. Oskarżycielem posiłkowym (subsydiarnym) w sprawach o przestępstwa ściągane z oskarżenia publicznego może być pokrzywdzony (art. 53 k.p.k.). Pokrzywdzonym natomiast jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo (art. 49 § 1 k.p.k.). W związku z przedstawionym wyżej przedmiotem ochrony w wypadku czynu z art. 270 § 1 k.k. stwierdzić trzeba, że M. S. nie jest pokrzywdzonym w rozumieniu powołanych przepisów, nie mógł więc wnieść subsydiarnego aktu oskarżenia zawierającego zarzuty popełnienia czynów z art. 270 § 1 k.k., działać w charakterze strony, nie mógł też wnosić środków odwoławczych ani nadzwyczajnych środków zaskarżenia, zwłaszcza, że w zarzutach aktu oskarżenia nie wskazano, by czyn sprawcy wyczerpywał jednocześnie znamiona określone w innym przepisie karnym typizującym przestępstwo, pozostające w zbiegu lub typizującym przestępstwo współukarane, którym dobro prawne tej osoby zostało bezpośrednio zagrożone lub naruszone. Zaprezentowane stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie i piśmiennictwie – zob. m.in.: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2016 r., I KZP 5/16 i podane tam orzecznictwo i z dnia 25 marca 2015 r., II KK 302/14 oraz R.A. Stefański, Kodeks postępowania karnego, Komentarz, (red.) R.A. Stefański, S. Zabłocki, Warszawa 2017, Tom I, s. 700). Zważywszy, że oskarżycielowi subsydiarnemu nie przysługiwał status pokrzywdzonego w odniesieniu do zarzucanych oskarżonej czynów, a w konsekwencji także status strony postępowania, nie miał on także gravamen do zaskarżenia wyroku Sądu odwoławczego kasacją, należało wniesiony przez jego pełnomocnika nadzwyczajny środek zaskarżenia pozostawić bez rozpoznania. a
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI