IV KK 337/14

Sąd Najwyższy2014-11-27
SAOSKarneśrodki zabezpieczająceWysokanajwyższy
niepoczytalnośćśrodek zabezpieczającyzakład psychiatrycznybieglipostępowanie karneSąd Najwyższykasacjaznęcanie się

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie o umorzeniu postępowania i zastosowaniu środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym z powodu naruszenia przez sąd niższej instancji obowiązku wysłuchania biegłych psychiatrów i psychologa.

Prokurator Generalny wniósł kasację od postanowienia Sądu Rejonowego w T., które umorzyło postępowanie karne wobec T. W. zarzucając mu znęcanie się nad rodzicami, a jednocześnie orzekło środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym. Kasacja dotyczyła naruszenia art. 93 k.k. poprzez brak wysłuchania biegłych psychiatrów i psychologa przed orzeczeniem środka zabezpieczającego. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia 26 stycznia 2011 r., które umorzyło postępowanie karne wobec T. W. podejrzanego o znęcanie się fizyczne i psychiczne nad rodzicami (art. 207 § 1 k.k.) z uwagi na jego stan niepoczytalności w chwili czynu, a jednocześnie orzekło wobec niego środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym (art. 94 § 1 k.k.). Kasacja podniosła zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 93 k.k. w zw. z art. 94 § 1 k.k., polegający na odstąpieniu przez Sąd Rejonowy od wysłuchania lekarzy psychiatrów i psychologa przed orzeczeniem środka zabezpieczającego. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji naruszył dyspozycję art. 93 k.k., który nakazuje obligatoryjne wysłuchanie biegłych przed orzeczeniem środka zabezpieczającego. Podkreślono, że samo zapoznanie się z opinią pisemną nie jest wystarczające, a biegli muszą zostać wysłuchani ustnie przed sądem. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w T.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd jest zobowiązany do wysłuchania biegłych psychiatrów i psychologa przed orzeczeniem środka zabezpieczającego.

Uzasadnienie

Przepis art. 93 k.k. ma charakter gwarancyjny i stanowi, że sąd wysłuchuje lekarzy psychiatrów oraz psychologa przed orzeczeniem środka zabezpieczającego. Wysłuchanie to ma charakter obligatoryjny i nie wystarcza zapoznanie się jedynie z opinią pisemną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

Prokurator Generalny (w kasacji)

Strony

NazwaTypRola
T. W.osoba_fizycznapodejrzany
Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca kasacji
W. W.osoba_fizycznapokrzywdzony
P. W.osoba_fizycznapokrzywdzony

Przepisy (7)

Główne

k.k. art. 94 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 93

Kodeks karny

Nakazuje obligatoryjne wysłuchanie lekarzy psychiatrów i psychologa przed orzeczeniem środka zabezpieczającego. Nie wystarcza zapoznanie się z opinią pisemną.

Pomocnicze

k.k. art. 207 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 31 § § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 324

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez Sąd Rejonowy dyspozycji art. 93 k.k. poprzez brak obligatoryjnego wysłuchania biegłych psychiatrów i psychologa przed orzeczeniem środka zabezpieczającego.

Godne uwagi sformułowania

przepis art. 93 k.k. in fine stanowi, że przed orzeczeniem środka zabezpieczającego sąd wysłuchuje lekarzy psychiatrów oraz psychologa. Norma ta ma charakter gwarancyjny. Wobec faktu, że sąd orzeka środek zabezpieczający, polegający na faktycznym pozbawieniu wolności (...) wysłuchanie biegłych psychiatrów i psychologa ma charakter obligatoryjny, nie wystarcza przy tym zapoznanie się tylko z opinią pisemną.

Skład orzekający

Jerzy Grubba

przewodniczący-sprawozdawca

Tomasz Grzegorczyk

członek

Roman Sądej

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Proceduralne wymogi orzekania środków zabezpieczających w sprawach karnych, w szczególności obowiązek wysłuchania biegłych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji orzekania środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym w kontekście niepoczytalności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie podkreśla fundamentalne zasady proceduralne w sprawach karnych dotyczących środków zabezpieczających, co jest istotne dla praktyków prawa. Pokazuje, jak błąd proceduralny może prowadzić do uchylenia decyzji.

Błąd proceduralny w sądzie niższej instancji doprowadził do uchylenia decyzji o umieszczeniu w zakładzie psychiatrycznym.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV KK 337/14 POSTANOWIENIE Dnia 27 listopada 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Grubba (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Tomasz Grzegorczyk .SSN Roman Sądej Protokolant Dorota Szczerbiak w sprawie T. W. któremu zarzucono popełnienie czynu z art. 207 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 27 listopada 2014 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego od postanowienia Sądu Okręgowego w T. z dnia 26 stycznia 2011r. p o s t a n o w i ł: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w T. UZASADNIENIE W sprawie T. W. na postawie art. 17§1 pkt 2 k.p.k., art. 324 k.p.k. i art. 94§1 k.k. prokurator skierował do Sądu Rejonowego w T., wniosek o: 1/ umorzenie postępowania karnego prowadzonego przeciwko T. W., po- dejrzanemu o to, że w okresie od marca 2006 roku do 29 sierpnia 2010 roku w T. woj. P. znęcał się fizycznie i psychicznie nad swoimi rodzicami W. W. i P. W. w ten sposób, że wszczynał awantury domowe, w trakcie których znieważał ich słowami obelżywymi, groził pobiciem i zabójstwem, uszkadzał sprzęt domowy, zakłócał spoczynek nocny, szarpał, kopał i popychał wymienionych, tj. o przestępstwo z art. 2 207 § 1 k.k. – wobec niepopełnienia przez podejrzanego zarzucanego mu przestępstwa z uwagi na stan niepoczytalności w chwili czynu; 2/ zastosowanie w stosunku do podejrzanego środka zapobiegawczego w postaci umieszczenia go w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym. Sąd Rejonowy w T. wydanym na posiedzeniu w dniu 26 stycznia 2011r. postanowieniem w sprawie sygn. akt […]: I - na podstawie art. 17§1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 31§1 k.k. umorzył postępowanie karne wobec T. W., podejrzanego o przestępstwo z art. 207§1 k.k., II - na podstawie art. 94§1 k.k. orzekł wobec podejrzanego T. W. środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym szczegó- łowo określonym w toku postępowania wykonawczego. Postanowienie to uprawomocniło się nie będąc zaskarżone przez żadną ze stron. Kasację od tego orzeczenia, na korzyść T. W. wniósł Prokurator Generalny i podniósł w niej zarzut: - rażącego i mającego istotny wpływ na treść postanowienia naruszenia przepisów prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 93 k.k. w zw. z art. 94§1 k.k., polegającego na odstąpieniu przez Sąd, wbrew dyspozycji przywołanego przepisu, wysłuchania lekarzy psychiatrów i psychologa przed orzeczenia środka zabezpieczającego wobec T. W. w postaci umieszczenia go w zakładzie psychiatrycznym. Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w T. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasację należy uznać za oczywiście zasadną, tak jak tego wymaga art. 535§5 k.p.k. Jak wynika z akt sprawy na posiedzenie w dniu 26 stycznia 2011r. Sąd Rejonowy w T. nie wzywał biegłych psychiatrów i psychologa, którzy sporządzali opinie w sprawie. Tym samym nie doszło do wysłuchania tych biegłych na tym 3 posiedzeniu. Postępując w ten sposób Sąd naruszył dyspozycję art. 93 k.k., gdyż w świetle tego przepisu, wysłuchanie wskazanych biegłych przed zastosowaniem środka zabezpieczającego jest obligatoryjne. W kontekście treści art. 93 k.k. nie jest wystarczające złożenie opinii przez biegłych wyłącznie na piśmie. Sąd jest obowiązany wysłuchać również ustnej opinii biegłych. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 stycznia 2014 r. w sprawie III KK 458/13 (Lex) „przepis art. 93 k.k. in fine stanowi, że przed orzeczeniem środka zabezpieczającego sąd wysłuchuje lekarzy psychiatrów oraz psychologa. Norma ta ma charakter gwarancyjny. Wobec faktu, że sąd orzeka środek zabezpieczający, polegający na faktycznym pozbawieniu wolności i to wobec osoby bądź to chorej psychicznie, bądź z zaburzeniami preferencji seksualnych czy upośledzeniem umysłowym, bądź wreszcie z uzależnieniem od alkoholu, wysłuchanie biegłych psychiatrów i psychologa ma charakter obligatoryjny, nie wystarcza przy tym zapoznanie się tylko z opinią pisemną. Biegli wypowiedzieć się zatem muszą przed sądem odnośnie charakteru i stopnia uzależnienia oraz konieczności umieszczenia skazanego w zakładzie zamkniętym. (…) Ustawodawca uznał, że w sytuacji tego rodzaju konieczne jest zasięgnięcie opinii osób dysponujących wiedzą specjalistyczną w tym bezpośrednie wysłuchanie ich przed sądem”. W tej sytuacji, stwierdzić należy, że zarzut podniesiony w kasacji jest w pełni zasadny, a w konsekwencji postanowienie wydane z obrazą art. 93 k.k. należało uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania. Kierując się przedstawionymi względami Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI