IV KK 335/04

WYROK  Z  DNIA  2  MARCA  2005  R. 
IV  KK  335/04 
 
 
Powtórzenie (powielenie) po ponownym rozpoznaniu sprawy, uza-
sadnienia uchylonego uprzednio wyroku i przedstawienie tego uzasadnie-
nia jako własnego, podobnie jak powtórzenie (powielenie) uzasadnienia 
aktu oskarżenia, z reguły w sposób rażący narusza przepis art. 424 § 1 
k.p.k. 
 
Przewodniczący: sędzia SN J Żywolewska-Ławniczak. 
Sędiowie SN: R. Malarski, R. Sądej (sprawozdawca). 
Prokurator Prokuratury Krajowej: M. Staszak. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Marka Ś., skazanego za przestępstwo z 
art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 280 § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej 
na rozprawie w dniu 2 marca 2005 r., kasacji, wniesionej przez obrońcę 
skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 13 lutego 2004 r., 
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 28 maja 2002 r., 
 
u c h y l i ł   zaskarżony wyrok oraz zmieniony nim wyrok sądu pierwszej 
instancji – w tym na podstawie art. 435 k.p.k. także wobec Artura S. – i 
sprawę   p r z e k a za ł   Sądowi Rejonowemu w K. do ponownego rozpo-
znania. 
 
 
 
 

 
2
U Z A S A D N I E N I E 
 
Wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 28 maja 2002r. Marek Ś. 
został uznany za winnego tego, że w dniu 21 marca 1998r. udzielił pomocy 
Arturowi S. i innym nieustalonym osobom, do popełnienia napadu rabun-
kowego na Stanisława C., połączonego z uszkodzeniem jego ciała oraz 
dokonaniem włamania do pomieszczeń hurtowni, skąd zabrano mienie o 
wartości 27 000 zł, przy czym Marek Ś. działał w warunkach recydywy; 
czyn ten zakwalifikowany został jako przestępstwo wyczerpujące znamiona 
art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 280 § 1 k.k., art. 157 § 2 k.k. i art. 279 § 1 k.k. w 
zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 64 § 2 k.k.; za popełnienie tego czynu Marek Ś. 
skazany został na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 
grzywnę w wysokości 60 stawek dziennych, po 30 zł każda. 
Za dokonanie tego przestępstwa powyższym wyrokiem skazany zo-
stał również Artur S., któremu wymierzono karę 3 lat pozbawienia wolności 
oraz grzywnę w wysokości 60 stawek dziennych, po 30 zł każda. 
Nadto wyrok zawierał rozstrzygnięcia o zaliczeniu na poczet orze-
czonych kar pozbawienia wolności tymczasowych aresztowań, o dowodach 
rzeczowych i kosztach postępowania. 
Wyrok ten zaskarżony został apelacjami obrońców obu oskarżonych 
oraz apelacją wniesioną przez Marka Ś. W apelacji obrońcy Marka Ś. pod-
niesiony był między innymi zarzut obrazy art. 424 § 1 k.p.k., choć bliżej nie 
został on uzasadniony. 
Po rozpoznaniu apelacji, wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 13 
lutego 2004 r. zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji został zmieniony 
w odniesieniu do Marka Ś. w ten sposób, że złagodzono karę pozbawienia 
wolności do 3 lat, a w pozostałym zakresie wyrok został utrzymany w mo-
cy. 

 
3
Kasację od wyroku Sądu Okręgowego wniósł obrońca Marka Ś. Po-
stawił w niej zarzuty rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego, 
to jest art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 280 § 1 k.k. oraz naruszenia przepisów 
prawa procesowego – art. 424 § 1 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. 
Nadto w kasacji obrońca postawił zarzut błędu w ustaleniach faktycz-
nych przyjętych za podstawę wyroku. Wniósł o zmianę zaskarżonych orze-
czeń i uniewinnienie Marka Ś., bądź o ich uchylenie i przekazanie sprawy 
do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w K. 
W wyjątkowo lakonicznym uzasadnieniu kasacji jej autor w zasadzie 
ograniczył się do powtórzenia argumentacji zawartej w apelacji, ogólnikowo 
wywodząc, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dostarczył 
wystarczających dowodów winy obu skazanych, a zatem powinni zostać 
uniewinnieni, zgodnie z regułą wyrażoną w art. 5 § 2 k.p.k. 
W zakresie zarzutu naruszenia przepisów określających wymagania 
uzasadnień, obrońca stwierdził jedynie, że „uzasadnienia wyroków w ni-
niejszej sprawie są wynikiem obrazy art. 424 § 1 k.p.k. odnośnie Sądu Re-
jonowego i art. 457 § 3 k.p.k. odnośnie wyroku Sądu Okręgowego”. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Kasacja wniesiona przez obrońcę Marka Ś. zasługiwała na uwzględ-
nienie. 
W pierwszym jednakże rzędzie trzeba stwierdzić, że przedmiotowa 
kasacja sporządzona została w sposób wyjątkowo niestaranny i ogólniko-
wy. Zawierała także szereg wręcz podstawowych błędów prawnych, z któ-
rych na czoło wysuwa się podniesienie w niej zarzutu błędu w ustaleniach 
faktycznych, który w tym postępowaniu w ogóle nie jest dopuszczalny. Z 
kolei zarzut obrazy prawa materialnego odwołuje się do własnych wnio-
sków skarżącego, a nie do ustaleń faktycznych przyjętych w sprawie. Ka-
sacja stanowi powtórzenie argumentów apelacji, nie wskazując na konkret-
ne uchybienia, jakich miałby dopuścić się Sąd drugiej instancji. Prezentuje 

 
4
jedynie własną ocenę autora kasacji, że jego zdaniem zgromadzony mate-
riał dowodowy nie dawał podstaw do przypisania obu skazanym winy, a 
zatem powinni zostać uniewinnieni. 
Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 424 § 1 k.p.k., a 
przez Sąd odwoławczy art. 457 § 3 k.p.k. nie został przez obrońcę w rze-
czowy sposób uzasadniony. 
Jednakże pomimo przedstawionego powyżej stanu rzeczy, kasacji 
wniesionej przez obrońcę Marka Ś. nie można było ocenić jako niespełnia-
jącej formalnych wymagań tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia. 
Choć w sposób wadliwy, to wskazała ona na przepisy, które zdaniem jej 
autora zostały rażąco naruszone przez Sądy obu instancji. To implikowało 
konieczność dokonania kontroli zaskarżonego orzeczenia, a poprzez nie i 
orzeczenia Sądu pierwszej instancji, w granicach zakreślonych przepisem 
art. 536 k.p.k. 
Do zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, jako niedopuszczalnego 
w postępowaniu kasacyjnym, w ogóle odnieść się nie można. 
Zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 
280 § 1 k.k. – tylko wówczas byłby należycie postawiony, gdyby skarżący 
nie kwestionował przyjętych przez Sąd Rejonowy i zaakceptowanych przez 
Sąd Okręgowy ustaleń faktycznych, a jedynie ich subsumpcję. Tak jednak 
nie jest, a obrazy powyższych przepisów obrońca Marka Ś. upatruje w 
bezpodstawnym przypisaniu skazanemu sprawstwa i winy. W tej sytuacji 
także w tym zakresie problem postrzegać należy w płaszczyźnie zarzutu 
błędu w ustaleniach faktycznych, do którego badania, jak już wyżej wska-
zano, Sąd Najwyższy kognicji nie ma. 
Trafnie natomiast, choć bez należytego uzasadnienia tego stanowi-
ska, postawiony został w kasacji zarzut rażącego naruszenia przez Sąd 
Okręgowy przepisu art. 457 § 3 k.p.k., i to poprzez bezkrytyczną akcepta-
cję rażącego naruszenia przez Sąd Rejonowy art. 424 § 1 k.p.k. 

 
5
Sprawa niniejsza niewątpliwie należy do dowodowo trudnych spraw 
poszlakowych. Była ona dwukrotnie rozpoznawana przez Sądy obu instan-
cji. Sąd Okręgowy uzasadniając swój wyrok z dnia 4 maja 1999r., którym 
uchylono pierwotne orzeczenie Sądu pierwszej instancji, wskazał na ko-
nieczność dokonania „szczegółowej analizy” całokształtu zgromadzonego 
materiału, „przy rozważeniu zarzutów w apelacji oskarżonych i ich obroń-
ców”. 
Tymczasem, po ponownym rozpoznaniu, Sąd Rejonowy po prostu 
przepisał uzasadnienie, jakie zostało sporządzone po wydaniu pierwszego 
wyroku zapadłego w sprawie. Porównanie obu uzasadnień nie pozostawia 
żadnych wątpliwości, że samodzielny wkład intelektualny sądu pierwszej 
instancji ponownie sprawę rozpoznającego, przy sporządzaniu uzasadnie-
nia swojego wszak stanowiska, ograniczył się do opisania na str. 17 uza-
sadnienia postaci zjawiskowej sprawstwa Marka Ś. (pomocnictwa – zresztą 
bez bliższej analizy) oraz do sporządzenia str. 19, na której, w oderwaniu 
od wszystkich pozostałych dowodów i rozważenia wzajemnego ich zna-
czenia, przedstawiono negatywne wyniki badań śladów genetycznych i 
osmologicznych. 
Powtórzenie (powielenie) po ponownym rozpoznaniu sprawy, uza-
sadnienia uchylonego uprzednio wyroku i przedstawienie tego uzasadnie-
nia jako własnego, podobnie jak powielenie uzasadnienia aktu oskarżenia, 
z reguły w sposób rażący narusza nie tylko przepis art. 424 § 1 k.p.k., ale 
poprzez niego również fundamentalne zasady procesu, wyrażone w art. 8 
§ 1 k.p.k. oraz w art. 7 k.p.k. Stan taki co do zasady prowadzić musi do 
uwzględnienia kasacji, w których podniesiono zarzuty takich naruszeń. 
Oceny tej nie mogą zmienić niewielkie modyfikacje stylistyczne, nie wno-
szące niczego odmiennego do merytorycznej strony przedstawianego w 
uzasadnieniu toku rozumowania sądu, który legł u podstaw takiego a nie 
innego rozstrzygnięcia sprawy. 

 
6
W niniejszej sprawie zaprezentowany w uzasadnieniu wyroku Sądu 
pierwszej instancji tok rozumowania, związany z analizą i oceną dowodów 
poszlakowych oraz wniosków na ich podstawie wyprowadzonych, wbrew 
zasadom określonym w art. 8 § 1 k.p.k. i art. 7 k.p.k., nie był rozumowa-
niem ani samodzielnym, ani swobodnym, co wręcz zaprzecza istocie pro-
cesu karnego. Takiego stanu rzeczy nie dostrzegł, niestety, Sąd Okręgowy 
rozpoznający apelacje obu obrońców i Marka Ś. Apelacje te były wniesione 
na korzyść oskarżonych „co do winy”, a więc – zgodnie z art. 447 § 1 k.p.k. 
– zobowiązywały Sąd odwoławczy do rozważenia prawidłowości zaskarżo-
nego orzeczenia pod każdym względem, zatem również co do zachowania 
reguł procedowania. Pominięcie tej kwestii stanowi ewidentne naruszenie 
dyspozycji art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 447 § 1 k.p.k. Stanowi jednocze-
śnie naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., i to tym bardziej ra-
żące, że w apelacji obrońcy Marka Ś. był podniesiony zarzut naruszenia 
art. 424 § 1 k.p.k. 
Rozpoznając apelacje Sąd Okręgowy nie tylko nie dostrzegł, że uza-
sadnienie zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego stanowi prawie wierną 
kopię uzasadnienia pierwotnego wyroku, ale wręcz podkreślał wysoką ja-
kość tego uzasadnienia. Stwierdzał, że „Sąd Rejonowy w sposób wnikliwy i 
wszechstronny rozważył wszystkie dowody i okoliczności ujawnione w toku 
rozprawy, na ich podstawie poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne oraz 
należycie wykazał winę oskarżonych (...) ocena materiału dowodowego 
dokonana została z uwzględnieniem reguł art. 4 i 7 k.p.k., jest oceną 
wszechstronną i bezstronną, nie narusza granic oceny swobodnej (...)”. 
Wszystkie te peany skierowane powinny być jednak nie do Sądu Rejono-
wego orzekającego w dniu 28 maja 2002 r., a do Sądu Rejonowego, który 
wydał wyrok w dniu 21 października 1998 r. (wszak uchylony przez Sąd 
Okręgowy). 

 
7
Rozważając zasadność tak pozytywnej oceny ze strony Sądu Okrę-
gowego rozumowania Sądu pierwszej instancji, nie można nie zwrócić 
uwagi na jeszcze jeden element. Otóż przepisując uzasadnienie wyroku z 
dnia 21 października 1998 r. Sąd Rejonowy powtórzył wręcz kardynalny 
błąd w rozumowaniu prowadzącym w ostateczności do przypisania spraw-
stwa obu oskarżonym. Mianowicie stwierdził, że „kłamliwe wyjaśnienia obu 
oskarżonych (...) stanowią w ocenie Sądu istotny dowód pośrednio prze-
mawiający za ich udziałem w przestępstwie”, i dalej: „oprócz wyżej omó-
wionego dowodu pośredniego w postaci kłamliwych wyjaśnień oskarżonych 
(...) istnieją dowody pośrednie pozwalające na ustalenie tożsamości niektó-
rych sprawców rozboju”. 
Przyjęcie, że sama treść wyjaśnień oskarżonych wraz z negatywną 
oceną ich wiarygodności, może stanowić jakikolwiek dowód obciążający – 
a tym bardziej „istotny” – głęboko godzi w reguły rzetelnego i procesowo 
prawidłowego dowodzenia, ograniczając de facto prawo oskarżonego do 
prezentowania takiej linii obrony, którą uznaje za skuteczną, naruszając 
również przepisy art. 6 k.p.k. oraz art. 74 § 1 k.p.k. 
Podsumowując zatem powyższe rozważania należy stwierdzić, że 
zasadnie obrońca Marka Ś. zarzucił Sądowi Okręgowemu rażące narusze-
nie przepisu art. 457 § 3 k.p.k. Polegało ono na pominięciu zawartego w 
apelacji tego obrońcy zarzutu obrazy art. 424 § 1 k.p.k., która faktycznie 
nastąpiła, i to w wyjątkowo rażącej postaci. Konsekwencją tego stanowiska 
musiało być uwzględnienie kasacji, poprzez uchylenie zarówno zaskarżo-
nego wyroku Sądu Okręgowego oraz zmienionego nim wyroku Sądu 
pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu ostatniemu do ponownego 
rozpoznania. Co więcej, wobec wystąpienia sytuacji przewidzianej w prze-
pisie art. 435 k.p.k., (w zw. z art. 536 k.p.k.), konieczne było uchylenie wy-
roków Sądów obu instancji także wobec Artura S., jako że te same wzglę-

 
8
dy, które przemawiają za uchyleniem wyroków na rzecz Marka Ś., dotyczą i 
tego drugiego oskarżonego. 
W toku ponownego rozpoznania sprawy konieczne będzie powtórze-
nie przewodu sądowego. Z uwagi na ponad już siedmioletni upływ czasu 
od zdarzenia, niewątpliwie w szerokim zakresie możliwe będzie poprzesta-
nie na ujawnieniu dotychczas zgromadzonych dowodów. Zakres ten pozo-
stawić jednakże należy uznaniu Sądu pierwszej instancji oraz inicjatywie 
stron procesowych. Oczywistym jest, że przy wyrokowaniu konieczne bę-
dzie uniknięcie wskazanych powyżej uchybień oraz dokonanie rzeczywi-
ście samodzielnej i swobodnej oceny całego materiału dowodowego, z po-
szanowaniem wszelkich reguł procesowych. 
Kierując się przedstawioną powyżej argumentacją, Sąd Najwyższy 
orzekł jak w wyroku.