IV KK 330/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek skazanego M.W. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego I.Z. od rozpoznania sprawy kasacyjnej został oddalony przez Sąd Najwyższy. Skazany argumentował, że sędzia I.Z. został powołany na urząd w trybie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie Krajowej Rady Sądownictwa, co według niego nie daje gwarancji niezawisłości i bezstronności. Dodatkowo, powołano się na udział sędziego w spotkaniu z Prezydentem RP, co miało budzić wątpliwości co do jego niezależności od władzy wykonawczej. Sąd Najwyższy, opierając się na swoim ugruntowanym orzecznictwie, stwierdził, że wątpliwości co do bezstronności sędziego nie mogą być wywodzone z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, niezależnie od procedury nominacyjnej. Podkreślono, że zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów. Sąd odwołał się również do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r. (sygn. akt P 22/19), który uznał niezgodność z Konstytucją przepisów dopuszczających rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania. Zaznaczono, że ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k. w zakresie badania kwestii bezstronności sędziego. Sąd uznał, że wniosek w tej części jest niedopuszczalny z mocy ustawy. Odnosząc się do innych orzeczeń, w których stwierdzono podstawy do wyłączenia sędziego I.Z., Sąd Najwyższy podkreślił, że sąd karny rozstrzyga samodzielnie i nie jest związany rozstrzygnięciami innych sądów. Ponadto, uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I-4110-1/20), na której opierały się niektóre z tych orzeczeń, została uznana przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodną z Konstytucją RP i traktatami UE, przez co nie wywiera skutków prawnych. Sąd odrzucił również argumentację dotyczącą naruszenia art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., wskazując, że rozstrzygnięcie w sprawie kasacyjnej nie dotyczy bezpośrednio sędziego. Wreszcie, sąd uznał, że udział sędziego w konferencji z Prezydentem RP, w gronie ponad 120 osób, nie budzi uzasadnionych wątpliwości co do jego bezstronności, gdyż przepis art. 41 § 1 k.p.k. wymaga konkretnych okoliczności faktycznych, a nie subiektywnych odczuć strony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyłączenia sędziego w sprawach dotyczących kwestii ustrojowych, procedury nominacyjnej oraz potencjalnego konfliktu interesów.
Dotyczy specyfiki polskiego systemu prawnego i orzecznictwa Sądu Najwyższego w kontekście reform wymiaru sprawiedliwości.
Zagadnienia prawne (3)
Czy okoliczności ustrojowe związane z powołaniem sędziego, w tym sposób ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa, mogą stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wątpliwości co do bezstronności sędziego nie mogą być wywodzone z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, a przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym stanowią lex specialis w stosunku do ogólnych przepisów k.p.k. dotyczących wyłączenia sędziego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na ugruntowane orzecznictwo oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którym zarzuty dotyczące procedury nominacyjnej sędziego nie mogą stanowić podstawy do jego wyłączenia, chyba że istnieją konkretne, zindywidualizowane okoliczności faktyczne podważające jego bezstronność.
Czy udział sędziego w konferencji z Prezydentem RP, w gronie wielu innych osób, może budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w konkretnej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sam udział w konferencji, w której uczestniczyło wiele osób, nie budzi uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego, jeśli nie towarzyszą temu konkretne fakty wskazujące na stronniczość.
Uzasadnienie
Przepis art. 41 § 1 k.p.k. wymaga istnienia uzasadnionych, konkretnych okoliczności faktycznych, które mogłyby wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego. Subiektywne odczucia strony lub ogólne wątpliwości ustrojowe nie są wystarczające.
Czy sędzia jest wyłączony od rozpoznania sprawy, jeśli jej rozstrzygnięcie może mieć wpływ na jego sytuację ustrojową lub sytuację innych sędziów powołanych w podobnym trybie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sędzia jest wyłączony od udziału w sprawie, gdy sprawa dotyczy go bezpośrednio, co oznacza związek z jego osobą i osobiste zainteresowanie rozstrzygnięciem. Ogólne kwestie ustrojowe lub potencjalny wpływ na sytuację innych sędziów nie są podstawą do wyłączenia.
Uzasadnienie
Wykładnia językowa art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. wskazuje na bezpośredni związek sprawy z osobą sędziego. Przyjęcie odmiennej interpretacji mogłoby prowadzić do paraliżu orzeczniczego poprzez możliwość odsunięcia od orzekania znacznej liczby sędziów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.W. | osoba_fizyczna | skazany |
| I.Z. | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Najwyższego |
Przepisy (7)
Główne
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wątpliwości te muszą być uzasadnione, konkretne i podlegać zewnętrznej weryfikacji.
k.p.k. art. 40 § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio, co oznacza ścisły, niepośredni związek z osobą sędziego i jego osobiste zainteresowanie rozstrzygnięciem.
Pomocnicze
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z jego udziałem lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.
ustawa o SN art. 29 § 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.
ustawa o SN art. 29 § 5
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Ustawa o zmianie Krajowej Rady Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego dotyczące kwestii ustrojowych i powołania sędziów. • Ustawa o Sądzie Najwyższym jako lex specialis w stosunku do przepisów k.p.k. o wyłączeniu sędziego. • Brak bezpośredniego związku sprawy z osobą sędziego w rozumieniu art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. • Udział w konferencji z Prezydentem RP w gronie wielu osób nie budzi uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności. • Orzeczenia międzynarodowe i uchwały SN, na które powołał się wnioskodawca, nie są wiążące lub zostały uznane za niezgodne z prawem.
Odrzucone argumenty
Wadliwość procedury powołania sędziego I.Z. przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. • Udział sędziego I.Z. w spotkaniu z Prezydentem RP budzi wątpliwości co do jego niezależności od władzy wykonawczej. • Sędzia I.Z. rozstrzygałby w sprawie, która dotyczy jego sytuacji ustrojowej lub sytuacji innych sędziów powołanych w podobnym trybie (naruszenie zasady nemo iudex in causa sua). • Istnienie innych orzeczeń Sądu Najwyższego, które stwierdzały podstawy do wyłączenia sędziego I.Z.
Godne uwagi sformułowania
wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem • ustawa o SN w sposób szczególny reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego [...] stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k. • okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności • sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio • zwrot „bezpośrednio” [...] oznacza zatem, że pomiędzy sprawą określonego sędziego, a jego osobą nie ma ogniw pośrednich • sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie • nie będzie tym samym każde, niepoparte określonymi faktami, subiektywne odczucie strony w postaci braku zaufania czy też utraty wiary w bezstronność sędziego.
Skład orzekający
Paweł Kołodziejski
przewodniczący
I.Z.
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego w sprawach dotyczących kwestii ustrojowych, procedury nominacyjnej oraz potencjalnego konfliktu interesów."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki polskiego systemu prawnego i orzecznictwa Sądu Najwyższego w kontekście reform wymiaru sprawiedliwości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezawisłością i bezstronnością sędziów, co jest tematem gorących debat publicznych i prawniczych.
“Czy sędzia SN może być wyłączony z powodu sposobu powołania? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.