IV KK 330/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek o wyłączenie sędzi A.D. od udziału w sprawie Sądu Najwyższego sygn. akt IV KK 330/25 został złożony przez skazanego z powodu uzasadnionych wątpliwości co do jej bezstronności. Podstawą wniosku był wadliwy tryb powołania sędzi do Sądu Najwyższego, który zdaniem wnioskodawcy narusza standardy niezależności i bezstronności sądu, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, ETPCz oraz TSUE. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, stwierdził, że przesłanki do wyłączenia sędzi są spełnione. Powołano się na uchwałę SN z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020), która stwierdza, że nienależyta obsada sądu zachodzi, gdy bierze w niej udział osoba powołana na sędziego SN na wniosek KRS ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. Sąd podkreślił, że brak transparentności i weryfikacji kompetencji w procesie nominacyjnym rodzi podejrzenia o polityczne motywacje, co wyklucza postrzeganie takich osób jako bezstronnych i niezawisłych, zwłaszcza w sądzie ostatniej instancji. Wykładnia art. 41 § 1 k.p.k. powinna zapewniać skuteczną ochronę prawa strony do niezależnego i bezstronnego sądu, uwzględniając standardy konstytucyjne i konwencyjne. Sąd odwołał się również do wyroku ETPCz w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, który stwierdza, że udział w procesie powoływania sędziów przez niekonstytucyjnie ukształtowaną KRS powoduje, że skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu. W konsekwencji, sędzia A.D., powołana w takim trybie, została wyłączona od udziału w sprawie, gdyż sąd z jej udziałem nie spełniałby kryteriów art. 6 ust. 1 EKPC, a postępowanie byłoby obciążone wadą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu wadliwej procedury nominacyjnej, naruszenia standardów niezależności i bezstronności sądu, a także kwestii konstytucyjnego statusu sędziego.
Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwej procedury nominacyjnej sędziów Sądu Najwyższego na podstawie ustawy z 2017 r. i orzecznictwa ETPCz.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sędzia powołany do Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r., może być uznany za niezależnego i bezstronnego w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, udział sędziego powołanego w takim trybie w składzie orzekającym może prowadzić do naruszenia standardu niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, opierając się na własnym orzecznictwie oraz wyroku ETPCz w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, uznał, że wadliwy tryb powołania sędziego do Sądu Najwyższego, wynikający z niekonstytucyjnego składu KRS, podważa jego niezawisłość i bezstronność, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą.
Czy osoba powołana na stanowisko sędziego SN na wniosek organu ukształtowanego niezgodnie z Konstytucją RP posiada status sędziego w rozumieniu Konstytucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, osoba taka nie posiada statusu sędziego w rozumieniu Konstytucji RP i nie może sprawować wymiaru sprawiedliwości.
Uzasadnienie
Konstytucja RP przewiduje, że sędzią jest wyłącznie osoba powołana na stanowisko przez Prezydenta RP na wniosek konstytucyjnej Krajowej Rady Sądownictwa. Brak spełnienia tego warunku oznacza, że osoba taka ma status jedynie ustawowy, a nie konstytucyjny, co uniemożliwia jej orzekanie jako niezawisłego i bezstronnego sądu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.W. | osoba_fizyczna | skazany |
| A.D. | osoba_fizyczna | sędzia |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
EKPC art. 6 § ust. 1
Europejska Konwencja Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Prawo do rzetelnego procesu, w tym do niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny i bezstronny sąd.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziów powołuje Prezydent Rzeczypospolitej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Konstytucja RP art. 439 § § 1 pkt 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nienależyta obsada sądu jako bezwzględna przyczyna odwoławcza.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwy tryb powołania sędziego do Sądu Najwyższego na wniosek niekonstytucyjnie ukształtowanej KRS narusza standardy niezależności i bezstronności sądu. • Sąd z udziałem sędziego powołanego w wadliwym trybie nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC. • Osoba powołana na sędziego SN w wadliwym trybie nie posiada statusu sędziego w rozumieniu Konstytucji RP.
Godne uwagi sformułowania
nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. • powołanie do Sądu Najwyższego jest zawsze pierwszym powołaniem na urząd w tym Sądzie, wymaga więc spełnienia szczególnych warunków i dochowania procedur, w których rzeczywiście można zweryfikować kompetencje kandydata, także z punktu widzenia jego cech istotnych dla zachowania niezawisłości i bezstronności. • Wykładni art. 41 § 1 k.p.k. należy dokonywać w taki sposób, aby zapewnić skuteczną ochronę prawa strony do rozpoznania konkretnej sprawy przez niezależny i bezstronny sąd. • nie stanowi automatycznego powodu do stwierdzenia, że zachodzi uzasadniona wątpliwość co do obiektywnej i subiektywnej bezstronności takiej osoby w rozpoznawaniu spraw. • nie został spełniony drugi warunek wskazany w art. 179 Konstytucji RP, co oznacza, że Pani sędzia A.D., nie uzyskała statusu sędziego Sądu Najwyższego w rozumieniu Konstytucji RP, ze wszystkimi tego konsekwencjami
Skład orzekający
Włodzimierz Wróbel
przewodniczący
A.D.
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu wadliwej procedury nominacyjnej, naruszenia standardów niezależności i bezstronności sądu, a także kwestii konstytucyjnego statusu sędziego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwej procedury nominacyjnej sędziów Sądu Najwyższego na podstawie ustawy z 2017 r. i orzecznictwa ETPCz.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i konstytucyjności procedur nominacyjnych, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym i prawniczym.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego: czy wadliwe nominacje podważają praworządność?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.