IV KK 326/11

Sąd Najwyższy2012-01-26
SNKarneprzestępstwa przeciwko mieniuŚrednianajwyższy
oszustwoart. 286 k.k.kasacjaSąd Najwyższyznamiona czynuprawo procesoweuniewinnienieopis czynu

Sąd Najwyższy uniewinnił oskarżonego od zarzutu oszustwa z powodu wadliwego opisu czynu w wyroku sądu niższej instancji, który nie zawierał wszystkich ustawowych znamion przestępstwa.

Mirosław K. został skazany przez Sąd Rejonowy za oszustwo na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem, grzywnę oraz zobowiązanie do naprawienia szkody. Kasację na korzyść skazanego wniósł Prokurator Generalny, zarzucając rażące naruszenie prawa procesowego, a konkretnie art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. poprzez pominięcie w opisie czynu znamienia zamiaru wprowadzenia pokrzywdzonego w błąd lub wyzyskania błędu. Sąd Najwyższy uznał ten zarzut za zasadny, stwierdzając, że opis czynu nie zawierał wszystkich ustawowych znamion oszustwa. Z uwagi na niemożność uzupełnienia opisu czynu na niekorzyść oskarżonego po upływie terminu, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i uniewinnił Mirosława K.

Sprawa dotyczy kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść Mirosława K., skazanego przez Sąd Rejonowy za przestępstwo oszustwa z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Sąd Rejonowy skazał oskarżonego na karę 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na okres 3 lat, grzywnę oraz zobowiązał do wpłaty kwoty 67.602,15 zł na rzecz pokrzywdzonej spółki. Wyrok uprawomocnił się bez postępowania odwoławczego. Prokurator Generalny zarzucił zaskarżonemu wyrokowi rażące naruszenie art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. poprzez pominięcie w opisie przypisanego czynu ustawowego znamienia przestępstwa oszustwa, jakim jest zamiar wprowadzenia pokrzywdzonego w błąd lub wyzyskania błędu. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację, uznał podniesiony zarzut za zasadny. Stwierdził, że opis czynu przypisanego Mirosławowi K. nie zawierał wszystkich ustawowych znamion przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., w szczególności zamiaru sprawcy. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, wyrokowe ustalenie czynu powinno obejmować wszystkie elementy mające znaczenie dla kwalifikacji prawnej. Sąd Najwyższy podkreślił, że wskazane naruszenie miało rażący charakter i istotny wpływ na treść orzeczenia. Jednakże, z uwagi na upływ terminu wskazanego w art. 524 § 3 k.p.k., który uniemożliwiał uzupełnienie opisu czynu o brakujące znamię na niekorzyść oskarżonego, Sąd Najwyższy był zmuszony uwzględnić wniosek skarżącego i uniewinnić Mirosława K. od popełnienia zarzucanego mu czynu. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu oparto na art. 632 pkt 2 k.p.k.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, opis czynu nie zawierał wszystkich ustawowych znamion przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., w szczególności zamiaru wprowadzenia pokrzywdzonego w błąd lub wyzyskania błędu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że opis czynu w wyroku sądu rejonowego nie zawierał wszystkich znamion przestępstwa oszustwa, co stanowiło rażące naruszenie art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. Z uwagi na niemożność uzupełnienia opisu na niekorzyść oskarżonego, sąd uniewinnił oskarżonego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i uniewinnienie

Strona wygrywająca

Mirosław K.

Strony

NazwaTypRola
Mirosław K.osoba_fizycznaoskarżony
Dariusz Z.osoba_fizycznapokrzywdzony
Spółka S. – P.spółkapokrzywdzony
Prokurator Generalnyorgan_państwowyskarżący
Mieczysław Taborosoba_fizycznaprokurator

Przepisy (15)

Główne

k.k. art. 286 § § 1

Kodeks karny

Przestępstwo oszustwa wymaga wykazania zamiaru wprowadzenia pokrzywdzonego w błąd lub wyzyskania błędu.

k.k. art. 12

Kodeks karny

k.p.k. art. 413 § § 2 pkt. 1

Kodeks postępowania karnego

Opis czynu przypisanego oskarżonemu w wyroku musi zawierać wszystkie ustawowe znamiona przestępstwa.

Pomocnicze

k.k. art. 33 § § 2 i 3

Kodeks karny

k.k. art. 69 § § 1 i 2

Kodeks karny

k.k. art. 70 § § 1 pkt 1

Kodeks karny

k.k. art. 72 § § 2

Kodeks karny

k.p.k. art. 387 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 6

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 436

Kodeks postępowania karnego

Sąd Najwyższy ograniczył rozpoznanie kasacji do zarzutu obrazy art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.

k.p.k. art. 524 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Po upływie terminu nie można uzupełnić opisu czynu na niekorzyść oskarżonego.

k.p.k. art. 626 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 627

Kodeks postępowania karnego

u.o.p.k. art. 2 i 3

Ustawa o opłatach w sprawach karnych

k.p.k. art. 632 § pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach procesu po uniewinnieniu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzut Prokuratora Generalnego dotyczący rażącego naruszenia art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. poprzez pominięcie w opisie czynu ustawowego znamienia przestępstwa oszustwa (zamiaru sprawcy).

Godne uwagi sformułowania

opis czynu przypisanego powinno obejmować wszystkie elementy czynu mające znaczenie dla prawidłowej kwalifikacji prawnej nie użycie ustawowego zwrotu, określającego alternatywnie możliwe czynności sprawcze, dopuszczalne jest więc jedynie wtedy, gdy wskazuje się sposób zachowania sprawcy, który odpowiadałby co najmniej jednemu czasownikowemu znamieniu przestępstwa pomijając w opisie czynu znamię konieczności zaistnienia po stronie sprawcy zamiaru w postaci wprowadzenia pokrzywdzonego w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania upływ terminu wskazanego w art. 524 § 3 k.p.k. uniemożliwia uzupełnienie opisu czynu o brakujące znamię, bowiem byłaby to niewątpliwie zmiana na niekorzyść oskarżonego

Skład orzekający

Jerzy Grubba

przewodniczący

Barbara Skoczkowska

sprawozdawca

Henryk Komisarski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wymogi formalne opisu czynu w wyroku skazującym, konieczność uwzględnienia wszystkich znamion przestępstwa, w tym zamiaru sprawcy, oraz konsekwencje procesowe ich braku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie błąd w opisie czynu uniemożliwił uzupełnienie go na niekorzyść oskarżonego z uwagi na upływ terminu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne wymogi opisu czynu w wyroku i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uniewinnienia, nawet jeśli pierwotnie sprawca został uznany za winnego.

Błąd w opisie czynu uratował skazanego przed więzieniem – Sąd Najwyższy uniewinnił od oszustwa!

Dane finansowe

WPS: 67 602,15 PLN

naprawienie szkody: 67 602,15 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV KK 326/11  
 
 
 
WYROK 
 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
Dnia 26 stycznia 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Jerzy Grubba (przewodniczący) 
 
 
 
SSN Barbara Skoczkowska (sprawozdawca) 
 
 
 
SSA del. do SN Henryk Komisarski 
 
przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Mieczysława Tabora 
w sprawie Mirosława K. 
skazanego z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.  
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 26 stycznia 2012 r., 
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego, na korzyść skazanego, 
od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 15 listopada 2010 r.,  
1. uchyla zaskarżony wyrok i uniewinnia Mirosława K. od popełnienia 
zarzucanego mu czynu; 
2. kosztami procesu obciąża Skarb Państwa. 

 
 
2
UZASADNIENIE 
 
Mirosław K. został oskarżony o to, że „w okresie od 22 września 2008 
roku do 22 października 2008 roku w M. woj.X. działając z góry powziętym 
zamiarem w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził do 
niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 67.602,15 zł przy 
sprzedaży blachy na szkodę Dariusza Z. właściciela spółki S. – P. z/s w M.”, 
tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. 
Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 15 listopada 2010r.: 
1. „uznał 
oskarżonego 
Mirosława 
K. 
za 
winnego 
popełnienia 
zarzucanego mu przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i 
za to na podstawie art. 286 § 1 k.k. oraz art. 33 § 2 i 3 k.k. skazał go 
na karę 2 lat pozbawienia wolności oraz grzywnę w liczbie 80 stawek 
dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 
złotych; 
2. na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k., art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie 
orzeczonej kary pozbawienia wolności wobec Mirosława K. 
warunkowo zawiesił na okres lat 3 tytułem próby; 
3. na podstawie art. 72 § 2 k.k. zobowiązał oskarżonego Mirosława K. 
do wpłacenia kwoty 67.602,15 zł na rzecz Spółki jawnej „S.-P." w M. 
prowadzonej przez Dariusza Z. oraz Kornelię Z. w terminie 3 lat od 
uprawomocnienia się wyroku; 
4. na podstawie art. 626 § 1 k.p.k., art. 627 k.p.k. oraz art. 2 i 3 ustawy o 
opłatach w sprawach karnych zasądził od oskarżonego Mirosława K. 
na rzecz Skarbu Państwa 460 złotych opłaty oraz wydatki poniesione 
w sprawie w kwocie 90 złotych”. 
Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się bez 
postępowania odwoławczego w dniu 23 listopada 2010 roku. 
Kasację od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia 15 listopada 
2010r., na korzyść oskarżonego Mirosława K., wniósł Prokurator Generalny.  

 
 
3
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił „rażące i mające istotny wpływ na treść 
wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 
413 § 2 pkt. 1 k.p.k., poprzez pominięcie w zawartym w sentencji 
kwestionowanego 
orzeczenia 
opisie 
przypisanego 
oskarżonemu 
czynu 
ustawowego znamienia przestępstwa określonego w art. 286 § 1 k.k. w postaci 
istnienia zamiaru wprowadzenia pokrzywdzonego w błąd albo wyzyskania 
błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, co 
skutkowało uznaniem Mirosława K. za winnego występku określonego w tym 
przepisie, pomimo braku w przypisanym czynie wszystkich znamion czynu 
zabronionego”.  Podnosząc ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego 
wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu.   
Zauważyć należy, że skarżący niezależnie od powyżej wskazanego 
zarzutu, w uzasadnieniu kasacji dodatkowo podniósł, że Sąd Rejonowy rażąco 
naruszył przepisy art. 387 § 2 k.p.k. oraz art. 6 k.p.k.  Sąd przychylił się bowiem 
do wniosku oskarżonego o wydanie wyroku skazującego i wymierzenie mu kary 
przez niego zaproponowanej, pomimo tego, że dowody zebrane w sprawie w 
sposób oczywisty wskazywały na istniejące istotne wątpliwości co do zamiaru z 
jakim działał Mirosław K., a więc wątpliwości co do faktycznego wystąpienia w 
jego działaniu wszystkich znamion przypisanego mu występku z art. 286 § 1 
k.k.  Nie uwzględniając natomiast wniosku obrońcy oskarżonego o odroczenie 
rozprawy w celu przygotowania się do niej, sąd naruszył prawo oskarżonego do 
obrony.   
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Podniesiony przez Prokuratora Generalnego w kasacji zarzut obrazy art. 
413 § 2 pkt 1 k.p.k. jest zasadny, gdyż w opisie czynu przypisanego 
Mirosławowi K. nie wskazano wszystkich ustawowych znamion przestępstwa 
określonego w art. 286 § 1 k.k.  Mając natomiast na uwadze treść art. 436 k.p.k. 
Sąd Najwyższy ograniczył rozpoznanie kasacji tylko do tego uchybienia, gdyż 
rozpoznanie w tym zakresie jest wystarczające do wydania orzeczenia. 

 
 
4
Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego, odnoszącą 
się do prawidłowego sformułowania wyroku, wyrokowe ustalenie czynu 
przypisanego powinno obejmować wszystkie elementy czynu mające znaczenie 
dla prawidłowej kwalifikacji prawnej, zatem powinno zawierać wskazanie 
czasu i miejsca jego popełnienia oraz wszystkie elementy zachowania sprawcy 
wypełniające ustawowe znamiona czynu zabronionego (por. postanowienie z 
dnia 4 lutego 2008 r., V KK 245/07, LEX nr 361543 oraz wyroki: z dnia 22 
października 2009 r, IV KK 111/09, LEX nr 550462; z dnia 23 czerwca 
2010r., III KK 373/09, LEX nr 598844).  Nie użycie ustawowego zwrotu, 
określającego alternatywnie możliwe czynności sprawcze, dopuszczalne jest 
więc jedynie wtedy, gdy wskazuje się sposób zachowania sprawcy, który 
odpowiadałby 
co 
najmniej 
jednemu 
czasownikowemu 
znamieniu 
przestępstwa.   
W niniejszej sprawie prokurator Prokuratury Rejonowej skierował akt 
oskarżenia, a Sąd Rejonowy kwestionowanym wyrokiem skazał Mirosława K. 
za występek z art. 286 § 1 k.k., pomijając w opisie czynu znamię konieczności 
zaistnienia 
po 
stronie 
sprawcy 
zamiaru 
w 
postaci 
wprowadzenia 
pokrzywdzonego w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego 
pojmowania przedsiębranego działania. Znamię to pominięte zostało również w 
opisie czynu zarzuconego Mirosławowi K. w toku dochodzenia. 
Wskazane naruszenie prawa procesowego - art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., 
niewątpliwie miało rażący charakter i istotny wpływ na treść orzeczenia 
uznającego Mirosława K. za winnego popełnienia występku z art. 286 § 1 k.k.  
Z uwagi jednak na to, że upływ terminu wskazanego w art. 524 § 3 k.p.k. 
uniemożliwia uzupełnienie opisu czynu o brakujące znamię, bowiem byłaby to 
niewątpliwie zmiana na niekorzyść oskarżonego, konieczne było uwzględnienie 
wniosku skarżącego i uniewinnienie Mirosława K. od popełnienia zarzucanego 
mu czynu.   
Rozstrzygnięcie o kosztach oparte jest o treść art.632 pkt 2 k.p.k. 

 
 
5
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części 
dyspozytywnej wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI