IV KK 322/20

Sąd Najwyższy2020-08-21
SNKarneprzestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacjiŚrednianajwyższy
jazda po alkoholukasacjaSąd Najwyższyzatarcie skazaniakodeks karnyprzestępstwo drogowekara pozbawienia wolnościśrodki karne

Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego za jazdę pod wpływem alkoholu, uznając ją za oczywiście bezzasadną, ponieważ zatarcia wcześniejszego skazania nie można było uwzględnić z uwagi na kolejne przestępstwa popełnione przez skazanego.

Obrońca skazanego M. W., skazanego za jazdę pod wpływem alkoholu (art. 178a § 4 k.k.), wniósł kasację, zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania przez Sąd Okręgowy. Głównym argumentem było nieuwzględnienie z urzędu zatarcia wcześniejszego skazania za art. 178a § 1 k.k., co miało prowadzić do niesprawiedliwej kwalifikacji czynu i surowej kary. Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że zatarcia skazania nie można było uwzględnić, ponieważ skazany popełnił kolejne przestępstwa, które uniemożliwiły jednoczesne zatarcie wszystkich skazań zgodnie z art. 108 k.k.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego M. W., który został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w P. za przestępstwo z art. 178a § 4 k.k. (jazda pod wpływem alkoholu) na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz świadczenie pieniężne. Sąd Okręgowy w K. utrzymał ten wyrok w mocy. Obrońca zarzucił Sądowi Okręgowemu rażące naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 440 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 k.p.k., polegające na niezastosowaniu z urzędu przepisu art. 106 k.k. w zw. z art. 107 § 4a k.k. i nieuwzględnieniu faktu zatarcia wcześniejszego skazania M. W. za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. Skarżący argumentował, że zatarte skazanie powinno skutkować zmianą kwalifikacji prawnej czynu na art. 178a § 1 k.k. i orzeczeniem łagodniejszej kary. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną. Wskazał, że choć sąd II instancji ma obowiązek wyjść poza granice zaskarżenia, to w tej sprawie nie doszło do rażąco niesprawiedliwego orzeczenia. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zatarcia skazania z 2010 r. nie można było uwzględnić z mocy prawa, ponieważ M. W. popełnił kolejne przestępstwa, za które został skazany prawomocnymi wyrokami w latach 2010-2013. Zgodnie z art. 108 k.k., możliwe jest tylko jednoczesne zatarcie wszystkich skazań. Ponieważ ostatnie skazanie z 2013 r. wymagało 10 lat do zatarcia (art. 107 § 1 k.k.), a termin ten nie upłynął przed wydaniem wyroku w niniejszej sprawie, wcześniejsze skazanie nie mogło ulec zatarciu. W związku z tym zarzuty kasacji okazały się chybione, a Sąd Najwyższy oddalił kasację i obciążył skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd odwoławczy ma obowiązek wyjść poza granice zaskarżenia i przeprowadzić pełną kontrolę zaskarżonego wyroku, zwłaszcza gdy środek odwoławczy został sporządzony osobiście przez oskarżonego. Jednakże, w tej konkretnej sprawie, nieuwzględnienie zatarcia skazania nie doprowadziło do rażąco niesprawiedliwego orzeczenia, ponieważ zatarcia nie można było uwzględnić z mocy prawa.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy potwierdził obowiązek sądu II instancji do wyjścia poza granice zaskarżenia w celu zapewnienia sprawiedliwości. Jednakże, w analizowanym przypadku, argumentacja obrońcy opierała się na błędnym założeniu o zatarciu wcześniejszego skazania. Zgodnie z art. 108 k.k., możliwe jest tylko jednoczesne zatarcie wszystkich skazań. Ponieważ skazany popełnił kolejne przestępstwa, które nie uległy jeszcze zatarciu, wcześniejsze skazanie nie mogło zostać zatarte z mocy prawa, co uniemożliwiło zastosowanie przepisów o zatarciu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
M. W.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (14)

Główne

k.k. art. 178a § 4

Kodeks karny

k.p.k. art. 535 § 3

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 108

Kodeks karny

Przepis stanowiący o jednoczesnym zatarciu wszystkich skazań, kluczowy dla rozstrzygnięcia sprawy.

Pomocnicze

k.k. art. 42 § 3

Kodeks karny

k.k. art. 43a § 2

Kodeks karny

k.k. art. 43a § 1

Kodeks karny

k.k. art. 106

Kodeks karny

Przepis dotyczący zatarcia skazania, który obrońca błędnie zastosował.

k.k. art. 107 § 4a

Kodeks karny

Przepis dotyczący zatarcia skazania, który obrońca błędnie zastosował.

k.k. art. 178a § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 440

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 433 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 437 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 458

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 107 § 1

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek sądu II instancji do wyjścia poza granice zaskarżenia i podniesionych zarzutów w celu zapewnienia sprawiedliwości.

Odrzucone argumenty

Zatarcie wcześniejszego skazania za art. 178a § 1 k.k. z mocy prawa, które powinno skutkować zmianą kwalifikacji prawnej czynu na art. 178a § 1 k.k. i orzeczeniem łagodniejszej kary. Nieuwzględnienie z urzędu faktu zatarcia skazania przez Sąd Okręgowy, co miało prowadzić do rażąco niesprawiedliwego orzeczenia.

Godne uwagi sformułowania

kasacja jako oczywiście bezzasadna w szczególny sposób aktualizuje się obowiązek wyjścia poza granice zaskarżenia i przeprowadzenia pełnej kontroli zaskarżonego wyroku rzeczywistość wynikająca z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy w sposób oczywisty przeczy wywodom skarżącego dyrektywa zezwalająca tylko na jednoczesne zatarcie wszystkich skazań

Skład orzekający

Przemysław Kalinowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zatarcia skazania w kontekście popełnienia kolejnych przestępstw oraz obowiązków sądu odwoławczego w zakresie kontroli orzeczeń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji popełnienia kolejnych przestępstw przez skazanego, co wpływa na możliwość zatarcia wcześniejszych skazań.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje złożoność przepisów dotyczących zatarcia skazań i obowiązków sądu w zapewnieniu sprawiedliwości, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie karnym.

Czy popełnienie nowego przestępstwa niweczy szansę na zatarcie starego skazania? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt IV KK 322/20
POSTANOWIENIE
Dnia 21 sierpnia 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Przemysław Kalinowski
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 21 sierpnia 2020 r.,
sprawy
M. W.
skazanego z art. 178a § 4 k.k.
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w K.
z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. akt IX Ka (…),
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w P.
z dnia 15 kwietnia 2019 r., sygn. akt II K (…)
p o s t a n o w i ł
1.
oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną,
2. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2019 r., sygn. akt II K (…) ,Sąd Rejonowy w P.  skazał oskarżonego M. W.  za popełnienie przestępstwa z art. 178 § 4 k.k.
Za przypisane skazanemu przestępstwo Sąd I Instancji wymierzył mu na podstawie 178a § 4 k.k. karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, dodatkowo orzekając wobec skazanego, na podstawie art. 42 § 3 k.k. i art. 43a § 2 i 1 k.k., dożywotni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych oraz świadczenie pieniężne w kwocie 10.000,00 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
Apelację od powyższego orzeczenia wywiódł oskarżony, który nie precyzując formalnych zarzutów, zakwestionował przyjętą przez Sąd Rejonowy ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów,  która to ocena doprowadziła do błędnych ustaleń faktycznych i skazania wyżej wymienionego za przestępstwo, którego nie popełnił. Ostatecznie skarżący wnosił o uniewinnienie od zarzucanego mu czynu.
Wyrokiem z dnia 13 listopada 2019 r. Sąd Okręgowy w K. , utrzymał w całości wyrok Sąd Rejonowego w P.,  którym Sąd I Instancji skazał M. W. za przestępstwo z art. 178a § 4 k.k.
Orzeczenie sądu odwoławczego zaskarżył kasacją obrońca skazanego, który zarzucił
rażące i mające istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia naruszenie przez Sąd odwoławczy przepisów postępowania karnego, a to przepisów art. 440 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 k.p.k., art. 437 § 1 k.p.k. i art. 458 k.p.k., polegające na tym, że Sąd II instancji, rozpoznając apelację skazanego, niezależnie od granic zaskarżenia, podniesionych zarzutów i wpływu uchybienia na treść orzeczenia, nie przekroczył z urzędu granic środka zaskarżenia i utrzymał w mocy rażąco niesprawiedliwe orzeczenie Sądu I instancji, a to przez nie zastosowanie przepisu art. 106 k.k. w zw. z art. 107 § 4a k.k. (znowelizowanych ustawą z dnia 20 lutego 2015 r., Dz. U. z 2015 r. poz. 396), co w konsekwencji doprowadziło do nieuwzględnienia z urzędu faktu zatarcia wcześniejszego prawomocnego skazania M. W.  za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. objęte wyrokiem Sądu Rejonowego w P.  z dnia 8 marca 2010 r. w sprawie II K (…) które to skazanie uległo zatarciu z mocy prawa z dniem 4 października 2011 r., co doprowadziło do braku zmiany kwalifikacji prawnej czynu przypisanego skazanemu z art. 178a § 4 k.k. na art. 178a § 1 k.k. i orzeczenia rażąco niesprawiedliwej kary pozbawienia wolności, jak również rażąco niesprawiedliwych środków karnych w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz świadczenia pieniężnego w kwocie 10.000,00 zł, w sytuacji gdy przyjęcie prawidłowej kwalifikacji prawnej czynu przypisanego skazanemu pozwoliłoby na orzeczenie nieizolacyjnej kary przewidzianej przepisami oraz środków karnych w znacząco mniejszym wymiarze, w tym w szczególności w odniesieniu do odpadnięcia podstawy normatywnej z art. 42 § 3 k.k. obligującej Sąd
meriti
do orzeczenia wobec skazanego dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, mając na względzie fakt, iż w związku z zatarciem  skazania, M. W., zarówno na dzień orzekania przez Sąd I Instancji, jak również na dzień orzekania przez Sąd Okręgowy w K., był osobą niekaraną za przestępstwo z art. 178a §1 k.k.
Na podstawie tak sformułowanego zarzutu autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Zarówno zarzut podniesiony przez obrońcę skazanego  M. W., jak i argumentacja zaprezentowana dla jego poparcia, okazały się całkowicie chybione, co przemawiało za rozpoznaniem nadzwyczajnego środka zaskarżenia na posiedzeniu bez udziału stron i oddaleniem go w trybie przewidzianym w art. 535 § 3 k.p.k. Oczywiście trafne jest wstępne założenie skarżącego, który wywodził, że zwłaszcza w sytuacji, gdy zwykły środek odwoławczy został sporządzony osobiście przez ówcześnie oskarżonego, w szczególny sposób aktualizuje się obowiązek wyjścia poza granice zaskarżenia i przeprowadzenia pełnej kontroli zaskarżonego wyroku  (także poza podniesionymi zarzutami), ciążący na sądzie II instancji. Jednak wyprowadzony na tej podstawie wniosek, iżby w tej sprawie doszło do utrzymania w mocy rażąco niesprawiedliwego orzeczenia w wyniku braku zastosowania przepisu art. 106 k.k. w zw. z art. 107 § 4a k.k. – okazał się całkowicie niezasadny. Jego źródłem było przekonanie autora kasacji, że przed wydaniem wyroku w niniejszej sprawie, doszło do zatarcia skazania M. W.  za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. w sprawie Sądu Rejonowego w P. , sygn. akt II K (…). W ocenie skarżącego, nieuwzględnienie faktu zatarcia skazania doprowadziło do „
braku zmiany kwalifikacji prawnej czynu przypisanego skazanemu z art. 178a § 4 na art. 178a § 1 k.k. i orzeczenia rażąco niesprawiedliwej kary pozbawienia wolności jak również rażąco niesprawiedliwych środków karnych”.
Jednak rzeczywistość wynikająca z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy w sposób oczywisty przeczy wywodom skarżącego. Wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia 8 marca 2010 r., sygn. akt II K (…), M. W.  został skazany za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. na karę grzywny - wykonaną w dniu 21 kwietnia 2010 r., ponadto orzeczono środek karny – wykonany 4 stycznia 2011 r. i obowiązek wykonania świadczenia pieniężnego, który wykonano 4 października 2011 r.
Przy ocenie spełnienia warunków do zatarcia skazania z mocy ustawy konieczne jest jednak uwzględnienie treści nie tylko przepisów powołanych przez skarżącego, ale także normy wynikającej z treści art. 108 k.k. Ten ostatni przepis wyraża dyrektywę zezwalającą tylko na jednoczesne zatarcie  wszystkich skazań.
Tymczasem, po wydaniu wyroku w sprawie II K (…), skazany M.  W. popełnił kolejne przestępstwa, za które został skazany prawomocnymi wyrokami: Sądu Rejonowego w P. z dnia   14 grudnia 2010 r., sygn. akt II K (…) - na karę 10 miesięcy ograniczenia wolności oraz orzeczono zakaz prowadzenia rowerów na okres 2 lat, Sądu Rejonowego w P. z dnia 4 czerwca 2012 r., sygn. akt II K (…) - na karę   2 miesięcy pozbawienia wolności wykonaną w okresie od 15 października 2013 r. do 14 grudnia 2013 r. oraz grzywnę, Sądu Rejonowego w P.   z dnia  27 listopada 2012 r., sygn. akt II K (…) - na karę 3 miesięcy ograniczenia wolności odbytą od 15 lipca 2013 r. do 15 października 2013 r. i Sądu Rejonowego w B. z dnia  23 grudnia 2013 r., sygn. akt X K (…) - na karę 2 miesięcy pozbawienia wolności odbytą w okresie od 18 marca 2014 r. do 17 maja 2014 r. W tym ostatnim wypadku okres wymagany do zatarcia skazania z mocy ustawy wynikający z treści art. 107 § 1 k.k. wynosił  10 lat, a więc nie upłynął jeszcze w chwili uprawomocnienia się wyroku, który zapadł w toku niniejszego procesu.
W tych warunkach zarówno zarzut podniesiony w kasacji, jak i sformułowany w niej wniosek – nie zasługiwały na uwzględnienie.
Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI