IV KK 320/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła K.B., podejrzanego o groźby karalne (art. 190 § 1 k.k.), który został uznany przez Sąd Rejonowy za niepoczytalnego w chwili czynu i skierowany do zamkniętego zakładu psychiatrycznego. Sąd Okręgowy utrzymał to postanowienie w mocy. Rzecznik Praw Obywatelskich złożył kasację, zarzucając Sądowi Okręgowemu naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 433 § 2 k.p.k., poprzez nierozważenie wszystkich istotnych zarzutów podniesionych w zażaleniach. Sąd Najwyższy przychylił się do stanowiska Rzecznika, wskazując, że Sąd Okręgowy powierzchownie odniósł się do zarzutów dotyczących oceny społecznej szkodliwości czynu i konieczności zastosowania środka zabezpieczającego. Sąd Najwyższy podkreślił, że ocena społecznej szkodliwości nie powinna opierać się na braku krytycyzmu podejrzanego wynikającym z choroby psychicznej, a zastosowanie tak drastycznego środka jak umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym wymaga szczegółowej analizy, w tym porównania z karą, która zostałaby wymierzona, gdyby sprawca był poczytalny. Ponadto, Sąd Okręgowy nie odniósł się należycie do zarzutów podejrzanego dotyczących fałszywego oskarżenia. Z uwagi na fakt, że karalność zarzucanego czynu ustała z dniem 24 października 2013 r. (art. 101 § 1 pkt 5 k.k. i art. 102 k.k.), Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Rejonowego i umorzył postępowanie karne wobec K.B. na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących środków zabezpieczających w sprawach karnych, wymogów proceduralnych przy rozpoznawaniu zażaleń, oraz stosowania zasady proporcjonalności i przedawnienia.
Dotyczy specyficznej sytuacji niepoczytalności sprawcy i zastosowania środka zabezpieczającego, z uwzględnieniem przedawnienia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd odwoławczy prawidłowo rozpoznał zarzuty zażalenia dotyczące oceny społecznej szkodliwości czynu i konieczności zastosowania środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Okręgowy naruszył art. 433 § 2 k.p.k. poprzez nierozważenie i nienależyte ustosunkowanie się do istotnych zarzutów podniesionych w zażaleniach, w szczególności dotyczących oceny społecznej szkodliwości czynu i zasadności zastosowania środka zabezpieczającego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy powierzchownie odniósł się do zarzutów zażalenia, nie analizując w sposób dostateczny kwestii społecznej szkodliwości czynu w kontekście choroby psychicznej sprawcy oraz nie przeprowadzając testu proporcjonalności przed zastosowaniem środka zabezpieczającego.
Czy w przypadku sprawcy niepoczytalnego, który popełnił czyn zagrożony karą inną niż bezwzględne pozbawienie wolności, można zastosować środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zastosowanie środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym wymaga przeprowadzenia testu proporcjonalności, polegającego na rozważeniu, jaką karę należałoby wymierzyć sprawcy, gdyby był poczytalny. Tylko w przypadku, gdy właściwą karą byłaby bezwzględna kara pozbawienia wolności, sąd powinien rozważyć zastosowanie tego środka. W przeciwnym razie, konieczne są szczególne okoliczności czynu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał na zasadę proporcjonalności i konieczność przeprowadzenia testu porównawczego z karą, która zostałaby orzeczona wobec sprawcy poczytalnego, zanim zastosuje się tak drastyczny środek jak umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym. Brak takiego testu w rozważaniach Sądu Okręgowego stanowił naruszenie prawa procesowego.
Czy postępowanie karne wobec K.B. uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, karalność zarzucanego czynu ustała z dniem 24 października 2013 r.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że czyn zarzucany K.B. został popełniony w dniu 24 października 2003 r., a jego karalność ustała z dniem 24 października 2013 r. na podstawie art. 101 § 1 pkt 5 k.k. i art. 102 k.k.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. B. | osoba_fizyczna | podejrzany |
| F. C. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Prokurator Rejonowy | organ_państwowy | oskarżyciel publiczny |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | skarżący (kasacja) |
| Prokuratura Generalna | organ_państwowy | udział |
Przepisy (10)
Główne
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek sądu odwoławczego do rozważenia i ustosunkowania się do wszystkich istotnych zarzutów i wniosków zażalenia.
k.k. art. 190 § § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczący groźby karalnej.
k.k. art. 31 § § 1
Kodeks karny
Okoliczność wyłączająca winę z powodu niepoczytalności.
k.p.k. art. 17 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przesłanki umorzenia postępowania, w tym pkt 6 - ustanie karalności czynu.
k.k. art. 93
Kodeks karny
Środki zabezpieczające.
k.k. art. 94 § § 1
Kodeks karny
Warunki orzekania środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym.
k.k. art. 101 § § 1
Kodeks karny
Terminy przedawnienia karalności, pkt 5 - 10 lat dla występku zagrożonego karą przekraczającą 3 lata pozbawienia wolności.
k.k. art. 102
Kodeks karny
Przedawnienie wykonania kary.
Pomocnicze
k.p.k. art. 458
Kodeks postępowania karnego
Stosowanie przepisów o apelacji do postępowania w przedmiocie zażalenia.
u.o.z.p.
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego
Przepisy dotyczące przymusowego leczenia osób chorych psychicznie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nienależyte rozpoznanie zarzutów zażalenia przez Sąd Okręgowy. • Brak analizy proporcjonalności przy stosowaniu środka zabezpieczającego. • Przedawnienie karalności czynu.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy w sposób powierzchowny odniósł się do zarzutów i wniosków zawartych w złożonych zażaleniach, i tym samym nie wypełnił obowiązku ciążącego na nim z mocy art. 433 § 2 k.p.k. • nie uznał słuszności zarzutów obrońcy w kwestii oceny społecznej szkodliwości czynu zarzucanego podejrzanemu. Mimo iż czyn art. 190 § 1 k.k. jest zagrożony karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat dwóch nie oznacza, iż nie może w konkretnych okolicznościach cechować się znaczną społeczną szkodliwością. • zgodnie z wolą polskiego ustawodawcy ten izolacyjny leczniczy środek zabezpieczający może być orzeczony tylko wówczas, gdy jest to absolutnie konieczne, a inny sposób postępowania wobec sprawcy czynu zabronionego nie może zapobiec ponownemu popełnieniu przez podejrzanego (oskarżonego) czynu zabronionego
Skład orzekający
Wiesław Kozielewicz
przewodniczący-sprawozdawca
Barbara Skoczkowska
członek
Józef Szewczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących środków zabezpieczających w sprawach karnych, wymogów proceduralnych przy rozpoznawaniu zażaleń, oraz stosowania zasady proporcjonalności i przedawnienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niepoczytalności sprawcy i zastosowania środka zabezpieczającego, z uwzględnieniem przedawnienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność stosowania środków zabezpieczających wobec osób niepoczytalnych i podkreśla znaczenie rygorystycznego przestrzegania procedur prawnych, nawet w przypadku przedawnienia czynu.
“Sąd Najwyższy: Środek zabezpieczający to nie wyrok – kluczowa analiza proporcjonalności i przedawnienia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.