IV KK 312/23

Sąd Najwyższy2025-01-17
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
koszty sądowepomoc prawna z urzęduobrońca z urzęduSąd Najwyższykasacjawynagrodzenierozporządzenie Ministra Sprawiedliwości

Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku obrońcy z urzędu o przyznanie dodatkowego wynagrodzenia za pomoc prawną w postępowaniu kasacyjnym, uznając, że obrońca nie podejmował faktycznych czynności procesowych przed Sądem Najwyższym.

Obrońca z urzędu oskarżonego D.C. złożył wniosek o uzupełnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2024 r. w zakresie przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną w postępowaniu kasacyjnym. Wniosek dotyczył kwoty 1.476,00 zł (wraz z VAT) według stawek określonych nowym rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku, wskazując, że zgodnie z art. 626 § 2 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k., rozstrzygnięcie o kosztach wydaje sąd pierwszej instancji, a w zakresie dodatkowego ustalenia wysokości kosztów także referendarz. Sąd uznał, że obrońca nie podejmował faktycznych czynności procesowych przed Sądem Najwyższym, które uzasadniałyby przyznanie wynagrodzenia.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy z urzędu oskarżonego D.C. o uzupełnienie postanowienia z dnia 5 lipca 2024 r. w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną w postępowaniu kasacyjnym. Obrońca domagał się przyznania kwoty 1.476,00 zł (wraz z VAT) według stawek wynikających z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku, powołując się na art. 626 § 2 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k. Podkreślono, że w orzeczeniu kończącym postępowanie kasacyjne rozstrzygnięto co do zasady o kosztach sądowych. Sąd wskazał, że obrońca nie podejmował żadnych czynności procesowych przed Sądem Najwyższym, takich jak złożenie odpowiedzi na kasację czy reprezentowanie oskarżonego na posiedzeniu. W związku z tym, że sprawa była rozpoznawana na posiedzeniu bez udziału stron, a obrońca nie wykazał faktycznego występowania przed Sądem Najwyższym, wniosek o przyznanie dodatkowego wynagrodzenia nie mógł zostać uwzględniony. Sąd odwołał się do wcześniejszego orzecznictwa Sądu Najwyższego, które podkreśla, że wynagrodzenie przysługuje za faktyczne czynności procesowe, a nie za samo zapoznanie się z aktami czy rozmowy z klientem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, obrońcy z urzędu nie przysługuje wynagrodzenie w takiej sytuacji.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na art. 626 § 2 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k., wskazując, że wynagrodzenie przysługuje za faktyczne czynności procesowe podejmowane przed sądem. Brak takich czynności, jak reprezentacja strony na rozprawie czy złożenie odpowiedzi na kasację, wyklucza możliwość przyznania dodatkowego wynagrodzenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględniono wniosku

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
D.C.osoba_fizycznaoskarżony
A.M.inneobrońca z urzędu
Skarb Państwaorgan_państwowypodmiot odpowiedzialny za koszty

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 626 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Przepis ten, stosowany w postępowaniu kasacyjnym na podstawie art. 637a k.p.k., reguluje kwestię wydawania orzeczeń o kosztach, gdy nie zostały one zamieszczone w orzeczeniu kończącym postępowanie lub gdy zachodzi potrzeba dodatkowego ustalenia ich wysokości. Wskazuje, że w takich przypadkach orzeka odpowiednio sąd pierwszej instancji, sąd odwoławczy, a w zakresie dodatkowego ustalenia wysokości kosztów także referendarz sądowy.

k.p.k. art. 637a

Kodeks postępowania karnego

Przepis ten stanowi odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących kosztów postępowania, w tym art. 626 § 2 k.p.k., do postępowania kasacyjnego.

Pomocnicze

Dz.U. z 2024 r. poz. 764 art. 17 § ust. 2 pkt 6

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu

Przepis ten określa stawki wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Wniosek obrońcy dotyczył zastosowania tego przepisu, jednak sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki do przyznania wynagrodzenia na jego podstawie.

Dz.U. z 2024 r. poz. 764 art. 4 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu

Przepis ten, wraz z § 17 ust. 2 pkt 6, był podstawą wniosku obrońcy o przyznanie wynagrodzenia.

k.p.k. art. 535 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Przepis ten stanowi o możliwości rozpoznania sprawy na posiedzeniu bez udziału stron, co miało miejsce w niniejszej sprawie i wpłynęło na ocenę faktycznego występowania obrońcy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obrońca z urzędu nie podejmował faktycznych czynności procesowych przed Sądem Najwyższym w postępowaniu kasacyjnym. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu bez udziału stron wyklucza potrzebę reprezentacji i uzasadnienia wynagrodzenia. Przepisy k.p.k. dotyczące kosztów postępowania wymagają faktycznego działania dla przyznania wynagrodzenia.

Odrzucone argumenty

Obrońca z urzędu wniósł o przyznanie wynagrodzenia na podstawie obowiązujących przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Pomoc prawna udzielona w postępowaniu kasacyjnym powinna być wynagradzana według stawek określonych w rozporządzeniu.

Godne uwagi sformułowania

przepis § 17 ust. 2 pkt 6 ww. rozporządzenia statuujący prawo do opłaty za "obronę przed Sądem Najwyższym", który stosuje się odpowiednio do pełnomocnika pokrzywdzonego, oskarżyciela posiłkowego i prywatnego, dotyczy opłaty należnej za "faktyczne występowanie" przed Sądem Najwyższym, a nie podejmowanie jakichkolwiek innych czynności procesowych dokonywanych poza samym postępowaniem, choć mających z nim związek

Skład orzekający

Antoni Bojańczyk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie zasad przyznawania wynagrodzenia obrońcom z urzędu za czynności w postępowaniu kasacyjnym, zwłaszcza gdy sprawa jest rozpoznawana na posiedzeniu bez udziału stron."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku faktycznych czynności procesowych przed SN. Może być odmiennie interpretowane w przypadku aktywnego udziału obrońcy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych, zwłaszcza karnistów, ze względu na precyzyjne określenie zasad przyznawania wynagrodzenia obrońcom z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.

Kiedy obrońca z urzędu nie dostanie zapłaty za kasację? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
IV KK 312/23
POSTANOWIENIE
Dnia 17 stycznia 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Antoni Bojańczyk
w sprawie
D.C.
‎
oskarżonego z art. 197 § 1 k.k. i in.,
‎
po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2025 r.
w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron,
wniosku obrońcy z urzędu o uzupełnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2024 r. w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za udzielenie oskarżonemu pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym
na podstawie art. 626 § 2 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k.
a contrario
p o s t a n o w i ł:
wniosku nie uwzględnić.
Obrońca z urzędu oskarżonego
D.C. w postępowaniu kasacyjnym w przedmiotowej sprawie – r. pr. A.M. na podstawie art. 626 § 2 k.p.k. wniosła o uzupełnienie
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2024 r. o rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów poprzez przyznanie obrońcy od Skarbu Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym według stawek określonych rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2024 r. poz. 764), tj. § 17 ust. 2 pkt 6 w zw. z § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia (kwoty 1.200,00 zł plus VAT, tj. 1.476,00 zł). Jednocześnie oświadczyła, że koszty te nie zostały przez reprezentowanego uiszczone w całości ani w części (
k. 33-34
).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
:
Zgodnie z art. 626 § 2 k.p.k., jeśli w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie nie zamieszczono rozstrzygnięcia o kosztach, jak również, gdy zachodzi konieczność dodatkowego ustalenia ich wysokości lub rozstrzygnięcia o kosztach postępowania wykonawczego, orzeczenie w tym przedmiocie wydaje odpowiednio sąd pierwszej instancji, sąd odwoławczy, a w zakresie dodatkowego ustalenia wysokości kosztów także referendarz sądowy właściwego sądu. Przepis ten znajduje zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym w związku z wyraźnym odesłaniem (art. 637a k.p.k.).
W orzeczeniu kończącym postępowanie kasacyjne w sprawie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2024 r.) rozstrzygnięto co do zasady o kosztach sądowych związanych z tym postępowaniem (obciążono nimi Skarb Państwa). Analiza akt przedmiotowej sprawy pozwala zaś dostrzec, że w toku postępowania kasacyjnego, zainicjowanego kasacją wywiedzioną przez prokuratora od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 6 kwietnia 2023 r., sygn., akt II AKa 548/22, obrońca oskarżonego nie podejmowała żadnych czynności procesowych, za które zgodnie z
rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2024 r. poz. 764), należałoby się jej wynagrodzenie. Nie złożyła bowiem odpowiedzi na kasację, a nadto - w związku z rozpoznaniem sprawy na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 3 k.p.k.) - nie reprezentowała oskarżonego przed Sądem Najwyższym. Jak wskazywał już Sąd Najwyższy w jednym ze swoich judykatów odnoszącym się do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2023 r. poz. 2631), traktującego o kwestii prawa do opłaty za "obronę przed Sądem Najwyższym", cyt. „przepis § 17 ust. 2 pkt 6 ww. rozporządzenia statuujący prawo do opłaty za "obronę przed Sądem Najwyższym", który stosuje się odpowiednio do pełnomocnika pokrzywdzonego, oskarżyciela posiłkowego i prywatnego, dotyczy opłaty należnej za "faktyczne występowanie" przed Sądem Najwyższym, a nie podejmowanie jakichkolwiek innych czynności dokonywanych poza samym postępowaniem, choć mających z nim związek, takich jak zapoznanie się z kasacją czy odpowiedzią na kasację, czy też rozmowy z matką małoletniej (por. A. Partyk, T. Partyk, Rozporządzenie w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Komentarz, LEX/el. 2016, komentarz do § 17). Podstawą do przyznania wynagrodzenia z tego tytułu nie może być również przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia stanowiący, że opłaty wynoszą za dokonanie określonej czynności procesowej w toku postępowania sądowego - 25% opłaty przewidzianej za obronę w sprawie, w której ta czynność ma być dokonana” (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2024 r., V KK 116/23, LEX nr 3708569).
Wobec niedostrzeżenia przejawów "faktycznego występowania" obrońcy oskarżonego przed Sądem Najwyższym

wbrew oczekiwaniom obrońcy

nie zachodzi konieczność dodatkowego ustalenia wynagrodzenia za udzielenie oskarżonemu pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym, dlatego
Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia
.
[WB]
r.g.
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI