IV KK 310/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich wniesioną na korzyść S.M., ukaranego za wykroczenie z art. 94 § 1 Kodeksu wykroczeń (kierowanie pojazdem bez uprawnień). Sąd Rejonowy w Sosnowcu wydał wyrok nakazowy, uznając S.M. winnym kierowania motocyklem w dniu 13 lipca 2024 r. bez wymaganych uprawnień i wymierzając mu karę grzywny oraz zakaz prowadzenia pojazdów. Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, wskazując, że dowody nie potwierdzały jednoznacznie braku uprawnień, a wręcz je podważały, co powinno skutkować skierowaniem sprawy na rozprawę. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną. Zgodnie z art. 93 § 2 k.p.w., orzekanie w postępowaniu nakazowym jest możliwe tylko wtedy, gdy okoliczności czynu i wina nie budzą wątpliwości. W tej sprawie Sąd Rejonowy pominął fakt, że S.M. uzyskał prawo jazdy kategorii A w dniu 27 czerwca 2024 r., a dokument ten odebrał 15 lipca 2024 r. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że kierowanie pojazdem bez dokumentu prawa jazdy, gdy uprawnienia zostały nabyte, nie wypełnia znamion wykroczenia z art. 94 § 1 k.w., ponieważ uprawnienie jest odrębne od jego dokumentu potwierdzającego. Ponadto, zgodnie ze zmianami, kierujący nie ma obowiązku posiadania przy sobie dokumentu prawa jazdy. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok nakazowy i uniewinnił S.M. od zarzucanego mu wykroczenia, obciążając kosztami postępowania Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja znamion wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. w kontekście posiadania uprawnień vs. dokumentu prawa jazdy oraz dopuszczalności wydania wyroku nakazowego.
Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów k.w. oraz k.p.w. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania.
Zagadnienia prawne (2)
Czy brak dokumentu prawa jazdy, przy jednoczesnym posiadaniu uprawnień do kierowania pojazdem danej kategorii, wypełnia znamiona wykroczenia z art. 94 § 1 k.w.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak samego dokumentu prawa jazdy, gdy osoba posiada wymagane uprawnienia, nie wypełnia znamion wykroczenia z art. 94 § 1 k.w.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że uprawnienie do kierowania pojazdem jest odrębne od dokumentu prawa jazdy, który jedynie je potwierdza. Posiadanie uprawnień, nawet bez fizycznego posiadania dokumentu, wyklucza odpowiedzialność za kierowanie pojazdem bez uprawnień. Dodatkowo, wskazano na brak obowiązku posiadania dokumentu prawa jazdy przy sobie.
Czy sąd może wydać wyrok nakazowy, gdy okoliczności czynu i wina obwinionego budzą wątpliwości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzekanie w postępowaniu nakazowym jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że tryb nakazowy jest postępowaniem uproszczonym dla spraw oczywistych, gdzie materiał dowodowy jednoznacznie przesądza o odpowiedzialności. W przypadku wątpliwości co do realizacji znamion wykroczenia, sprawa powinna być rozpoznana na rozprawie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S.M. | osoba_fizyczna | obwiniony |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | koszty |
Przepisy (7)
Główne
k.w. art. 94 § 1
Kodeks wykroczeń
Brak wymaganych uprawnień zachodzi tylko wtedy, gdy osoba w ogóle nie uzyskała uprawnień, utraciła je i musi ponownie się ubiegać, lub posiada je czasowo zawieszone. Faktyczny brak posiadania dokumentu potwierdzającego uprawnienie, które kierujący uzyskał, nie realizuje znamion tego wykroczenia.
Pomocnicze
k.p.w. art. 93 § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Sąd na posiedzeniu może wydać wyrok nakazowy w sprawach o wykroczenia, w których wystarczające jest wymierzenie nagany, grzywny albo kary ograniczenia wolności.
k.p.w. art. 93 § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Orzekanie w postępowaniu nakazowym może nastąpić, jeżeli okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości.
k.p.k. art. 535 § 5
Kodeks postępowania karnego
Umożliwia rozpoznanie kasacji na posiedzeniu w przypadku jej oczywistej zasadności.
k.p.k. art. 537 § 2
Kodeks postępowania karnego
W przypadku uwzględnienia kasacji i uchylenia orzeczenia, sąd uniewinnia oskarżonego, jeżeli jest to uzasadnione.
k.p.w. art. 119 § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Określa zasady obciążania kosztami postępowania w sprawach o wykroczenia.
k.w. art. 95 § 1
Kodeks wykroczeń
Wykroczenie polegające na braku posiadania przy sobie dokumentu prawa jazdy. Sąd wskazał, że obecnie nie stanowi ono wykroczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Posiadanie przez obwinionego uprawnień do kierowania motocyklem w dniu popełnienia czynu, mimo braku fizycznego dokumentu prawa jazdy. • Niewypełnienie znamion wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. w sytuacji, gdy uprawnienia zostały nabyte, a jedynie dokument potwierdzający je nie był posiadany. • Zmiana przepisów znosząca obowiązek posiadania przy sobie dokumentu prawa jazdy.
Godne uwagi sformułowania
Faktyczny brak posiadania dokumentu potwierdzającego uprawnienie, które kierujący pojazdem uzyskał, nie realizuje znamion wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. • Sam dokument nie stanowi uprawnienia do kierowania pojazdem, a uprawnienie to jedynie potwierdza. • Skoro kierujący pojazdem nie ma już obowiązku posiadania dokumentu prawa jazdy wydanego w Rzeczypospolitej Polskiej, to brak takiego dokumentu nie wypełnia także znamion wykroczenia z art. 95 § 1 k.w.
Skład orzekający
Barbara Skoczkowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja znamion wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. w kontekście posiadania uprawnień vs. dokumentu prawa jazdy oraz dopuszczalności wydania wyroku nakazowego."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów k.w. oraz k.p.w. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest rozróżnienie między posiadaniem uprawnień a posiadaniem dokumentu, co może mieć znaczenie dla wielu kierowców. Pokazuje też błąd sądu niższej instancji i rolę Rzecznika Praw Obywatelskich.
“Jechałeś bez prawa jazdy? Uważaj, to nie zawsze wykroczenie! Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.