IV KK 309/22

Sąd Najwyższy2022-08-25
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
sąd najwyższykasacjawyłączenie sędziegobezstronnośćprokuratura krajowakpkorzecznictwo

Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku sędziego o wyłączenie od udziału w sprawie, uznając brak podstaw do kwestionowania jego bezstronności.

Sędzia Sądu Najwyższego Małgorzata Bednarek złożyła oświadczenie o wyłączeniu od udziału w sprawie kasacyjnej, powołując się na nadzorowanie postępowania przygotowawczego jako była Naczelnik Wydziału Prokuratury Krajowej. Sąd Najwyższy nie uwzględnił tego wniosku, stwierdzając, że samo zajmowanie stanowiska nadzorczego nie stanowi podstawy do wyłączenia, a brak jest dowodów na merytoryczny udział sędzi w sprawie.

Sędzia Sądu Najwyższego Małgorzata Bednarek złożyła oświadczenie o wyłączeniu od udziału w sprawie kasacyjnej sygn. akt IV KK 309/22, wskazując na art. 40 § 1 pkt 5 k.p.k. jako podstawę. Argumentowała, że pełniąc funkcję Naczelnika Śląskiego Wydziału Zamiejscowego Departamentu ds. Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej, nadzorowała postępowanie przygotowawcze i wyraziła swoją opinię. Sąd Najwyższy rozważył tę kwestię i uznał, że samo zajmowanie stanowiska naczelnika nie jest wystarczające do wyłączenia sędziego z mocy prawa. Sąd podkreślił, że „branie udziału w sprawie jako prokurator” wymaga podejmowania merytorycznych decyzji procesowych, a nie jedynie formalnego zwierzchnictwa. Analiza akt sprawy nie wykazała, aby sędzia Bednarek podejmowała takie aktywności; wskazane pisma miały charakter techniczny lub informacyjny. Sąd zbadał również przesłanki z art. 41 § 1 k.p.k. (wyłączenie na wniosek) i stwierdził brak uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędzi. W konsekwencji, wniosek o wyłączenie nie został uwzględniony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, samo zajmowanie stanowiska nadzorczego w prokuraturze nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego z mocy prawa, jeśli sędzia nie podejmował merytorycznych decyzji procesowych w sprawie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że dla wyłączenia sędziego na podstawie art. 40 § 1 pkt 5 k.p.k. wymagane jest aktywne, merytoryczne branie udziału w sprawie jako prokurator, a nie tylko formalne zwierzchnictwo lub czynności techniczne. Analiza akt nie wykazała takich działań sędziego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wniosku nie uwzględnić

Przepisy (3)

Główne

k.p.k. art. 40 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania karnego

Przez zwrot: „brał udział w sprawie jako prokurator” należy rozumieć podejmowanie określonej w postępowaniu karnym aktywności, niezależnie od pełnionej roli procesowej, mającej jednak charakter decyzji procesowych w sprawie. Istotne dla spełnienia omawianej przesłanki jest nie formalne zwierzchnictwo nad prokuratorem prowadzącym postępowanie przygotowawcze, ale podejmowanie inicjatywy mającej charakter merytoryczny.

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Brak jest uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego.

Pomocnicze

k.p.k. art. 42 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Samo zajmowanie stanowiska naczelnika wydziału prokuratury nie jest równoznaczne z merytorycznym udziałem w sprawie. Czynności o charakterze technicznym lub informacyjnym nie stanowią podstawy do wyłączenia sędziego. Brak dowodów na podejmowanie przez sędziego merytorycznych decyzji procesowych w postępowaniu przygotowawczym.

Odrzucone argumenty

Pełnienie funkcji nadzorczej w prokuraturze jest podstawą do wyłączenia sędziego z mocy prawa.

Godne uwagi sformułowania

Przez zwrot: „brał udział w sprawie jako prokurator” należy rozumieć podejmowanie określonej w postępowaniu karnym aktywności, niezależnie od pełnionej roli procesowej, mającej jednak charakter decyzji procesowych w sprawie. Istotne dla spełnienia omawianej przesłanki jest nie formalne zwierzchnictwo nad prokuratorem prowadzącym postępowanie przygotowawcze, ale podejmowanie inicjatywy mającej charakter merytoryczny. Działania te stanowią jedynie czynności techniczne, które nie mogą zostać uznane za „branie udziału w sprawie”.

Skład orzekający

Kazimierz Klugiewicz

przewodniczący

Małgorzata Bednarek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wyłączenia sędziego w sprawach karnych, w szczególności dotyczących byłych prokuratorów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji byłego naczelnika wydziału prokuratury i jego nadzoru nad postępowaniem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej - wyłączenia sędziego, co jest istotne dla praktyków prawa karnego, choć stan faktyczny jest specyficzny.

Czy przeszłość w prokuraturze dyskwalifikuje sędziego? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt IV KK 309/22
POSTANOWIENIE
Dnia 25 sierpnia 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Kazimierz Klugiewicz
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu bez udziału stron,
w dniu 25 sierpnia 2022 r.,
oświadczenia SSN Małgorzaty Bednarek
o istnieniu podstaw do wyłączenia od udziału
‎
w sprawie kasacyjnej, sygn. akt IV KK 309/22,
p o s t a n o w i ł :
wniosku nie uwzględnić.
UZASADNIENIE
Sędzia Sądu Najwyższego M. B. złożyła do akt sprawy Sądu Najwyższego o sygn. akt IV KK 309/22 oświadczenie o wyłączeniu z ww. sprawy z uwagi na wystąpienie jednej z okoliczności, o których mowa w art. 40 § 1 pkt 5 k.p.k. (k. 26 akt SN). Wskazała, że na etapie śledztwa prowadzonego przez Śląski Wydział Zamiejscowy Departamentu ds. Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej w K. nadzorowała to postępowanie, pełniąc funkcję Naczelnika ww. Wydziału. W przekonaniu Sędzi choć nie brała ona bezpośredniego udziału w rozstrzyganiu, to jednak z racji pełnienia roli nadzorczej brała w nim udział i wyraziła swoją opinię.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Treść oświadczenia SSN Małgorzaty Bednarek, jak i analiza akt sprawy nie daje podstaw do stwierdzenia, że zachodzi okoliczność implikująca wyłączanie sędziego z mocy prawa od udziału w sprawie. Wprawdzie rzeczywiście przed objęciem urzędu sędziego Sądu Najwyższego sędzia Małgorzata Bednarek sprawowała funkcję naczelnika
[…],
Wydziału Zamiejscowego Departamentu ds. Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej w K., jednakże samo tylko zajmowanie tego stanowiska nie determinowało wystąpienia przesłanki określonej w art. 40 § 1 pkt 5 k.p.k. Przez zwrot: „brał udział w sprawie jako prokurator” należy rozumieć podejmowanie określonej w postępowaniu karnym aktywności, niezależnie od pełnionej roli procesowej, mającej jednak charakter decyzji procesowych w sprawie. Istotne dla spełnienia omawianej przesłanki jest nie formalne zwierzchnictwo nad prokuratorem prowadzącym postępowanie przygotowawcze, ale podejmowanie inicjatywy mającej charakter merytoryczny. Gdyby tak było, to wyłączenie sędziego od udziału w sprawie nastapiłoby z mocy prawa i zbędne (a nawet błędne) byłoby wydawanie w takiej sytuacji postanowienia (art. 42 § 2 k.p.k.).
Tymczasem w aktach  przedmiotowej sprawy brak jest danych o podejmowaniu tego rodzaju aktywności przez SSN Małgorzatę Bednarek. Na k. 2991-2992, t. XV zalega jedynie podpisane przez nią pismo przewodnie do Sądu Okręgowego w K. w związku z przesłaniem aktu oskarżenia w sprawie. Z kolei na k. 1579, t. VIII znajduje się pismo do Prokuratora Regionalnego w K. w sprawie kosztów sporządzenia opinii biegłych w sprawie, które ma charakter wyłącznie informacyjny. Działania te stanowią jedynie czynności techniczne, które nie mogą zostać uznane za „branie udziału w sprawie” (
por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2016 r., V KK 344/15, LEX nr 2057640
).
Dodatkowo należało zatem zbadać, czy w sprawie nie zachodzą okolicznosci, o których mowa w art. 41 § 1 k.p.k. Żadne jednak z ww. pism nie zawiera treści, które mogły  ,,by wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności SSN Małgorzaty Bednarek w przedmiotowej sprawie, a zatem nie zachodzi również podstawa do wyłączenia na wniosek sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. i nast. Warto przy tym zaznaczyć, że brak jest w oświadczeniu Sędzi jakichkolwiek szczegółowych informacji, które mogłyby uzasadniać zastosowanie instytucji
iudex suspectus
, a i skazany oraz jego obrońca – na chwilę obecną -  takich okoliczności nie podnieśli.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.
[as],

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI