IV KK 294/20
Podsumowanie
Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego od wyroku utrzymującego w mocy wyrok skazujący za włamanie i kradzież, uznając ją za oczywiście bezzasadną z uwagi na brak naruszenia zakazu reformationis in peius.
Obrońca skazanego R. M. wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego utrzymującego w mocy wyrok skazujący za włamanie i kradzież, zarzucając naruszenie zakazu reformationis in peius. Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że zakaz ten nie został naruszony, ponieważ pierwszy wyrok rozstrzygający odpowiedzialność karną za czyn był wyrokiem skazującym, a apelację wniósł prokurator. W konsekwencji, sąd odwoławczy mógł uchylić rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania i wydać wyrok skazujący.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego R. M. od wyroku Sądu Okręgowego w K., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w P. skazujący skazanego za włamanie i kradzież mienia oraz dokumentów. Głównym zarzutem kasacji było rażące naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 434 § 1 k.p.k. i art. 443 k.p.k., poprzez orzeczenie kary na niekorzyść skazanego, mimo że apelację wniósł jedynie jego obrońca. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną. Wskazał, że zakaz reformationis in peius nie został naruszony, ponieważ pierwszy wyrok merytoryczny, który faktycznie rozstrzygnął o odpowiedzialności karnej za czyn będący przedmiotem niniejszego postępowania, był wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 21 czerwca 2018 r., w którym postępowanie zostało umorzone na podstawie art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. Apelację od tego orzeczenia wniósł prokurator. W związku z tym, sąd odwoławczy, rozpoznając apelację prokuratora, miał prawo uchylić rozstrzygnięcie o umorzeniu i wydać wyrok skazujący, nie naruszając tym samym zakazu orzekania na niekorzyść oskarżonego. Sąd Najwyższy oddalił kasację, zasądził koszty zastępstwa procesowego z urzędu i zwolnił skazanego od kosztów postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, zakaz reformationis in peius nie został naruszony, ponieważ pierwszy wyrok merytoryczny rozstrzygający o odpowiedzialności karnej za czyn był wyrokiem skazującym, a apelację wniósł prokurator, co pozwoliło sądowi odwoławczemu na uchylenie umorzenia i wydanie wyroku skazującego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zakaz reformationis in peius dotyczy sytuacji, gdy apelację wnosi tylko obrońca na korzyść oskarżonego, a sąd odwoławczy orzeka na jego niekorzyść. W tej sprawie pierwszy wyrok merytoryczny, który faktycznie rozstrzygnął o odpowiedzialności karnej za czyn, był wyrokiem skazującym, a apelację wniósł prokurator. To umożliwiło sądowi odwoławczemu uchylenie wcześniejszego umorzenia i wydanie wyroku skazującego bez naruszenia wspomnianego zakazu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie kasacji
Strona wygrywająca
Skarb Państwa (w kontekście utrzymania wyroku)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. M. | osoba_fizyczna | skazany |
| J. O. | osoba_fizyczna | współsprawca |
| R. M. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| G. M. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| adw. M. P. | osoba_fizyczna | obrońca z urzędu |
| Prokurator Prokuratury Rejonowej B. w B. | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (14)
Główne
k.k. art. 279 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 64 § 1
Kodeks karny
Pomocnicze
k.p.k. art. 535 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 434 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 443
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 442 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 414 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 278 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 275 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 278 § 5
Kodeks karny
k.k. art. 276
Kodeks karny
k.k. art. 11 § 3
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kasacja jest oczywiście bezzasadna, ponieważ orzeczenie Sądu odwoławczego nie zawierało rozstrzygnięcia na niekorzyść skazanego, co wyklucza naruszenie zakazu reformationis in peius. Pierwszym wyrokiem rozstrzygającym w zakresie odpowiedzialności karnej za czyn był wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 21 czerwca 2018 r., w którym umorzono postępowanie karne. Apelację od tego orzeczenia wniósł prokurator, co pozwoliło sądowi odwoławczemu na uchylenie rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia i wydanie wyroku skazującego.
Odrzucone argumenty
Zarzut obrońcy rażącego naruszenia art. 434 § 1 k.p.k. oraz art. 443 k.p.k. poprzez orzeczenie kary na niekorzyść skazanego, pomimo wniesienia apelacji od orzeczenia jedynie przez obrońcę skazanego.
Godne uwagi sformułowania
kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 22 listopada 2019 r., sygn. akt VI Ka (…) utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 12 lipca 2019 r., sygn. akt II K (…) postanowił: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; Nie mogło zatem dojść do naruszenia zakazu reformationis in peius, wyrażonego w art. 434 § 1 k.p.k. pierwszym wyrokiem rozstrzygającym w zakresie odpowiedzialności karnej za czyn będący przedmiotem niniejszego postępowania był wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt II K (…), w którym w pkt 7 Sąd umorzył postępowanie karne na podstawie art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. Apelację od tego orzeczenia wniósł prokurator, a zatem rozstrzygając na niekorzyść oskarżonego Sąd odwoławczy mógł uchylić rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia postępowania wobec R. M..
Skład orzekający
Jacek Błaszczyk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zakazu reformationis in peius w kontekście kolejnych rozstrzygnięć po umorzeniu postępowania i apelacji prokuratora."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie po umorzeniu postępowania przez sąd I instancji, apelację wnosi prokurator, a następnie sąd II instancji wydaje wyrok skazujący.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego związanego z zakazem reformationis in peius, co jest istotne dla praktyków prawa karnego, choć stan faktyczny jest standardowy.
“Kiedy sąd może skazać, mimo że wcześniej umorzył postępowanie? Wyjaśnia Sąd Najwyższy.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN Sygn. akt IV KK 294/20 POSTANOWIENIE Dnia 3 lutego 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Błaszczyk w sprawie R. M. skazanego z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 3 lutego 2021 r., w trybie art. 535 § 3 k.p.k., kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 22 listopada 2019 r., sygn. akt VI Ka (…) utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 12 lipca 2019 r., sygn. akt II K (…), p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. M. P., Kancelaria Adwokacka w P., kwotę 442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa złote 80/100), w ty, 23 % VAT, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie kasacji na rzecz skazanego; 3. zwolnić skazanego z kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE R. M. został oskarżony o to, że w dniu 22 grudnia 2005 r. w B. przy ul. (…) woj. (…) wspólnie i w porozumieniu z J. O., poprzez wyłamanie okna dokonał włamania do budynku mieszkalnego z którego skradł pieniądze w kwocie 3.000 zł, kamerę m-ki S., aparat cyfrowy m-ki O., biżuterię złotą i srebrną o łącznej wartości ok. 10.000 zł oraz dokumenty w postaci dowodu osobistego, prawa jazdy, legitymacji lekarskiej oraz karty bankomatowej na szkodę R. i G. M., przy czym czynu tego dopuścił się w ramach powrotu do przestępstwa w ciągu 5 lat po odbyciu 6 miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 9 czerwca 2000 r., Sygn. akt III K (…) za przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. i art. 275 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., którą odbył w okresie od dnia 16.02.2004 r., do dnia 16.08.2004 r., tj. o czyn z art. 279 § 1 k.k. i art. 278 § 5 k.k. i art. 275 § 1 k.k. i art. 276 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. , przy czym czynu tego dopuścił się w ramach powrotu do przestępstwa w ciągu 5 lat po odbyciu 6 miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 09 czerwca 2000 r., sygn. akt III K (…) za przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. i art. 275 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., którą odbył w okresie od dnia 16.02.2004 r., do dnia 16.08.2004 r., tj. w zw. z art. 64 § 1 k.k. Wyrokiem z dnia 12 lipca 2019 r., sygn. akt II K (…) , Sąd Rejonowy w P. w granicach zarzuconego czynu uznał oskarżonego R. M. za winnego tego, że w dniu 22 grudnia 2005 r. w B. przy ul. (…) , woj. (…) , wspólnie i w porozumieniu z J. O., poprzez wyłamanie okna dokonał włamania do budynku mieszkalnego, z którego zabrał w celu przywłaszczenia pieniądze w kwocie 3.000 zł, kamerę m-ki S. o wartości ok. 2.000 zł, aparat fotograficzny m-ki O. o wartości ok. 300 zł, zegarek męski m-ki A. o wartości ok. 400 zł, biżuterię złotą i srebrną o wartości ok. 3.000 zł, torbę skórzaną z gotówką o łącznej wartość ok. 360 zł, torbę damską ze skóry o wartości ok. 150 zł, tj. mienie o łącznej wartości ok. 9.210 zł oraz kartę bankomatową, oraz ukradł dokument tożsamości oraz usunął dokumenty, którymi nie miał wyłącznego prawa dysponować, w postaci dowodu osobistego G. M., prawa jazdy G. M., legitymacji lekarskiej, na szkodę R. i G. M., przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu pięciu lat od odbycia kary co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne, będąc uprzednio skazanym z mocy wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia 9 czerwca 2000 r, sygn. akt III K (…) , na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności za czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 275 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., którą to karę odbył w całości w okresie od dnia 16 lutego 2004 r. do dnia 16 sierpnia 2004 r., czym wyczerpał ustawowe znamiona występku z art. 279 § 1 k.k. w zb. z art. 275 § 1 k.k. w zb. z art. 276 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., i za to na mocy art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. skazał go na karę 1 roku pozbawienia wolności. Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 22 listopada 2019 r., sygn. akt VI Ka (…) utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Kasację od tego wyroku wniósł obrońca skazanego, który zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 434 § 1 k.p.k. oraz art. 443 k.p.k. poprzez orzeczenie kary na niekorzyść oskarżonego R. M., pomimo wniesienia apelacji od orzeczenia jedynie przez obrońcę oskarżonego. W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Prokurator Prokuratury Rejonowej B. w B. w odpowiedzi na kasację wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście bezzasadna, albowiem orzeczenie Sądu odwoławczego nie zawierało rozstrzygnięcia na niekorzyść skazanego. Nie mogło zatem dojść do naruszenia zakazu reformationis in peius, wyrażonego w art. 434 § 1 k.p.k. Na wstępie należy zwrócić uwagę, że rozpoznający niniejszą sprawę w ramach postępowania w I instancji Sąd Rejonowy w P. zwracał uwagę, że jest związany poglądem prawnym wyrażonym przez Sąd Okręgowy w K. w wyroku z dnia 16 listopada 2018 r., sygn. akt VI Ka (…) , dotyczącym tego, że w sprawie brak jest podstaw do tego, aby umorzyć postępowanie karne na podstawie art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. Zgodnie bowiem z art. 442 § 3 k.p.k. zapatrywania prawne i wskazania sądu odwoławczego co do dalszego postępowania są wiążące dla sądu, któremu sprawę przekazano do ponownego rozpoznania (s. 5 uzasadnienia SR). W tym kontekście przypomnieć wypada, że niniejsza sprawa dotyczy jednego tylko czynu, który pierwotnie opisano w pkt 35 aktu oskarżenia z dnia 27 września 2006 r. W pierwszym orzeczeniu merytorycznym wydanym przez Sąd Rejonowy w P. w dniu 15 maja 2012 r., sygn. akt II K (…) , w związku z przedmiotowym aktem oskarżenia w ogóle nie rozstrzygnięto o zarzucie opisanym w skardze głównej pod nr 35, natomiast odniesiono się do niego w pisemnym uzasadnieniu wyroku. Wyrok ten został następnie uchylony wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt VI Ka (…) , który zwrócił uwagę, że Sąd a quo nie odniósł się do przedmiotowego czynu. Następnie, wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt II K (…) , w przedmiocie opisanego przestępstwa pierwotnie zarzuconego w pkt 35 aktu oskarżenia z dnia 27 września 2006 r. i umieszczonego potem w pkt III części wstępnej tego wyroku, w pkt 7 części dyspozytywnej, na podstawie art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. w zw. z art. 414 § 1 k.p.k. umorzono wobec oskarżonego R. M. postępowanie karne o ten czyn wskazując, że skoro w poprzednim postępowaniu nie rozstrzygnięto co do tego czynu, ale ustalenia faktyczne co do tego czynu znalazły się w pisemnym uzasadnieniu, a apelację wniesiono jedynie na korzyść oskarżonego, to nie jest możliwym przypisanie czynu zarzuconego oskarżonemu przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 16 listopada 2018 r., sygn. akt VI Ka (…) , zaskarżony wyrok utrzymano w mocy - poza punktem 7, dotyczącym zarzutu z pkt III komparycji, w którym to zakresie wyrok uchylono i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w P. Sąd Okręgowy wskazał, że przestępstwo opisane w pkt III komparycji wyroku nie było uprzednio przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu i nie zostało objęte częścią dyspozytywną wyroku, o sygn. akt II K (…). Sąd odwoławczy podkreślił, że poczynienie rozważań dotyczących przypisania oskarżonemu danego czynu tylko w pisemnych motywach wyroku, bez orzekania w tym przedmiocie w części dyspozytywnej, oznacza, że zachodzi brak rozstrzygnięcia w przedmiocie procesu podlegający usunięciu w toku ponownego postępowania sądowego. Nadto, Sąd Okręgowy dodał, że brak jest podstaw do zastosowania w tej sytuacji art. 443 k.p.k. gdyż braku rozstrzygnięcia w tym zakresie w uprzednim postępowaniu apelujący obrońca nie zaskarżył i nie był on substratem uchylenia wyroku. Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności nie sposób zgodzić się ze skarżącym, że w sprawie doszło do naruszenia zakazu reformationis in peius . Jak słusznie dostrzega prokurator w pisemnej odpowiedzi na kasację, pierwszym wyrokiem rozstrzygającym w zakresie odpowiedzialności karnej za czyn będący przedmiotem niniejszego postępowania był wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt II K (…) , w którym w pkt 7 Sąd umorzył postępowanie karne na podstawie art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. Apelację od tego orzeczenia wniósł prokurator, a zatem rozstrzygając na niekorzyść oskarżonego Sąd odwoławczy mógł uchylić rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia postępowania wobec R. M.. W tej sytuacji Sąd ponownie rozstrzygający miał możliwość wydania wyroku skazującego w przedmiocie tego czynu i nie sposób uznać, że obowiązywał w tym zakresie zakaz reformationis in peius . Wszystkie te okoliczności przesądziły o uznaniu oczywistej bezzasadności kasacji obrońcy skazanego. Pozwoliło to rozpoznać ją na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 3 k.p.k., orzekając jak w sentencji postanowienia. Rozstrzygnięto o wynagrodzeniu na rzecz obrońcy z urzędu za podjęte czynności w toku postępowania kasacyjnego Zasadnym przy tym było zwolnić skazanego od kosztów sądowych za postępowanie kasacyjne.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI