IV KK 289/21

Sąd Najwyższy2021-07-27
SNKarneprzestępstwa przeciwko czci i nietykalności cielesnejŚrednianajwyższy
zniesławienieart. 212 k.k.kasacjaSąd Najwyższypostępowanie karneochrona dóbr osobistychobrona koniecznainteres procesowy

Sąd Najwyższy oddalił kasację oskarżyciela prywatnego od wyroku utrzymującego w mocy uniewinnienie oskarżonej od zarzutu zniesławienia, uznając ją za oczywiście bezzasadną.

Oskarżona została uniewinniona od zarzutu zniesławienia M. C. przez Sąd Rejonowy, a następnie Sąd Okręgowy utrzymał ten wyrok w mocy. Pełnomocnik oskarżyciela prywatnego wniósł kasację, zarzucając sądom niższych instancji rażące naruszenie prawa procesowego. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną, uznając, że wypowiedzi oskarżonej miały charakter opinii w ramach obrony własnego interesu procesowego i nie przekroczyły granic dozwolonych w postępowaniu sądowym.

Sprawa dotyczyła zarzutu zniesławienia z art. 212 § 1 k.k., gdzie oskarżona A. J. C. miała pomówić M. C. o groźby pozbawienia życia i zabójstwo pierwszej żony. Sąd Rejonowy w K. uniewinnił oskarżoną, a Sąd Okręgowy w K. utrzymał ten wyrok w mocy. Pełnomocnik oskarżyciela prywatnego wniósł kasację do Sądu Najwyższego, zarzucając sądom niższych instancji rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym wadliwą kontrolę odwoławczą i nienależyte rozważenie zarzutów apelacji. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na posiedzeniu, uznał kasację za oczywiście bezzasadną. W uzasadnieniu wskazano, że zarzuty dotyczące opinii sądowo-psychiatrycznej i oceny zeznań świadka K. C. zostały przez sąd odwoławczy prawidłowo rozważone. Odnosząc się do głównego zarzutu, Sąd Najwyższy stwierdził, że wypowiedzi oskarżonej miały charakter opinii w ramach realizowanych czynności sądowych i obrony własnego interesu procesowego, nie przekraczając granic dozwolonych w postępowaniu sądowym, a tym samym nie mogło być mowy o popełnieniu przestępstwa zniesławienia. W konsekwencji, kasacja została oddalona, a oskarżyciel prywatny obciążony kosztami postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, takie wypowiedzi nie mogą być uznane za popełnienie przestępstwa z art. 212 § 1 k.k., jeśli nie były ukierunkowane wyłącznie na poniżenie osoby pokrzywdzonego i mieściły się w ramach obrony własnego interesu procesowego w toku postępowania sądowego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że oskarżona miała prawo przedstawiać okoliczności istotne dla swojej sprawy w ramach realizowanych czynności sądowych. Jej wypowiedzi miały charakter opinii, a nie twierdzeń wymagających dowodu prawdy, i były złożone w celu obrony własnego interesu procesowego. Ponieważ nie były ukierunkowane wyłącznie na poniżenie pokrzywdzonego, nie stanowiły przestępstwa zniesławienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

oskarżona

Strony

NazwaTypRola
A. J. C.osoba_fizycznaoskarżona
M. C.osoba_fizycznapokrzywdzony/oskarżyciel prywatny

Przepisy (10)

Główne

k.k. art. 212 § § 1

Kodeks karny

Pomocnicze

k.p.k. art. 535 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Umożliwia oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej na posiedzeniu.

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Określa bezwzględne przyczyny odwoławcze, których niestwierdzenie ogranicza kontrolę kasacyjną.

k.p.k. art. 536

Kodeks postępowania karnego

Określa zakres kontroli kasacyjnej.

k.p.k. art. 433 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 440

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 457 § § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 410

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 458

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wypowiedzi oskarżonej miały charakter opinii w ramach obrony własnego interesu procesowego w toku postępowania sądowego. Wypowiedzi oskarżonej nie były ukierunkowane wyłącznie na poniżenie pokrzywdzonego. Sąd odwoławczy prawidłowo rozpoznał zarzuty apelacji dotyczące naruszeń prawa procesowego.

Odrzucone argumenty

Zarzuty kasacji dotyczące rażącego naruszenia prawa procesowego, w tym wadliwej kontroli odwoławczej i nienależytego rozważenia zarzutów apelacji. Twierdzenie, że oskarżona nie przytaczała własnej oceny, ale podnosiła okoliczność wymagającą dowodu prawdy. Zarzut obrazy art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. poprzez pominięcie opinii sądowo-psychiatrycznej. Zarzut obrazy art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. i art. 458 k.p.k. poprzez dowolną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

kasacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 5 lutego 2021 r., sygn. akt VII Ka (…) utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 30 września 2020 r., sygn. akt III K (…) p o s t a n o w i ł kasację jako oczywiście bezzasadną podlegała oddaleniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. w ramach realizowanych czynności sądowych (wywiad kuratora także był zlecony przez sąd), a zatem nie z własnej inicjatywy. miała prawo do przedstawiania okoliczności, które były dla niej i jej sprawy istotne (sprawa rozwodowa), a forma i treść w jakiej złożyła te zeznania nie przekroczyła ram obrony własnego interesu procesowego w tym warunkach nie mogło być mowy o popełnieniu przestępstwa z art. 212 § 1 k.k.

Skład orzekający

Jarosław Matras

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 212 § 1 k.k. w kontekście wypowiedzi w ramach postępowania sądowego i obrony własnego interesu procesowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie wypowiedzi miały miejsce w toku czynności sądowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest kontekst i cel wypowiedzi w ocenie znamion przestępstwa zniesławienia, szczególnie w sytuacjach procesowych.

Czy obrona własnego interesu w sądzie może być zniesławieniem? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt IV KK 289/21
POSTANOWIENIE
Dnia 27 lipca 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jarosław Matras
w sprawie A. J. C.
‎
oskarżonej o czyn z art. 212 § 1 k.k.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
‎
w dniu 27 lipca 2021 r.,
‎
kasacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego
‎
od wyroku Sądu Okręgowego w K.
‎
z dnia 5 lutego 2021 r., sygn. akt VII Ka (…)
‎
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K.
‎
z dnia 30 września 2020 r., sygn. akt III K (…)
p o s t a n o w i ł
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. obciążyć oskarżyciela prywatnego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
A. J. C.  została oskarżona o to, że:
I.
W K. przy ul. K.  w dniu 12 marca 2019 r. przed kuratorem przeprowadzającym wywiad środowiskowy pomówiła M. C. o postępowanie mogące poniżyć go w opinii publicznej zarzucając mu, że w obecności dzieci groził jej pozbawieniem życia jak również sugerował jej, że zabił swoją pierwszą żonę,
tj. o czyn z art. 212 § 1 k.k.
II.
W K.  przy ul. F. w dniu 22 marca 2019 r. w trakcie przesłuchania w toku rozprawy przed Sądem Okręgowym w K. pomówiła M. C.  o postępowanie mogące poniżyć go w opinii publicznej zarzucając mu, że zabił pierwszą żonę jak również, że w obecności dzieci groził jej pozbawieniem życia,
tj. o czyn z art. 212 § 1 k.k.
Wyrokiem z dnia 30 września 2020 r., w sprawie o sygn. akt III K (…), Sąd Rejonowy w K.  uniewinnił oskarżoną od zarzucanych jej czynów i rozstrzygnął o kosztach procesu.
Apelację od tego wyroku złożył pełnomocnik oskarżyciela prywatnego. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił mu naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. (zarzuty opisane w pkt 1-4), a nadto podniósł zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku (zarzut w pkt 5). Podnosząc te zarzuty skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Po rozpoznaniu tej apelacji Sąd Okręgowy w K.  wyrokiem z dnia 5 lutego 2021 r. w sprawie o sygn. akt VII Ka (…) zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
Kasację od tego wyroku wniósł pełnomocnik oskarżyciela prywatnego. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu: rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie:
1.
art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k. polegające na przeprowadzeniu wadliwej kontroli odwoławczej zaskarżonego wyroku poprzez utrzymanie w mocy wyroku Sądu I instancji w zakresie uniewinnienia oskarżonej od popełnienia czynu polegającego na pomówieniu oskarżyciela prywatnego przed Sądem Okręgowym w K., że zabił on swoją pierwszą żonę, mimo że z niekwestionowanych przez Sąd II instancji ustaleń faktycznych Sądu I instancji wynikało, że oskarżona w toku rozprawy przed Sądem Okręgowym w K. powiedziała wprost, że „w moim przekonaniu mogło dojść do zlecenia zabójstwa”, jednocześnie nie wykazując w toku postępowania przed Sądem I i II instancji, iż postawiony przez nią zarzut polega na prawdzie, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż wyrok Sądu Okręgowego jest rażąco niesprawiedliwy,
2.
art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. polegające na nienależytym rozważeniu wszystkich zarzutów wskazanych w apelacji oskarżyciela prywatnego, a mianowicie:
a/na braku odniesienia się do zawartego w apelacji zarzutu obrazy art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. poprzez pominięcie przez Sąd przy wydawaniu wyroku opinii sądowo/psychiatrycznej z dnia 12 sierpnia 2019 r., sporządzonej w toku postępowania prowadzonego przed Sądem Okręgowym w K. pod sygn. akt XVIIIC (…)  (k.31 - 43) w zakresie w jakim biegli opisali stosunek oskarżonej do oskarżyciela prywatnego;
3.
art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. i art. 458 k.p.k. poprzez dokonanie przez Sąd Odwoławczy dowolnej i wybiórczej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego z zaniechaniem uwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego polegającej na uznaniu za niewiarygodne zeznania świadka K. C. (k.100) w sytuacji, gdy jego zeznania wbrew twierdzeniom Sądu nie są zmienne i chwiejne i powinny stanowić podstawę ustaleń faktycznych.
Podnosząc te zarzuty skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu ostatniemu sądowi do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jako oczywiście bezzasadna podlegała oddaleniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Wobec niestwierdzenia uchybień wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k. kontrola kasacyjna ograniczać się musiała do zarzutów podniesionych w kasacji (art. 536 k.p.k.). Zarzut w pkt 2 kasacji jest chybiony w sposób oczywisty, skoro na str. 5 uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego znajduje się obszerna argumentacja dotycząca zarzutu pominięcia opinii sądowo-psychiatrycznej (rubryka 3.4), a twierdzenia kasacji próbujące powiązać treść opinii z wiarygodnością dowodu z wyjaśnień oskarżonej są zupełnie chybione (trafne uwagi w tym zakresie poczynił sąd II instancji).  Podobnie rzecz się ma z zarzutem z pkt 3 kasacji. Sąd odwoławczy wnikliwie i rzetelnie odniósł się do podnoszonej w apelacji oceny zeznań K. C.  (pominiętych przez sąd pierwszej instancji) i przestawił swoje stanowisko w tym przedmiocie nie naruszając wskazanych przepisów prawa (rubryka 3.3). Zresztą w kontekście końcowych uwag kwestia oceny zeznań tego świadka nie ma żadnego znaczenia.  Nie jest zasadny i pierwszy zarzut kasacji. W istocie zarzut ten oparty jest na powtarzanym za apelacją twierdzeniu, że oskarżona nie przytaczała własnej oceny (opinii) co do zlecenia zabójstwa, ale podnosiła tę okoliczność jako twierdzenie, które wymagało dowodu prawdy. Tymczasem najistotniejsze w tej sprawie jest to, że oskarżona wypowiadała słowa opisane aktem oskarżenia jako zniesławiające,  w ramach realizowanych czynności sądowych (wywiad kuratora także był zlecony przez sąd), a zatem nie z własnej inicjatywy. W ramach takiego postępowania miała prawo do przedstawiania okoliczności, które były dla niej i jej sprawy istotne (sprawa rozwodowa), a forma i treść w jakiej złożyła te zeznania nie przekroczyła ram obrony własnego interesu procesowego (por. trafne uwagi sądu pierwszej instancji - rubryka 3.5). W realiach tej sprawy bezsporne jest, że twierdzenie oskarżonej co do domniemanego zlecenia zabójstwa było wypowiedziane jako jej opinia (wnioskowanie z okoliczności rozmowy z pokrzywdzonym) i co istotne, tylko na potrzeby sprawy sądowej (to z inicjatywy pokrzywdzonego kwestie objęte treścią zeznań wyszły poza salę sądu rozwodowego), a ponadto,  nie było ukierunkowane wyłącznie  na poniżenie osoby pokrzywdzonego; w tym warunkach nie mogło być mowy o popełnieniu przestępstwa z art. 212 § 1 k.k. (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 2015 r., V KK 329/14 i z dnia 20 marca 2018 r., III KK 357/17 oraz z dnia 11 kwietnia 2019 r., V KK 164/18).
Z tych wszystkich powodów orzeczono jak w postanowieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI