IV KK 279/18

Sąd Najwyższy2018-07-25
SNKarneprzestępstwa przeciwko czci i nietykalności cielesnejŚrednianajwyższy
zniewagazniesławieniekasacjasąd najwyższyznikomy stopień społecznej szkodliwościkodeks karnykodeks postępowania karnegoprywatny akt oskarżenia

Sąd Najwyższy oddalił kasację oskarżycieli prywatnych, uznając ją za oczywiście bezzasadną i utrzymując w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania karnego z powodu znikomego stopnia społecznej szkodliwości czynów.

Sprawa dotyczyła wzajemnych oskarżeń o znieważenie i zniesławienie pomiędzy Z. O. i L. O. a B. B., E. B. i K. B. Sądy niższych instancji umorzyły postępowanie karne, uznając czyny za charakteryzujące się znikomym stopniem społecznej szkodliwości. Pełnomocnik oskarżycieli prywatnych wniósł kasację do Sądu Najwyższego, zarzucając rażące naruszenie przepisów procesowych. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną, podkreślając, że nie jest dopuszczalne kwestionowanie ustaleń faktycznych w tym trybie i że sądy prawidłowo oceniły znikomy stopień społecznej szkodliwości czynów.

Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę z kasacji pełnomocnika oskarżycieli prywatnych E. B., B. B. i K. B. przeciwko Z. O. i L. O., którzy zostali oskarżeni o przestępstwa z art. 212 § 1 k.k. (zniesławienie) i art. 216 § 1 k.k. (zniewaga). Wzajemnie, E. B. i K. B. zostali oskarżeni przez Z. O. i L. O. o znieważenie. Sądy niższych instancji, Sąd Rejonowy w W. i Sąd Okręgowy w G. Ośrodek Zamiejscowy w R., umorzyły postępowanie karne wobec wszystkich oskarżonych, uznając czyny za charakteryzujące się znikomym stopniem społecznej szkodliwości (art. 1 § 2 k.k.). Pełnomocnik oskarżycieli prywatnych wniósł kasację, zarzucając Sądowi Okręgowemu rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., poprzez nierzetelne rozpoznanie zarzutów apelacyjnych. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną. Podkreślił, że kasacja jest środkiem nadzwyczajnym i nie służy do weryfikacji ustaleń faktycznych. Stwierdził, że Sąd Okręgowy przeprowadził kontrolę instancyjną w sposób wszechstronny, a uzasadnienie zawierało wystarczającą argumentację. Sąd Najwyższy przypomniał, że dla uznania czynu za przestępstwo konieczne jest wykazanie społecznej szkodliwości w stopniu wyższym niż znikomy. W ocenie Sądu Najwyższego, sądy obu instancji prawidłowo oceniły, że czyny L. O. i Z. O. cechowały się znikomym stopniem społecznej szkodliwości, a zarzuty kasacji dotyczyły w istocie błędów w ustaleniach faktycznych, które nie podlegają kontroli kasacyjnej. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił kasację i obciążył oskarżycieli prywatnych kosztami postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli sąd drugiej instancji prawidłowo ocenił, że czyny zarzucane oskarżonym cechują się znikomym stopniem społecznej szkodliwości, co skutkuje umorzeniem postępowania, a zarzuty kasacji dotyczą w istocie ustaleń faktycznych, które nie podlegają kontroli kasacyjnej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił znikomy stopień społecznej szkodliwości czynów i że kasacja w istocie kwestionuje ustalenia faktyczne, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym. Uzasadnienie sądu odwoławczego było wystarczające.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Oskarżeni (Z. O., L. O.)

Strony

NazwaTypRola
Z. O.osoba_fizycznaoskarżony
L. O.osoba_fizycznaoskarżony
B. B.osoba_fizycznaoskarżyciel prywatny
E. B.osoba_fizycznaoskarżyciel prywatny
K. B.osoba_fizycznaoskarżyciel prywatny

Przepisy (12)

Główne

k.k. art. 212 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 216 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 1 § 2

Kodeks karny

Dla uznania czynu za przestępstwo konieczne jest wykazanie, że narusza on istotne wartości społeczne w stopniu wyższym niż znikomy.

k.p.k. art. 414 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 17 § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 433 § 2

Kodeks postępowania karnego

Sąd odwoławczy jest obowiązany rozważyć wszystkie zarzuty apelacyjne.

k.p.k. art. 457 § 3

Kodeks postępowania karnego

Uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego powinno zawierać odpowiedź na zarzuty apelacji.

k.p.k. art. 523

Kodeks postępowania karnego

Określa podstawy wnoszenia kasacji; niedopuszczalne jest weryfikowanie ustaleń faktycznych.

k.p.k. art. 535 § 3

Kodeks postępowania karnego

Sąd Najwyższy może rozpoznać kasację na posiedzeniu bez udziału stron, jeśli uzna ją za oczywiście bezzasadną.

k.p.k. art. 537 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 637a

Kodeks postępowania karnego

Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Pomocnicze

k.k. art. 115 § 2

Kodeks karny

Okoliczności składające się na ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kasacja w istocie kwestionuje ustalenia faktyczne, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym. Sądy niższych instancji prawidłowo oceniły znikomy stopień społecznej szkodliwości czynów. Uzasadnienie Sądu Okręgowego było wystarczające i spełniało wymogi procesowe.

Odrzucone argumenty

Rażące naruszenie przepisów prawa procesowego przez Sąd Okręgowy (nierzetelne rozpoznanie apelacji).

Godne uwagi sformułowania

kasacja jest oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 535 § 3 k.p.k. nie jest dopuszczalne weryfikowanie w trybie kasacji ustaleń faktycznych czyn społecznie szkodliwy, zabroniony przez ustawę pod groźbą kary dopiero wówczas będziemy mogli zastosować wobec sprawcy takiego czynu określoną sankcję karną czyny L. i Z. O. nacechowane są znikomym stopniem społecznej szkodliwości

Skład orzekający

Andrzej Ryński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że kasacja nie służy do ponownej oceny ustaleń faktycznych, a także interpretacja pojęcia znikomego stopnia społecznej szkodliwości jako podstawy do umorzenia postępowania w sprawach o zniewagę i zniesławienie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wzajemnych oskarżeń o znieważenie i zniesławienie, gdzie kluczowe było ustalenie stopnia społecznej szkodliwości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje istotne zasady postępowania karnego, w tym ograniczenia kasacji i znaczenie społecznej szkodliwości czynu, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie karnym.

Kasacja oddalona: Kiedy zniewaga i zniesławienie nie są przestępstwem?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV KK 279/18
POSTANOWIENIE
Dnia 25 lipca 2018 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Ryński
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 25 lipca 2018 r.,
sprawy
Z. O. i L. O.
wobec których umorzono postępowanie
o przestępstwo z art. 212 § 1 k.k. i art. 216 § 1 k.k.
‎
z powodu kasacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżycieli prywatnych
‎
od wyroku Sądu Okręgowego w G. Ośrodek Zamiejscowy w R.
‎
z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. akt V.2 Ka
[…]
‎
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W.
‎
z dnia 12 czerwca 2017 r., sygn. akt II K
[…]
p o s t a n o w i ł
I. oddalić kasację pełnomocnika oskarżycieli prywatnych jako oczywiście bezzasadną;
II. obciążyć oskarżycieli prywatnych E.B., B.B. i K. B. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego w częściach na nich przypadających.
UZASADNIENIE
Z. O. i L. O. zostali oskarżeni z oskarżenia prywatnego B. B., E. B. i K. B. o to, że w okresie od kwietnia 2015 r. do października 2015 r. w W. pomawiali B. B., E. B., K. B. o takie postępowanie, które mogło poniżyć ich w opinii publicznej i narazić na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu pedagoga i pełnienia funkcji, a także wielokrotnie znieważali B. B., E. B., K. B., tj. o przestępstwo z art. 212 § 1 k.k. oraz art. 216 § 1 k.k.
Z wzajemnego oskarżenia prywatnego Z. O. i L. O. E. B. została oskarżona o to, że w dniu 08 czerwca 2015 r. ok. godz. 7.00 w W., przy ulicy S.
[…]
Pani E. B. znieważyła L. O. i Z. O., krzycząc do swoich bliskich, cyt. „...włączajcie dyktafony, szczyle przyjechały...”, tj. o czyn z art. 216 § 1 k.k., zaś K. B. został oskarżony o to, że w dniu 08 czerwca 2015 r. ok. godz. 7.00 w W., przy ulicy S.
[…]
gestem w postaci wyciągniętego środkowego palca dłoni znieważył L. O. i Z. O., tj. o czyn z art. 216 § 1 k.k.
Wyrokiem z dnia 12 czerwca 2017 r. Sąd Rejonowy w W., sygn. akt II K
[…]
:
1.
na podstawie art. 414 § 1 k.p.k. i art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. umorzył postępowanie karne zarzucone w prywatnym akcie oskarżenia B. B., E. B. i  K. B. przeciwko Z. O. o przestępstwo z art. 212 § 1 k.k. oraz z art. 216 § 1 k.k.;
2.
na podstawie art. 414 § 1 k.p.k. i art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. umorzył postępowanie karne zarzucone w prywatnym akcie oskarżenia B. B., E. B. i K. B. przeciwko L. O. o przestępstwo z art. 212 § 1 k.k. oraz z art. 216 § 1 k.k. ;
3.
na podstawie art. 414 § 1 k.p.k. i art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. umorzył postępowanie karne zarzucone we wzajemnym prywatnym akcie oskarżenia Z. O. i L. O. przeciwko E. B. o przestępstwo z art. 216 § 1 k.k.;
4.
na podstawie art. 414 § 1 k.p.k. i art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. umorzył postępowanie karne zarzucone we wzajemnym prywatnym akcie oskarżenia Z. O. i L. O. przeciwko K. B. o przestępstwo z art. 216 § 1 k.k.
Po rozpoznaniu apelacji wywiedzionych przez pełnomocników Z. i L. O. i E., B. i K. B. Sąd Okręgowy w G. Ośrodek Zamiejscowy w R. wyrokiem z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. akt V.2 Ka
[…]
utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy.
Kasację od tego orzeczenia wywiódł pełnomocnik oskarżycieli prywatnych E., B. i K. B. zarzucając
rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść wyroku, a mianowicie przepisów art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., poprzez nierzetelne i pozorne rozpoznanie zarzutów apelacyjnych nr 1) i 2) apelacji oskarżycieli prywatnych E. B., B. B. i K. B., co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku.
Podnosząc ten zarzut skarżący wniósł o
uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w G. Ośrodek Zamiejscowy w R.
w części,
w jakiej Sąd Okręgowy w G. Ośrodek Zamiejscowy w R. utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 12 czerwca 2017 r. w zakresie umorzenia postępowania karnego wobec oskarżonych L. O. i Z. O. o przestępstwo z art. 212 § 1 i 216 § 1 k.k., w sprawie z aktu oskarżenia prywatnego E. B., B. B. i K. B., odnośnie wszystkich zarzucanych oskarżonym L. O. i Z. O. czynów oraz przekazanie niniejszej sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym Sądowi II instancji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniesiona przez pełnomocnika oskarżycieli prywatnych kasacja jest oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 535 § 3 k.p.k., zaś postępowanie sądowe w niniejszej sprawie nie jest obarczone żadnymi uchybieniami określonymi w art. 439 k.p.k., jak również innymi, które należałoby zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa mogące mieć wpływ na treść zaskarżonego kasacją wyroku, dlatego też została oddalona na posiedzeniu.
Kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a powody jej wniesienia określa przepis art. 523 k.p.k. Wzruszenie prawomocnego orzeczenia w jej drodze możliwe jest jedynie w wypadku stwierdzenia rażącego naruszenia prawa materialnego lub procesowego, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Niedopuszczalne jest weryfikowanie w trybie kasacji ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę tego orzeczenia.
Sąd Okręgowy w G. przeprowadził kontrolę instancyjną w sposób wszechstronny i wnikliwy. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera powody rozstrzygnięcia oraz wszechstronną argumentację, wyjaśniającą w sposób logiczny i rzeczowy, dlaczego nie podzielił zarzutów i wniosków zawartych w apelacji pełnomocnika oskarżycieli prywatnych, nie uchybiając wymogom określonym w art. 433 § 2 k.p.k., a zarazem realizując wymagania przewidziane w art. 457 § 3 k.p.k. Autor kasacji nie wskazuje, aby w tym zakresie Sąd Odwoławczy dopuścił się jakiegokolwiek uchybienia, co prowadzi do wniosku, że wniesiona kasacja ma na celu jedynie skłonienie Sądu Najwyższego do dokonania ponownej kontroli odwoławczej wyroku.
Nie ulega wątpliwości, że zachowanie L. i Z. O. naruszyło dyspozycje art. 212 § 1 k.k. i art. 216 § 1 k.k. Jednak samo formalne naruszenie przepisów prawa jest niewystarczające do przypisania odpowiedzialności karnej. Zgodnie bowiem z definicją przestępstwem jest czyn społecznie szkodliwy, zabroniony przez ustawę pod groźbą kary. Zatem dla uznania jakiegoś czynu za przestępstwo konieczne jest wykazanie, że narusza on istotne wartości społeczne, ale w stopniu wyższym niż znikomym (art. 1 § 2 k.k.). Dopiero wówczas będziemy mogli zastosować wobec sprawcy takiego czynu określoną sankcję karną.
Wbrew twierdzeniom autora kasacji orzekające w przedmiotowej sprawie Sądy nie pominęły żadnej z okoliczności składających się na ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu, wymienionych w art. 115 § 2 k.p.k. Analiza uzasadnienia kasacji wskazuje, że jej autor kwestionuje ocenę poszczególnych okoliczności, które legły u podstaw orzeczenia przez Sąd, że czyny L. i Z. O. nacechowane są znikomym stopniem społecznej szkodliwości. Zarzut zaś nadania poszczególnym okolicznościom z art. 115 § 2 k.p.k. zbyt dużej lub zbyt małej rangi zakwalifikować należy jako skierowany przeciw dokonanym ustaleniom faktycznym, których weryfikowanie w ramach postępowania kasacyjnego jest niedopuszczalne (art. 523 k.p.k.).
Z uzasadnienia Sądu odwoławczego wynika także wprost, dlaczego uznał za prawidłowe ustalenia Sądu meriti w zakresie przyjętego zamiaru działania sprawców. Jak słusznie podkreślono, działanie L. i Z. O. nie było przemyślane, a zachowania wynikały z zaistniałej sytuacji pod wpływem impulsu, bez głębszego zastanowienia (s. 4 uzasadnienia SO).
Uznając w związku z powyższym, że kasacja pełnomocnika oskarżycieli prywatnych sprowadza się w istocie do zarzutu błędu w ustaleniach  faktycznych, na podstawie art. 535 § 3 k.p.k. w zw. z art. 537 § 1 k.p.k. należało oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 637a k.p.k. obciążając oskarżycieli prywatnych obowiązkiem ich uiszczenia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI