IV KK 278/11

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  1  MARCA  2012  R. 
IV  KK  278/11 
 
Po odzyskaniu wolności przez osobę tymczasowo aresztowaną nie 
można wykluczyć powstania szkody (w rozumieniu art. 552 § 1 w zw. § 4 
k.p.k.), będącej bezpośrednim następstwem utraty wolności. Ustalenie 
bezpośredniości wymaga jednak każdorazowo odrębnych rozważań 
analizujących obiektywne możliwości wnioskodawcy po opuszczeniu 
zakładu karnego, w zakresie niwelowania związanych z tym zdarzeniem 
skutków, w czasie bezpośrednio po nim następującym. 
 
Przewodniczący: sędzia SN R. Sądej. 
Sędziowie: SN K. Cesarz, SA (del. do SN) J. Góral 
(sprawozdawca). 
Prokurator Prokuratury Generalnej: L. Nowakowski. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Jerzego W. o odszkodowanie i 
zadośćuczynienie, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 1 
marca 2012 r., kasacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy od 
wyroku Sądu Apelacyjnego w R. z dnia 2 czerwca 2011 r., utrzymującego w 
mocy wyrok Sądu Okręgowego w R. z dnia 10 marca 2011 r., 
 
o d d a l i ł  kasację (...). 

 
2 
U Z A S A D N I E N I E  
 
Kasacja została wywiedziona w wyniku zaistnienia następującego 
układu procesowego. 
Wyrokiem z dnia 3 marca 2009 r., Sąd Okręgowy w P. uniewinnił 
Jerzego W. od popełnienia czynów z art. 258 § 1 k.k. oraz z art. 228 § 3 k.k. 
w zw. z art. 12 k.k. i w zw. z art. 65 § 1 k.k. Orzeczenie to zostało 
utrzymane w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w L. z dnia 3 lutego 2010 
r. 
Wobec tego, że Jerzy W. był w niniejszej sprawie tymczasowo 
aresztowany na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w R., orzeczenie to 
stało się podstawą jego wniosku opartego o art. 552 k.p.k., w którym 
domagał się zasądzenia kwoty 160 000 zł tytułem odszkodowania za 
poniesioną szkodę i 1 000 000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną 
krzywdę. 
Sąd Okręgowy w R. wyrokiem z 10 marca 2011 r. zasądził od Skarbu 
Państwa na rzecz Jerzego W. kwotę 141 097 zł wraz z ustawowymi 
odsetkami od daty prawomocności wyroku, stanowiącą odszkodowanie za 
poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z 
niesłusznego pozbawienia go wolności. 
W pozostałej części wniosek oddalił. 
Wyrok ten został zaskarżony przez pełnomocnika wnioskodawcy. 
Skarżący w apelacji zarzucił: 
1. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 558 k.p.k. w zw. z art. 
322 k.p.k., wynikające z wadliwego rozważenia okoliczności sprawy, 
co 
przesądziło 
o 
rażącym 
naruszeniu 
zasad 
ustalania 
zadośćuczynienia, 
2. obrazę prawa materialnego, a to przepisu 552 § 1 k.p.k. w zw. z art. 
361 § 1 k.c., przez bezpodstawne przyjęcie, iż odszkodowanie 

 
3 
obejmuje utracone zarobki, a nie zawiera odniesienia do nagród, 
utraconych zarobków żony i strat jakie musiał ponieść celem 
ograniczenia wysokości szkody, 
3. obrazę prawa materialnego, a to przepisu art. 558 § 1 k.p.k. w zw. z 
art. 445 § 1 i 2 k.c., przez uznanie, że kwota zadośćuczynienia 
obejmuje jedynie roszczenia wnioskodawcy, a nie jego rodziny i 
przyjęcie zasady miarkowania, 
4. obrazę prawa materialnego, a to przepisu art. 481 § 1 k.c., przez 
oddalenie roszczenia o ustawowe odsetki od uprawomocnienia się 
wyroku uniewinniającego Jerzego W. 
Sąd Apelacyjny w R. po rozpoznaniu apelacji wyrokiem z dnia 2 
czerwca 2011 r. utrzymał zaskarżony wyrok w mocy. 
Od tego wyroku pełnomocnik wnioskodawcy wniósł kasację 
zaskarżając go w tej części, w której utrzymany został wyrok Sądu 
Okręgowego w R. oddalający wniosek ponad kwotę 141 097 zł. 
Na podstawie art. art. 523 § 1 k.p.k. oraz 526 § 1 k.p.k. wskazanemu 
wyrokowi zarzucił: 
1. rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło 
mieć wpływ na treść orzeczenia, a to art. 433 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 457 
§ 3 k.p.k. oraz w zw. z art. 558 k.p.k. poprzez: 
– brak dostrzeżenia i skorygowania przez Sąd odwoławczy 
podnoszonych w apelacji uchybień popełnionych przez Sąd pierwszej 
instancji, a polegających na zastosowaniu algorytmu i przeliczników 
wymiaru 
uniezależnionych 
od 
faktycznego 
rozmiaru 
krzywdy 
i 
nieuwzględnienie pełnej krzywdy doznanej przez uprawnionego, co 
spowodowało 
rażącą 
niewspółmierność 
zasądzonej 
kwoty 
zadośćuczynienia, 
– brak rozważenia przez Sąd odwoławczy zarzutów apelacji 
dotyczących poniżej (w punkcie 2, 3 i 4) ujętych zarzutów naruszenia prawa 

 
4 
materialnego oraz nieprawidłowe i niezgodne z przepisami prawa ustalenie 
wysokości należnego wnioskodawcy odszkodowania i zadośćuczynienia, 
2. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło 
mieć wpływ na treść orzeczenia, a to przepisów art. 552 § 1 i 4 k.p.k. oraz 
558 § 1 k.p.k. w zw. z art. 445 § 1 i 2 k.c., poprzez ich błędną wykładnię i 
uznanie, że kwota zadośćuczynienia obejmuje jedynie dolegliwości 
niesłusznie tymczasowo aresztowanego, a nie krzywdę związaną z 
cierpieniem jego rodziny, a także, że zadośćuczynienie za niewątpliwe 
niesłuszne tymczasowe aresztowanie nie obejmuje cierpień związanych z 
samym postępowaniem karnym, 
3. rażące naruszenie prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na 
treść orzeczenia, a to przepisów art. 552 § 1 i 4 k.p.k. w zw. z 361 § 1 i 2 
k.c., przez ich błędną wykładnię a zarazem: 
– bezpodstawne przyjęcie, iż należna uprawnionemu kwota 
odszkodowania 
obejmuje 
jedynie 
kwoty 
utraconych 
zarobków 
wnioskodawcy a nie zawiera odniesienia do innych świadczeń mu 
należnych (nagród oraz tzw. 13-tej pensji, kwoty utraconego przez żonę 
uprawnionego wynagrodzenia), 
– brak ustalenia wysokości odszkodowania z uwzględnieniem lucrum 
cessans, 
– brak uwzględnienia przy określaniu wysokości odszkodowania strat 
jakie wnioskodawca musiał ponieść celem ograniczenia wysokości szkody, 
4. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło 
mieć wpływ na treść orzeczenia, a to przepisu art. 440 k.c., przez jego 
zastosowanie, a zatem przyjęcie zasady miarkowania odszkodowania 
mimo braku istnienia w sprawie przesłanek do tego, 
5. rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło 
mieć wpływ na treść orzeczenia, a to art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 
k.p.k. oraz art. 410 k.p.k. i art. 7 k.p.k., poprzez: 

 
5 
– zaaprobowanie przez Sąd orzekający sposobu dokonania oceny 
dowodów zastosowanego przez Sąd pierwszej instancji, który pominął przy 
określaniu wysokości obowiązku odszkodowawczego Skarbu Państwa 
dowody z dokumentów przedstawionych w postępowaniu i przyjął do 
wyliczenia wysokości straty przelicznik w postaci wynagrodzenia w kwocie 
2 547 zł/m-c, 
– zaaprobowanie przez Sąd orzekający oceny dowodów dokonanej 
przez 
Sąd 
pierwszej 
instancji, 
który 
dokonał 
oceny 
wysokości 
wynagrodzenia 
możliwego 
do 
uzyskania 
przez 
wnioskodawcę 
z 
pominięciem zasad logiki i doświadczenia życiowego, nie uwzględniając 
oczywistej możliwości jego systematycznego wzrostu w okresie wziętych 
pod uwagę w rozliczeniach lat, 
6. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło 
mieć wpływ na treść wyroku, a to art. 481 k.c. poprzez utrzymanie przez 
Sąd Apelacyjny w mocy orzeczenia Sądu pierwszej instancji co do 
zasądzenia 
kwoty 
odsetek 
należnych 
wnioskodawcy 
od 
daty 
prawomocności wyroku. 
III. Podnosząc powyższe zarzuty, na zasadzie art. 537 § 1 i 2 k.p.k. 
wnosił o uwzględnienie kasacji oraz uchylenie w zaskarżonej części 
wskazanego orzeczenia i w zaskarżonej części poprzedzającego go 
orzeczenia Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy w tym zakresie 
do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. 
W odpowiedzi na kasację Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w R. 
wnosił o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Kasacja okazała się bezzasadna, pomimo częściowego potwierdzenia 
zarzutu naruszenia przez Sąd odwoławczy przepisów postępowania, tj. art. 
433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., które to uchybienie nie wywarło 
jednak istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Skarga powtórzyła 

 
6 
większość zarzutów apelacyjnych, kwestionując w rzeczywistości wysokość 
zasądzonej tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia kwoty. Nie 
wykazała jednak, poza formalnym tego wyartykułowaniem, rażącego 
naruszenia prawa w procesie prawomocnego ustalania jej rozmiaru przed 
Sądem odwoławczym. Z przyczyn podanych poniżej nie mogły zostać 
uwzględnione również wnioski i zarzuty wykraczające w sposób oczywisty 
poza zakres przedmiotowego postępowania. 
Sąd odwoławczy, w sposób wprawdzie dosyć lakoniczny, ale 
przekonujący, odniósł się do zarzutów skargi słusznie konstatując, że jej 
istota właśnie sprowadzała się do kwestionowania wysokości zasądzonej 
kwoty odszkodowania i zadośćuczynienia. Kasacja zaś zmierzała do 
ponownego rozważenia w postępowaniu qausi instancyjnym trafności 
dokonanej 
oceny 
dowodów, 
przekraczając 
w 
sposób 
oczywisty 
dopuszczalny zakres podstaw kasacyjnych. Jedyne zasadnie podniesione 
uchybienie, trafnie skierowane wobec orzeczenia Sądu odwoławczego, 
dotyczyło nieustosunkowania się do zarzutu nieuwzględnienia tzw. 13 
pensji w kwocie dochodzonego odszkodowania. To uchybienie nie wywarło 
jednak nie tylko istotnego, ale wręcz jakiegokolwiek wpływu na treść 
rozstrzygnięcia, a to z powodu przekroczenia przez Sądy orzekające 
obszaru zakreślonego istotą art. 552 k.p.k. Konstatacja ta sama przez się 
oczywiście nie wyklucza możliwości powstania szkody także po odzyskaniu 
wolności będącej bezpośrednim następstwem jej utraty. Ustalenie 
zaistnienia znamienia bezpośredniości wymaga jednak każdorazowo 
odrębnych rozważań analizujących obiektywne możliwości wnioskodawcy 
po opuszczeniu zakładu karnego, w zakresie niwelowania związanych z 
tym zdarzeniem skutków, w czasie bezpośrednio po nim następującym. 
Tego przymiotu bezpośredniości nie posiadały wskazywane przez 
pełnomocnika okoliczności tyczące zarówno zadośćuczynienia jak i 
odszkodowania. Nie podlega dyskusji, że trauma związana z pozbawieniem 

 
7 
wolności podobnie jak i wynikające z tego faktu skutki finansowe, mogą 
rozciągać się na wiele kolejnych lat od jej odzyskania i tych bolesnych 
efektów postępowanie uruchomione na zasadzie art. 552 k.p.k. wyleczyć, 
czy też wyrównać nie jest w stanie, właśnie z uwagi na jego ograniczony 
zakres. 
Wobec tego, że pozostałe zarzuty kasacyjne okazały się oczywiście 
bezzasadne, Sąd Najwyższy wskaże jedynie najistotniejsze przyczyny 
rozstrzygnięcia, nie znajdując powodów ponownego przytaczania słusznych 
i utrwalonych w tej materii poglądów doktryny i orzecznictwa. 
Przechodząc do kwestii zasadniczej, czyli do zakresu postępowania 
zainicjowanego w trybie art. 552 k.p.k., to pozostaje poza sporem, że 
tymczasowe aresztowanie wnioskodawcy było niewątpliwie niesłuszne, a 
zatem stanowiło podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa w oparciu o 
przepisy Kodeksu postępowania karnego. Nie ulega też kwestii, że 
wyrządzona tym zdarzeniem szkoda powinna była zostać naprawiona w 
całości. Sąd Najwyższy podkreśla, że ta konstatacja, nie zawsze jednak 
oznacza możliwość pełnego jej zrekompensowania w trybie wyżej 
wskazanym. Ustawodawca do postępowania karnego przekazał orzekanie 
w kwestiach powiązanych przyczynowo z określonym zdarzeniem również 
znamieniem bezpośredniości i w związku z tym jego zakres został 
dokładnie i jednoznacznie określony czasowo. Wobec tego, że owym 
zdarzeniem, z którym wiąże się odpowiedzialność odszkodowawczą jest 
stosowanie najsurowszego środka zapobiegawczego, to logiczną tego 
konsekwencją było przekazanie rozpoznawania związanych z nim roszczeń 
organom nie tylko go stosującym ale i kontrolującym jego aktualną 
zasadność. Odnosząc się do stanowiska zajętego w kasacji i traktującego 
odpowiedzialność Skarbu Państwa w sposób rozszerzający, to zgodzić się 
wypada jedynie z poglądem, że związek przyczynowy pomiędzy 
tymczasowym aresztowaniem a wymierną materialnie szkodą może 

 
8 
niekiedy rozciągać się na okresy odległe od samego zdarzenia. Poza 
dyskusją pozostaje zatem, że sądy orzekające w sprawach karnych 
podlegają w tej materii czytelnym ograniczeniom i właściwymi (ewentualnie) 
w zakresie szerszym stają się sądy orzekające w sprawach cywilnych 
sądownictwa powszechnego. O ile, jak już wspomniano, zrozumiałe jest 
powierzenie spraw o powyższej problematyce sądom karnym w odniesieniu 
do szkody i krzywdy bezpośrednio powiązanej ze stosowanym środkiem, to 
w 
przypadku 
zgłoszenia 
dalszych 
roszczeń 
związanych 
jedynie 
przyczynowo ze zdarzeniem, a pozbawionych związku opatrzonego cechą 
bezpośredniości, logicznym jest zastosowanie zasad ogólnych o podziale 
zadań wymiaru sprawiedliwości. Słusznie jednak przypomniał Sąd 
Najwyższy w orzeczeniu z dnia 28 czerwca 2001 r., WZ 26/01, OSNKW 
2001, z. 9-10, poz. 84, że przekazywanie przez sądy powołane do 
orzekania w sprawach karnych na drogę procesu cywilnego spraw o 
odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub 
zatrzymanie, o których mowa w rozdziale 58 Kodeksu postępowania 
karnego, nie może być uzasadnione wyłącznie tym, że roszczenie ma 
charakter cywilnoprawny, gdyż istotą tego postępowania jest właśnie 
rozpoznawanie roszczeń dotyczących cywilnoprawnej odpowiedzialności 
Skarbu Państwa. Wobec zasadnego położenia w tym orzeczeniu 
stanowczego akcentu na słowo „wyłącznie”, staje się oczywistym i to, że w 
przypadku wyczerpania możliwości przewidzianych we wspomnianym 
trybie, droga dochodzenia roszczeń w procesie cywilnym powiązanych ze 
zdarzeniem je wywołującym, nie zawsze zostaje zamknięta. Przyznając, że 
szkoda powinna być naprawiona w całości, nie należy jednocześnie tracić z 
pola widzenia, że zasądzone równolegle zadośćuczynienie powinno 
wyłącznie niwelować odczucie krzywdy, nie mogąc prowadzić do 
nieuzasadnionego 
wzbogacenia 
pokrzywdzonego. 
Przedmiotowe 
roszczenia nie są wyłącznie wynikiem defektów w funkcjonowaniu aparatu 

 
9 
państwowego (odpowiedzialność na zasadzie ryzyka), lecz marginalną i jak 
wydaje się, nieuniknioną konsekwencją jego konstytucyjnie osadzonej 
działalności. Jest równie oczywiste, że bardziej znaczące koszty w 
szerokim tego słowa znaczeniu pochłania bezczynność służących mu 
struktur. Z tych to powodów roszczenie o zadośćuczynienie doznanej 
krzywdzie nie może być traktowane jako quasi kara wymierzana w związku 
z działalnością organów Państwa. Sama możliwość uruchomienia 
powyższego trybu przyczynia się już do pożądanej powściągliwości w 
nadmiernej 
represyjności 
czynności 
podejmowanych 
przez 
jego 
funkcjonariuszy. 
Utrzymane 
w 
mocy 
skarżonym 
orzeczeniem 
rozstrzygnięcie uwzględnia powyższe okoliczności i wbrew stanowisku 
skarżącego, nie sprowadza się do zastosowania prostego „algorytmu i 
przeliczników wymiaru uniezależnionych od faktycznego rozmiaru krzywdy i 
nieuwzględnienia pełnej krzywdy doznanej przez uprawnionego”. Sąd 
Okręgowy logicznie uzasadnił posiłkowanie się jedynie określoną kwotą, 
powiększając ją o następną, godziwie równoważącą dolegliwości wskazane 
przez pełnomocnika wnioskodawcy. Ich suma wykracza zdecydowanie 
poza wymiar symboliczny i stanowi wielkość ekonomicznie odczuwalną. 
Kolejne argumenty nie wskazują w najmniejszym stopniu na uchybienia 
Sądu odwoławczego w stosowaniu prawa, akceptującego zasadnie 
dokonane w tym przedmiocie ustalenia. Nie znajduje również uzasadnienia 
wnioskowana potrzeba wyrównania w takim postępowaniu krzywdy 
związanej z cierpieniem rodziny Jerzego W., jako, że przepis art. 552 § 1 
k.p.k. stanowi jednoznacznie, że w przewidzianej nim sytuacji stosowne 
zadośćuczynienie przysługuje jedynie pokrzywdzonemu. Stanowisko 
powyższe odnosi się także do żądania naprawienia szkody wynikłej z 
obniżenia 
wynagrodzenia 
żony 
wnioskodawcy. 
Przyjęcie 
poglądu 
odmiennego, poszerzyłoby krąg osób uprawnionych w sposób przeczący 
intencji ustawodawcy. 

 
10 
Za całkowicie już niezrozumiały należy uznać zarzut „rażącego 
naruszenia przepisów prawa materialnego (…) a to przepisu art. 440 k.c., 
przez jego zastosowanie”, jako że powołana norma nie znalazła w ogóle 
zastosowania w niniejszym postępowaniu. 
Żadną też miarą nie można przyznać racji tezie o konieczności 
uwzględnienia wpływu na rozmiar dochodzonego zadośćuczynienia, 
powiązanego ze stosowaniem środka zapobiegawczego, dolegliwości 
płynących z okoliczności kolejnej a mianowicie z długiego okresu 
postępowania karnego. Nie sposób w tym miejscu pominąć, że ówcześnie 
obowiązujący przepis art. 25 ust. 1pkt 8b ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o 
Służbie Celnej, Dz. U. 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm., jako podstawę 
zwolnienia wnioskodawcy ze służby wskazywał na jego tymczasowe 
aresztowanie. Tenże przepis w punkcie poprzedzającym, tj. 8a, jako 
podstawę równorzędną wymieniał wniesienie aktu oskarżenia o umyślne 
popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Obie 
decyzje wywoływały skutki podobne w zakresie zaistniałej szkody, ale 
jedynie w przypadku stosowania tymczasowego aresztowania, na 
podstawie art. 552 § 4 k.p.k., powstawał szczególny obowiązek 
odszkodowawczy ze strony Skarbu Państwa. Gdyby więc, zakładając 
hipotetycznie, wobec wnioskodawcy nie zastosowano tymczasowego 
aresztowania, to pomimo obligatoryjnego zwolnienia go ze służby w 
związku z wniesieniem aktu oskarżenia, podstawy prawne dochodzenia 
odszkodowania w trybie art. 552 k.p.k. w ogóle by nie wystąpiły. Tym 
bardziej zatem, to właśnie z okresem stosowania najsurowszego środka 
zapobiegawczego wobec wnioskodawcy, wiązać należało określenie 
wysokości powstałej szkody. 
Kontynuując rozważania nad zakresem niniejszego postępowania, 
należy wyjściowo odwołać się do prawidłowego odczytania pojęcia szkody 
w rozumieniu art. 552 § 4 k.p.k. Wynika ona z różnicy pomiędzy stanem 

 
11 
majątkowym jaki by zaistniał gdyby pokrzywdzonego nie pozbawiono 
wolności, a stanem rzeczywistym w chwili jej odzyskania. Definicja ta 
jakkolwiek nie sformułowana przez prawo cywilne, to aprobowana zarówno 
przez doktrynę jak i orzecznictwo, wyraźnie zakreśla ramy czasowe, w 
bezpośredniej bliskości których może poruszać się sąd karny orzekający w 
powyższej 
materii, 
obejmującej 
oczywiście 
także 
słuszne 
zadośćuczynienie. Taki pogląd jest w pełni uzasadniony potrzebami 
bezkolizyjnego i ekonomicznie optymalnego funkcjonowania organów 
wymiaru 
sprawiedliwości. 
Wobec 
kierunku 
wniesionego 
środka 
odwoławczego oraz skargi kasacyjnej Sąd Najwyższy zmuszony jest 
ograniczyć się do powyższego stwierdzenia, na marginesie jedynie 
konstatując, że Sądy orzekające w sprawie poza ten zakres zdecydowanie 
wykroczyły i także z tej przyczyny rację bytu traci odnoszenie się do zarzutu 
pominięcia w rozstrzygnięciach mających ze swej istoty charakter 
hipotetyczny – lucrum cessans. Konstatacja owa nie oznacza oczywiście 
odmówienia racji prezentowanych przez pełnomocnika wnioskodawcy w 
odniesieniu do obowiązku całościowego wyrównania szkody a stwierdza 
jedynie bezzasadność zarzutów kasacyjnych. W obszarze rozważań 
zakreślonym zdarzeniem stanowiącym podstawę roszczenia nie mieści się 
zatem ani kwota zarobków utraconych przez żonę, ani ewentualne straty 
jakie wnioskodawca poniósł podejmując działania mające ograniczyć 
wielkość szkody, czy też nieuzyskane awanse lub przewidywane nagrody. 
Już tylko na marginesie wypada zaznaczyć, że szkoda poniesiona w 
wyniku utraconych pensji nie stanowi wyniku ich prostego zsumowania. 
Pomijając już konieczność odliczenia wydatków na utrzymanie rodziny, to 
Sądy orzekające pominęły rzecz oczywistą, a mianowicie fakt, że 
przyznane odszkodowanie, w przeciwieństwie do wynagrodzenia, nie 
podlega obowiązkowi podatkowemu. Taki obowiązek rodzi się w momencie 
uzyskania wynagrodzenia. 

 
12 
Reasumując, 
wobec 
przekroczenia 
dozwolonego 
zakresu 
rozpoznania sprawy, dochodzenie dalszych roszczeń z tego samego tytułu 
w powyższym trybie nie znajduje uzasadnienia. 
Odnośnie do zarzutu rażącego naruszenia przepisów prawa 
materialnego, które mogło mieć wpływ na treść wyroku, tj. art. 481 k.c., to 
argumenty wytoczone na jego poparcie nie mogły wpłynąć na zmianę 
ustalonego poglądu orzecznictwa w przedmiocie zasądzanych odsetek od 
sumy należnego odszkodowania i zadośćuczynienia. Oczywiście godne 
odnotowania jest stanowisko postulujące ustalenie terminu wymagalności 
roszczenia z chwilą uprawomocnienia się wyroku drugiej instancji 
uniewinniającego późniejszego wnioskodawcę, jako że jest to rzeczywiście 
kluczowy moment dla możliwości uruchomienia trybu przewidzianego w art. 
552 k.p.k. Co więcej, w przypadku orzeczonej kary pozbawienia wolności i 
przyjmowanej odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa na 
zasadzie ryzyka, kwestia tejże jest (co do zasady) przesądzona. Takiej 
pewności nie można już jednak wyrazić w przypadku tymczasowego 
aresztowania. Dłużnik (Skarb Państwa) w chwili wydania orzeczenia 
uniewinniającego nie uzyskuje informacji co do zaistnienia z tą chwilą 
zobowiązania zdefiniowanego w takiej postaci, że nadającego się do 
uznania. Postępowanie regulowane przepisami rozdziału 58 Kodeksu 
postępowania karnego w odniesieniu do tymczasowego aresztowania 
składa się z dwóch etapów, a brak pewności co do finału pierwszego nie 
pozwala na jakikolwiek automatyzm i prognozowanie określonego rezultatu 
w zakresie nie tylko wysokości ale także zaistnienia samego zobowiązania. 
Sąd rozpoznający przedmiotowy wniosek czyni na wstępie ustalenia co do 
spełnienia 
wymogu 
oczywistej 
niesłuszności 
stosowanego 
środka 
zapobiegawczego. Dopiero stwierdzenie wystąpienia tej okoliczności 
uruchamia możliwość dociekań co do zaistnienia szkody i jej wysokości 
oraz rozmiaru wyrządzonej krzywdy i jej zadośćuczynienia. Nie sposób 

 
13 
oczywiście pominąć, że odsetki spełniają również rolę kompensacyjną i 
waloryzacyjną, co prowadzi w założeniu do zniwelowania kolejnych strat 
wynikających z niemożności dysponowania należną kwotą. Ten argument 
przemawiałby rzeczywiście za ustalaniem momentu zasądzenia odsetek od 
daty zbliżonej do chwili wyrządzenia szkody. Szkoda w niniejszym 
przypadku zaistniała już przecież od momentu zaprzestania wypłacania 
wynagrodzenia. Kontynuując tę myśl należałoby oczywiście uwzględnić 
kolejną okoliczność, a mianowicie konieczność określenia wielości takich 
momentów w przypadku posiłkowania się kwotą utraconego miesięcznego 
wynagrodzenia. Problem jednak tkwi w tym, co pominęły Sądy orzekające, 
że zaistniała szkoda nie stanowi prostego zsumowania utraconych 
zarobków i winna być dopiero ustalona właśnie w postępowaniu o 
odszkodowanie i zadośćuczynienie. Kolejną bowiem funkcją zasądzanych 
odsetek jest dyscyplinowanie dłużnika do niezwłocznego wykonania 
obowiązku zapłaty sumy roszczenia. Jak wyżej podnoszono przedmiotowe 
roszczenie musi jednak stać się wymagalne tzn. określone kwotowo, po 
stwierdzeniu istnienia zobowiązania. Od tego dopiero momentu, każdy 
dłużnik, także Skarb Państwa, obligowany jest dodatkowo konsekwencjami 
finansowymi do wykonania dokładnie ustalonego obowiązku. Okoliczności 
powyższe skutkują tezą o aktualności dotychczasowego stanowiska 
doktryny i orzecznictwa w omawianej materii. 
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w 
postanowieniu.