IV KK 273/11

Sygn. akt  IV KK 273/11 
 
P O S T A N O W I E N I E 
Dnia 2 lutego 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Małgorzata Gierszon 
SSA del. do SN Henryk Komisarski 
Protokolant Marta Brylińska 
 
przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Barbary Nowińskiej 
 
w sprawie P. S., S. K.  
i J. C. 
skazanych z art. 202c ustawy z dnia 16 lipca 1998r. Ordynacja wyborcza do rad 
gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. 03.159.1547),  
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie 
w dniu 2 lutego 2012 r., 
kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść, 
od wyroku Sądu Okręgowego  
z dnia 30 listopada 2007 r.,  
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego  
z dnia 17 listopada 2006 r.,  
oddala kasację jako oczywiście bezzasadną, a kosztami sądowymi 
postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa. 
 
 
U Z A S A D N I E N I E 

 
2
Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 17 listopada 2006 r., uznał P. S., J. C. i S. K. 
za winnych tego, że w dniu 27 października 2002 r., działając wspólnie i w 
porozumieniu z ustalonymi i nieustalonymi osobami, w związku z wyborami do 
Rady Miejskiej B. dostarczali nieodpłatnie alkohol w postaci rozcieńczonego 
spirytusu w ramach kampanii wyborczej na radnego M. S. w ten sposób, iż 
przekazywały go osobom, które wcześniej zgodziły się głosować na wskazanego 
wyżej bądź zostały do tego nakłonione obietnicą otrzymania alkoholu tj. występku 
z art. 202c ustawy z dnia 16 lipca 1998 r., Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad 
powiatów i sejmików wojewódzkich (Dz. U. Nr 95, poz. 602, ze zm.) – dalej 
powoływana jako Ordynacja, i za to wymierzył J. C. i P. S. kary po 30.000 złotych, 
a S. K. karę grzywny w wysokości 20.000 złotych. 
Wyrok ten zaskarżony został apelacjami obrońców P.S. i J. C., a także 
apelacjami osobistymi P. S. oraz S. K. W apelacjach tych podnoszony był zarzut, 
m.in. naruszenia art. 202c Ordynacji. 
Apelacja obrońcy J. C., za zgodą tego oskarżonego, została cofnięta i Sąd 
Okręgowy postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2007 r  pozostawił ją bez 
rozpoznania, co skutkuje, iż wyrok Sądu pierwszej instancji, w zakresie 
dotyczącym tego oskarżonego, uprawomocnił się z tym dniem. 
Z kolei Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 30 listopada 2007 r., utrzymał w 
mocy, w zaskarżonej apelacjami części, wyrok Sądu Rejonowego. 
Powyższy wyrok Sądu Okręgowego, w całości, na korzyść P.S. i S. K. oraz 
wyrok Sądu Rejonowego, w części dotyczącej oskarżonego J. C., w całości, na jego 
korzyść, zaskarżył kasacją Rzecznik Praw Obywatelskich. Zarzucił w niej rażące i 
mające istotny wpływ na ich treść naruszenie prawa materialnego, to jest art. 202c 
Ordynacji, polegające na uznaniu P. S., S. K. i J. C. za winnych przypisanych 
czynów, mimo braku w ich działaniu wszystkich znamion przestępstwa 
określonego w tym przepisie i wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego oraz 
utrzymanego nim w mocy, w zaskarżonej części, wyroku Sądu Rejonowego oraz 

 
3
wyroku tegoż Sądu w odniesieniu do J. C. i umorzenie postępowania wobec 
wszystkich oskarżonych, wobec przedawnienia karalności czynu. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Kasacja jest oczywiście bezzasadna. 
Rzecznik Praw Obywatelskich w uzasadnieniu wywodzi, że za punkt wyjścia 
dla swych wniosków, Sąd Rejonowy przyjął analizę pojęć „podczas kampanii 
wyborczej” i „w ramach prowadzonej kampanii wyborczej”, uznając, że występuje 
między nimi różnica znaczeniowa. Sąd ten stwierdził wprost, że: „Tym samym 
newralgiczny tu zwrot „w ramach prowadzonej kampanii wyborczej”, który 
współtworzy zespół znamion czynu wyczerpującego kwalifikację z art. 202c 
Ordynacji, nie jest tożsamy znaczeniowo ze zwrotem „podczas kampanii 
wyborczej”, zdefiniowanej w art. 65 ust. 1 tejże ustawy” (k. 1836). 
Według Rzecznika Praw Obywatelskich argumentacja ta niesłusznie została 
zaakceptowana przez Sąd Okręgowy, gdyż jak twierdzi Rzecznik Praw 
Obywatelskich, przepis art. 65 ust. 1 Ordynacji nie operował pojęciem „podczas 
kampanii wyborczej”, a tym samym nie mógł on być pomocny przy ustalaniu 
zakresu znaczeniowego pojęcia „w ramach prowadzonej kampanii wyborczej”. 
Przepis ten określał, jak należy rozumieć samo pojęcie „kampania wyborcza”, 
przez pryzmat czasu, stanowiąc, iż rozpoczyna się ona z dniem ogłoszenia 
rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów o zarządzeniu wyborów i ulega 
zakończeniu na 24 godziny przed dniem wyborów. 
Według Rzecznika Praw Obywatelskich prowadzenie rozważań, czym jest 
działanie w ramach kampanii wyborczej, a czym działanie w związku z tą 
kampanią, możliwe jest jedynie w stosunku do tych zdarzeń, które mają miejsce w 
trakcie trwania tej kampanii, czasowo zakreślonym treścią art. 65 ust. 1 Ordynacji. 
Rzecznik Praw Obywatelskich podnosi, że decydującym argumentem jest 
treść art. 201 Ordynacji, który to przepis we wniesionych apelacjach, stanowi 
właściwą płaszczyznę prawną ocen zachowania oskarżonych. Wskazywany przepis 

 
4
przewidywał karalność za wykroczenie polegające na prowadzeniu agitacji „w 
okresie 
od 
zakończenia 
kampanii 
wyborczej 
aż 
do 
zakończenia 
głosowania”(podkreślenie w kasacji). Nie było więc żadnych przeszkód, jak 
wywodzi Rzecznik Praw Obywatelskich, by racjonalny ustawodawca, chcąc objąć 
ściganiem czyny, o takiej postaci sprawczej, jak w art. 202c Ordynacji, rozszerzył 
jego zakres, rozbudowując w ten sam sposób jego znamiona czasowe. 
Tak interpretując art. 202c Ordynacji, Rzecznik Praw Obywatelskich 
podnosi, że skoro, co jest bezsporne w świetle niekwestionowanych ustaleń 
faktycznych, czyn oskarżonych miał miejsce w dniu 27 października 2002 r., a był 
to dzień wyborów samorządowych, to ta okoliczność przesądzała o braku podstaw 
do stosowania, do oceny prawnej ich działania, art. 202c Ordynacji. 
Niewątpliwie, jak wynika z przedstawionego wyżej uzasadnienia kasacji 
Rzecznika Praw Obywatelskich zaprezentowano w niej jedną z możliwych 
wykładni przepisu art. 202c Ordynacji. Z kolei Sąd Rejonowy, jak wynika z 
uzasadnienia wyroku z dnia 17 listopada 2006 r., kierując się po myśli art. 442 § 3 
k.p.k., sformułowanym wcześniej zapatrywaniem prawnym Sądu Okręgowego, a 
mając na uwadze treść art. 202b Ordynacji zawierającego sformułowanie „podczas 
kampanii wyborczej”, wywodzi, że użyte w art. 202c Ordynacji sformułowanie „w 
ramach prowadzonej kampanii wyborczej” należy rozumieć jako działanie w 
formach wskazanych w tym przepisie powiązane funkcjonalnie z kampanią 
wyborczą lecz „odrywające się od pojęcia kampanii wyborczej jakie zostało 
zdefiniowane w art. 65 ust. 1 Ordynacji. Jak podał, cyt. „Racją przemawiającą za 
taką wykładnią art. 202c ordynacji ma być, zgodnie z wiążącym sąd meriti 
stanowiskiem sądu okręgowego, potrzeba zapewnienia ochrony prawnej przed 
wywieraniem wpływu na zachowania wyborców poprzez zachowania ujęte w 
hipotezie tejże normy. Tym samym klasa przypadków podpadających pod hipotezę 
normy z art. 202c ustawy jest szersza niż jedynie akty podawania lub dostarczania 
alkoholu w zamian za głos wyborczy, obejmując jednakowoż także i takie 

 
5
działania. Zakresem penalizacji objęte są zatem wszelkie formy aktywności 
logicznie, przyczynowo i funkcjonalnie powiązane z wyborami, manifestujące się 
podawaniem lub dostarczaniem alkoholu w warunkach szczegółowo opisanych w 
cytowanej tu normie w ramach prowadzonej kampanii wyborczej sensu largo, a 
zatem kampanii rozumianej jako suma zorganizowanych działań zorientowanych 
na osiągnięcie zwycięstwa wyborach, ujmowanej już w oderwaniu od ram 
czasowych wyznaczonych treścią art. 65 ust. 1 ustawy”. 
Można też, zdaniem Sądu Najwyższego, równie zasadnie prezentować 
pogląd prawny, iż art. 65 Ordynacji określa tzw. „warunki brzegowe” legalnej 
kampanii wyborczej, a przepis art. 202c Ordynacji penalizuje ujęte w nim 
zachowania jako tzw. nielegalną kampanię wyborczą, nie związaną co do okresu 
terminami o jakich mowa w art. 65 Ordynacji. 
W przedstawionych realiach nie jest zatem możliwe podzielenie zarzutu z 
kasacji. Skarżący zdaje się zapominać, iż zgodnie z art. 8 k.p.k. sąd karny 
samodzielnie rozstrzyga zagadnienia prawne. Ograniczeniem jurysdykcyjnej 
samodzielności sądu karnego w zakresie rozstrzygania zagadnień prawnych jest 
wiążąca wykładnia sądowa mająca oparcie m.in. w treści art. 442 § 3 k.p.k. 
(„zapatrywanie prawne sądu odwoławczego”). Sąd Rejonowy, co do wykładni art. 
202c Ordynacji był, po myśli art. 442 § 3 k.p.k. związany poglądem Sądu 
Okręgowego. Ten pogląd prawny nie może być oceniony w kategoriach rażącego 
naruszenia przepisów prawa materialnego, albowiem nie można zasadnie 
wywodzić, iż ta wykładnia jest błędna. 
Kierując się powyższym Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie.