IV KK 210/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść podejrzanego P.W., który był objęty środkiem zabezpieczającym w postaci terapii i leczenia psychiatrycznego oraz terapii odwykowej. Sąd Rejonowy w Augustowie zmienił ten środek, orzekając umieszczenie podejrzanego w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. Sąd Okręgowy w Suwałkach utrzymał to postanowienie w mocy. Prokurator Generalny zarzucił w kasacji rażące naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, w szczególności art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., wskazując na zaniechanie rozpoznania przez sąd odwoławczy kwestii dopuszczalności orzeczenia środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym w postępowaniu wykonawczym, co stanowiło naruszenie art. 93g § 1 k.k. w zw. z art. 93b § 3 i § 5 k.k. oraz art. 199a § 1 k.k.w. Sąd Najwyższy podzielił argumentację kasacji, stwierdzając, że sąd odwoławczy powinien był z urzędu zbadać, czy orzeczenie środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym jest dopuszczalne na etapie postępowania wykonawczego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, taki środek może być orzeczony jedynie przy wyrokowaniu, a nie w postępowaniu wykonawczym poprzez zmianę środka wolnościowego. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność uwzględnienia poczynionych rozważań prawnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących stosowania środków zabezpieczających w postępowaniu wykonawczym, obowiązki sądu odwoławczego w zakresie kontroli z urzędu.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany środka zabezpieczającego w postępowaniu wykonawczym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w postępowaniu wykonawczym dopuszczalne jest orzeczenie środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym poprzez zmianę środka wolnościowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenie środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym następuje wyłącznie przy wyrokowaniu, a nie w postępowaniu wykonawczym poprzez zmianę środka wolnościowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na przepisach Kodeksu karnego (art. 93g § 1, art. 93b § 3 i § 5 k.k.) oraz Kodeksu postępowania karnego wykonawczego (art. 199a § 1 k.k.w.) oraz utrwalonym orzecznictwie, które jednoznacznie wskazują, że środek zabezpieczający w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym może być orzeczony tylko w wyroku skazującym lub w przypadku umorzenia postępowania z powodu niepoczytalności, a nie w drodze zmiany środka wolnościowego w postępowaniu wykonawczym.
Czy sąd odwoławczy rozpoznający zażalenie na postanowienie o zmianie środka zabezpieczającego ma obowiązek zbadać z urzędu dopuszczalność takiego rozstrzygnięcia, nawet jeśli zarzut ten nie został podniesiony w środku odwoławczym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy ma obowiązek zbadać z urzędu rażącą niesprawiedliwość orzeczenia, w tym jego podstawę prawną, zgodnie z art. 440 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia, ale w wypadkach wskazanych w art. 440 k.p.k. może (a w przypadku rażącej niesprawiedliwości powinien) orzekać w szerszym zakresie. Zaniechanie kontroli dopuszczalności orzeczenia środka zabezpieczającego w postępowaniu wykonawczym stanowiło rażące naruszenie przepisów prawa procesowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. W. | osoba_fizyczna | podejrzany |
Przepisy (7)
Główne
k.p.k. art. 433 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia, a w zakresie szerszym m.in. w wypadkach wskazanych w art. 440 k.p.k.
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
O rażącej niesprawiedliwości orzeczenia wolno mówić w szczególności, kiedy kontrolowane orzeczenie zawiera rozstrzygnięcie, którego treść nie znajduje podstawy prawnej.
k.k. art. 93g § § 1
Kodeks karny
Ściśle określa przypadki, w których Sąd może orzec środek zabezpieczający w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym – jedynie skazując sprawcę lub umarzając postępowanie z powodu niepoczytalności.
Pomocnicze
k.k. art. 93b § § 3
Kodeks karny
Sąd może zmienić orzeczony środek zabezpieczający lub sposób jego wykonywania, jeżeli poprzednio orzeczony środek stał się nieodpowiedni lub jego wykonywanie nie jest możliwe.
k.k. art. 93b § § 5
Kodeks karny
Stosowanie środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym sąd może orzec tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi.
k.k.w. art. 199a § § 1
Kodeks karny wykonawczy
W postępowaniu wykonawczym właściwy jest sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, ale na zasadach określonych w przepisach Kodeksu karnego regulujących stosowanie środków zabezpieczających.
k.k. art. 244b § § 1
Kodeks karny
Dotyczy odpowiedzialności za niezrealizowanie obowiązku poddania się orzeczonej terapii.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd odwoławczy zaniechał rozpoznania z urzędu kwestii dopuszczalności orzeczenia środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym w postępowaniu wykonawczym. • Orzeczenie środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym jest dopuszczalne jedynie przy wyrokowaniu, a nie w postępowaniu wykonawczym poprzez zmianę środka wolnościowego.
Godne uwagi sformułowania
O rażącej niesprawiedliwości orzeczenia wolno mówić w szczególności, kiedy kontrolowane orzeczenie zawiera rozstrzygnięcie, którego treść nie znajduje podstawy prawnej. • zaniechanie rozpoznania sprawy niezależnie od zarzutu podniesionego w środku odwoławczym • nie jest możliwe orzeczenie po raz pierwszy środka zabezpieczającego o charakterze izolacyjnym w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym
Skład orzekający
Jerzy Grubba
przewodniczący
Kazimierz Klugiewicz
sprawozdawca
Marek Pietruszyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stosowania środków zabezpieczających w postępowaniu wykonawczym, obowiązki sądu odwoławczego w zakresie kontroli z urzędu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany środka zabezpieczającego w postępowaniu wykonawczym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje istotne różnice między postępowaniem przygotowawczym, wykonawczym a orzekaniem, a także podkreśla rolę Sądu Najwyższego w zapewnieniu prawidłowego stosowania prawa.
“Sąd Najwyższy: Zakład psychiatryczny tylko po wyroku, nie w trakcie postępowania wykonawczego!”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.