IV KK 186/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę A.S. od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Białymstoku skazujący A.S. za czyny z art. 56 § 2 k.k.s. w zb. z art. 76 § 2 k.k.s. i inne. Kasacja zarzucała rażącą obrazę przepisów postępowania, w szczególności naruszenie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. poprzez nieuwzględnienie przedawnienia karalności czynu. Obrońca argumentował, że uchylenie przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 12 grudnia 2023 r. przepisu art. 15zzr¹ ust. 1 ustawy covidowej, zawieszającego bieg przedawnienia, spowodowało, że karalność czynu ustała najpóźniej 31 grudnia 2022 r., a zatem w chwili orzekania przez sądy obu instancji zachodziła negatywna przesłanka procesowa. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną. Stwierdził, że przedawnienie karalności czynu nastąpiło w terminie wskazanym w kasacji, tj. 31 grudnia 2022 r. Podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność art. 15zzr¹ ust. 1 uCovid z Konstytucją, mimo że został opublikowany po wydaniu wyroku przez Sąd Okręgowy, zobowiązywał sąd do pominięcia niekonstytucyjnej normy. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Rejonowego i umorzył postępowanie na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., obciążając kosztami procesu Skarb Państwa i zarządzając zwrot opłaty od kasacji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja wpływu wyroków Trybunału Konstytucyjnego na bieg terminów przedawnienia, zwłaszcza w kontekście przepisów epizodycznych (np. covidowych) oraz zasady prawa do sądu i rzetelnego procesu.
Dotyczy specyficznej sytuacji uchylenia przepisu zawieszającego przedawnienie po wydaniu wyroku przez sąd niższej instancji, ale przed publikacją wyroku TK. Może mieć zastosowanie do innych przepisów epizodycznych, które zostały uznane za niekonstytucyjne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przedawnienie karalności przestępstwa skarbowego nastąpiło z uwagi na uchylenie przez Trybunał Konstytucyjny przepisu ustawy covidowej zawieszającego bieg przedawnienia, mimo że wyrok TK został ogłoszony po wydaniu wyroku przez sąd drugiej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przedawnienie karalności nastąpiło, a sądy niższych instancji powinny były uwzględnić niekonstytucyjność przepisu zawieszającego bieg przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu ustawy covidowej z Konstytucją, mimo późniejszej publikacji, zobowiązywał sądy do pominięcia tego przepisu przy ustalaniu terminu przedawnienia. Stwierdzenie przedawnienia stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, skutkującą umorzeniem postępowania.
Czy zawieszenie postępowania karnoskarbowego na podstawie art. 114a k.k.s. w zw. z art. 22 § 1 k.p.k. i art. 113 k.k.s. powoduje wydłużenie terminu przedawnienia karalności, jeśli przepis przewiduje jedynie możliwość zawieszenia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samoistne zawieszenie postępowania na podstawie przepisu, który przewiduje jedynie możliwość zawieszenia (a nie obligatoryjne wyłączenie możliwości prowadzenia postępowania), nie powoduje wydłużenia terminu przedawnienia zgodnie z art. 44 § 7 k.k.s.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 44 § 7 k.k.s. wymaga, aby przepis prawny nie pozwalał na wszczęcie lub dalsze prowadzenie postępowania, aby bieg przedawnienia został wstrzymany. Przepis art. 114a k.k.s. stanowi jedynie fakultatywną podstawę zawieszenia, a nie obligatoryjne wyłączenie możliwości prowadzenia postępowania, co nie spełnia wymogów art. 44 § 7 k.k.s.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.S. | osoba_fizyczna | skazana |
Przepisy (19)
Główne
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 9
Kodeks postępowania karnego
Naruszenie przepisu stanowiącego bezwzględną przyczynę odwoławczą, która powinna być wzięta pod uwagę z urzędu.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 6
Kodeks postępowania karnego
Okoliczność wyłączająca ściganie, w tym przedawnienie karalności.
k.k.s. art. 44 § § 1 pkt 1
Kodeks karny skarbowy
Określa 5-letni termin przedawnienia karalności przestępstw skarbowych zagrożonych karą grzywny.
k.k.s. art. 44 § § 5
Kodeks karny skarbowy
Przedłuża termin przedawnienia o 5 lat w przypadku przedstawienia zarzutów.
k.k.s. art. 44 § § 7
Kodeks karny skarbowy
Określa, że przedawnienie karalności nie biegnie, jeżeli przepis ustawy nie pozwala na wszczęcie lub dalsze prowadzenie postępowania.
k.p.k. art. 632 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Orzekanie o kosztach procesu w przypadku umorzenia postępowania.
k.p.k. art. 527 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Zasądzenie zwrotu opłaty od kasacji.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu i rzetelnego procesu.
Pomocnicze
k.k.s. art. 56 § § 2
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 76 § § 2
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 61 § § 1
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 62 § § 2
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 6 § § 2
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 9 § § 3
Kodeks karny skarbowy
uCovid art. 15zzr¹ § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis zawieszający bieg przedawnienia karalności przestępstw skarbowych w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Uznany za niezgodny z Konstytucją.
k.k.s. art. 114a
Kodeks karny skarbowy
Przepis dotyczący możliwości zawieszenia postępowania karnoskarbowego.
k.p.k. art. 22 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Ogólna podstawa zawieszenia postępowania.
k.k.s. art. 113 § § 1
Kodeks karny skarbowy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie karalności czynu z uwagi na niekonstytucyjność przepisu ustawy covidowej zawieszającego bieg przedawnienia. • Naruszenie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. przez nieuwzględnienie przedawnienia.
Odrzucone argumenty
Argument prokuratora o bezzasadności kasacji.
Godne uwagi sformułowania
uchyla zaskarżony wyrok i utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Białymstoku i na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. umarza postępowanie • karalność zarzucanych A.S. przestępstw ustała w dniu 31 grudnia 2022 r. • zachodziła negatywna przesłanka procesowa z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., co, zgodnie z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą • przepis ten został usunięty z porządku prawnego i nie może być brany pod uwagę przy ustaleniu terminu przedawnienia • zachodzą podstawy do przyjęcia, że stwierdzona wyrokiem TK niekonstytucyjność art. 15 zzr¹ ust. 1 uCovid przed datą wyrokowania Sądu II instancji... zobowiązywała Sąd Okręgowy do pominięcia wynikającej z tego przepisu niekonstytucyjnej normy i stwierdzenia, że doszło do przedawnienia karalności przestępstwa skarbowego.
Skład orzekający
Barbara Skoczkowska
przewodniczący
Eugeniusz Wildowicz
członek
Paweł Wiliński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja wpływu wyroków Trybunału Konstytucyjnego na bieg terminów przedawnienia, zwłaszcza w kontekście przepisów epizodycznych (np. covidowych) oraz zasady prawa do sądu i rzetelnego procesu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchylenia przepisu zawieszającego przedawnienie po wydaniu wyroku przez sąd niższej instancji, ale przed publikacją wyroku TK. Może mieć zastosowanie do innych przepisów epizodycznych, które zostały uznane za niekonstytucyjne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia karalności, wpływu orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego na bieżące postępowania oraz interpretacji przepisów covidowych. Pokazuje, jak kluczowe jest uwzględnienie zmian w prawie, nawet tych wynikających z orzeczeń konstytucyjnych.
“Sąd Najwyższy: Przedawnienie karalności stało się faktem dzięki wyrokowi TK ws. przepisów covidowych!”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.