IV KK 177/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok skazujący zmarłego oskarżonego i umorzył postępowanie karne z powodu śmierci strony.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od wyroku skazującego Ł. S. za przestępstwo z art. 202 § 3 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. Okazało się, że oskarżony zmarł przed wydaniem wyroku przez Sąd Rejonowy, co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie, obciążając kosztami Skarb Państwa.
Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść skazanego Ł. S. od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 27 października 2021 r., sygn. akt II K [...]. Sąd Rejonowy uznał oskarżonego za winnego popełnienia przestępstwa z art. 202 § 3 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności. Wyrok uprawomocnił się 4 listopada 2021 r. Kasacja zarzuciła rażące naruszenie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie wyroku skazującego mimo śmierci oskarżonego przed jego wydaniem, co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną. Stwierdzono, że oskarżony Ł. S. zmarł w dniu [...] 2021 r., co oznaczało zaistnienie negatywnej przesłanki procesowej z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. już na etapie postępowania przed Sądem Rejonowym. Sąd Najwyższy podkreślił, że wystąpienie tej przesłanki jest obiektywne i nie zależy od świadomości sądu. Zgodnie z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., śmierć oskarżonego przed wydaniem wyroku jest bezwzględną podstawą uchylenia orzeczenia. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie karne, a kosztami procesu obciążył Skarb Państwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, śmierć oskarżonego przed wydaniem wyroku skazującego stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia na podstawie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że śmierć oskarżonego jest negatywną przesłanką procesową z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., która powinna skutkować umorzeniem postępowania. Wystąpienie tej przesłanki jest obiektywne i nie zależy od świadomości sądu. Zgodnie z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., jest to bezwzględna podstawa uchylenia orzeczenia, jeśli kasacja została wniesiona na korzyść oskarżonego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku i umorzenie postępowania
Strona wygrywająca
Skarb Państwa (koszty procesu)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ł. S. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (11)
Główne
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
Negatywna przesłanka procesowa skutkująca umorzeniem postępowania.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględna podstawa uchylenia orzeczenia.
k.k. art. 202 § 3
Kodeks karny
Przestępstwo, za które został skazany oskarżony.
Pomocnicze
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
pkt 5 - śmierć oskarżonego.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
pkt 9 - śmierć oskarżonego przed wydaniem wyroku.
k.k. art. 12 § 1
Kodeks karny
Czyn ciągły.
k.k. art. 4 § 1
Kodeks karny
Zasada stosowania ustawy względniejszej.
k.p.k. art. 374 § 1
Kodeks postępowania karnego
Prowadzenie postępowania pomimo nieobecności oskarżonego.
k.p.k. art. 535 § 5
Kodeks postępowania karnego
Rozpoznanie kasacji na posiedzeniu.
k.p.k. art. 529
Kodeks postępowania karnego
Kasacja wniesiona na korzyść oskarżonego.
k.p.k. art. 632 § 2
Kodeks postępowania karnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Śmierć oskarżonego przed wydaniem wyroku skazującego stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia (art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.). Zaistnienie negatywnej przesłanki procesowej z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. (śmierć oskarżonego) powinno skutkować umorzeniem postępowania.
Godne uwagi sformułowania
wystąpiła negatywna przesłanka procesowa z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., która powinna skutkować umorzeniem postępowania karnego wystąpienie tej przesłanki nie jest zależne od świadomości organu orzeczniczego co do określonych faktów i ma zupełnie zobiektywizowany charakter
Skład orzekający
Igor Zgoliński
przewodniczący
Antoni Bojańczyk
członek
Marek Motuk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania karnego w przypadku śmierci oskarżonego przed wydaniem wyroku, nawet jeśli sąd niższej instancji nie miał tej wiedzy."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy kasacja została wniesiona na korzyść oskarżonego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie podstawowych zasad procesowych, nawet w obliczu nieznajomości pewnych faktów przez sąd niższej instancji. Podkreśla obiektywny charakter przesłanek procesowych.
“Wyrok pośmiertny: Sąd Najwyższy uchyla skazanie zmarłego oskarżonego.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt IV KK 177/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 czerwca 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Igor Zgoliński (przewodniczący) SSN Antoni Bojańczyk SSN Marek Motuk (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 3 czerwca 2022 r. w trybie art. 535 § 5 k.p.k. sprawy Ł. S. (S.) skazanego z art. 202 § 3 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. z powodu kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 27 października 2021 r., sygn. akt II K […] 1. uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. umarza postępowanie; 2. kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w W. wyrokiem z dnia 27 października 2021 r, sygn. akt II K […] , uznał oskarżonego Ł. S. (syna P. i A. z domu F., ur. […] 1994 r. w W.) za winnego popełnienia przestępstwa z art. 202 § 3 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 23 czerwca 2020 r. i za to, na mocy art. 202 § 3 k.k. przy zast. art. 4 § 1 k.k., wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności (pkt 1). Nadto, Sąd Rejonowy orzekł w przedmiocie dowodów rzeczowych (pkt 2 i 3) oraz kosztów procesu (pkt 4). Wymieniony wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się w dniu 4 listopada 2021 r. (k.267). W dniu 25 kwietnia 2022 r. (data prezentaty) do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja Prokuratora Generalnego od ww. wyroku Sądu Rejonowego w W.. Wyrok ten został zaskarżony w całości na korzyść Ł. S. Skarżący zarzucił rażące naruszenie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., polegające na przeprowadzeniu postępowania i wydaniu wobec Ł. S. wyroku skazującego, podczas gdy oskarżony ten zmarł przed jego wydaniem, co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia, określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. Zarzucając powyższe, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna, co uprawniało do jej uwzględnienia na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Jak wynika z protokołu rozprawy głównej, oskarżony Ł. S. nie stawił się na rozprawę przed Sądem Rejonowym w W. w dniu 27 października 2021 r., o której terminie został prawidłowo zawiadomiony w dniu 16 lipca 2021 r. (korespondencję sądową oskarżony odebrał osobiście – k.263a). W tym stanie rzeczy, Sąd Rejonowy – na podstawie art. 374 § 1 k.p.k. – postanowił prowadzić postępowanie pomimo nieobecności oskarżonego, uznając jego obecność na rozprawie za nieobowiązkową, po czym wydał wyrok skazujący. Z danych, które do akt niniejszej sprawy dołączone zostały po dacie zaskarżonego wyroku (tj. po dniu 27 października 2021 r.) wynika, że skazany tym orzeczeniem Ł. S. (syna P. i A. z domu F., ur. […] 1994 r. w W.), zmarł w dniu […] 2021 r. (nr aktu zgonu […] ). Oznacza, że w niniejszej sprawie już na etapie postępowania przed Sądem Rejonowym wystąpiła negatywna przesłanka procesowa z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., która powinna skutkować umorzeniem postępowania karnego, niemniej sąd ten w chwili orzekania nie dysponował informacją o zgonie oskarżonego. Rację ma zatem skarżący, że w omawianym przypadku – w sytuacji wydania wyroku skazującego mimo zaistnienia okoliczności wyłączającej postępowania w postaci śmierci oskarżonego (art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.) – doszło do zmaterializowania bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. Wystąpienie tej przesłanki nie jest zależne od świadomości organu orzeczniczego co do określonych faktów i ma zupełnie zobiektywizowany charakter (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2019 r., V KK 16/19, LEX nr 2612846). Mając na uwadze treść art. 529 k.p.k. należy skonstatować, że śmierć oskarżonego nie stanowi negatywnej przesłanki postępowania kasacyjnego, jeśli kasacja została wniesiona na korzyść oskarżonego. Konkludując, stwierdzenie wyżej opisanego uchybienia – przy spełnieniu warunku z art. 439 § 2 k.p.k. – musiało skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku i wydaniem orzeczenia następczego o umorzeniu postępowania karnego wobec Ł. S. O kosztach procesu rozstrzygnięto stosownie do treści art. 632 pkt 2 k.p.k. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku. [a.s.]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI