IV KK 153/15

Sąd Najwyższy2015-06-02
SAOSKarneśrodki zabezpieczająceWysokanajwyższy
środek zabezpieczającyzakład psychiatrycznybieglipsychiatrapsychologpostępowanie karnekasacjaSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie o ponownym umieszczeniu W.R. w zakładzie psychiatrycznym z powodu braku obligatoryjnego wysłuchania biegłych.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego dotyczącą postanowienia o ponownym umieszczeniu W.R. w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. Kasacja zarzucała rażące naruszenie prawa materialnego, w tym art. 93 k.k. i art. 94 § 3 k.k., poprzez wydanie postanowienia bez obligatoryjnego wysłuchania lekarzy psychiatrów i psychologa. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, podkreślając, że umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym, nawet ponowne, wymaga spełnienia ustawowych warunków, w tym wysłuchania biegłych.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść podejrzanego W. R. od postanowienia Sądu Okręgowego w K., które utrzymało w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w J. o ponownym umieszczeniu W. R. w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 93 k.k. w zw. z art. 94 § 3 k.k., polegające na wydaniu postanowienia o ponownym umieszczeniu w zakładzie psychiatrycznym bez obligatoryjnego wysłuchania lekarzy psychiatrów i psychologa. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną. Podkreślono, że art. 93 k.k. ma charakter normy gwarancyjnej, a każde umieszczenie sprawcy czynu zabronionego w zakładzie psychiatrycznym musi być poprzedzone spełnieniem ustawowych warunków. Dotyczy to również ponownego umieszczenia na podstawie art. 94 § 3 k.k., które jest traktowane jako orzekanie o stosowaniu środka zabezpieczającego. W realiach sprawy, gdzie ciężar gatunkowy popełnionych czynów nie był na tyle duży, by samoistnie uprawdopodobniać zagrożenie popełnienia w przyszłości czynu o znacznej społecznej szkodliwości, konieczność wysłuchania biegłych jawiła się szczególnie wyraziście. Odstąpienie od tego wymogu stanowiło rażące naruszenie przepisów. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, obligatoryjne wysłuchanie biegłych psychiatrów i psychologa jest wymagane przed ponownym umieszczeniem sprawcy czynu zabronionego w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym na podstawie art. 94 § 3 k.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że ponowne umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym jest orzekaniem o stosowaniu środka zabezpieczającego i podlega rygorom art. 93 k.k., w tym konieczności wysłuchania biegłych. Brak wysłuchania biegłych stanowi rażące naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

W. R. (pośrednio, poprzez uwzględnienie kasacji)

Strony

NazwaTypRola
W. R.osoba_fizycznapodejrzany
Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca kasacji

Przepisy (4)

Główne

k.k. art. 93

Kodeks karny

Norma gwarancyjna, wymaga spełnienia ustawowych warunków przed umieszczeniem w zakładzie psychiatrycznym.

k.k. art. 94 § § 3

Kodeks karny

Dotyczy ponownego umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym, stosuje się do niego rygory art. 93 k.k.

Pomocnicze

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 521 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 93 k.k. i art. 94 § 3 k.k. poprzez brak obligatoryjnego wysłuchania biegłych psychiatrów i psychologa przed ponownym umieszczeniem W. R. w zakładzie psychiatrycznym.

Godne uwagi sformułowania

art. 93 k.k. ma charakter normy gwarancyjnej ponowne umieszczenie na podstawie art. 94 § 3 k.k. sprawcy czynu zabronionego w zakładzie psychiatrycznym jest w istocie orzekaniem o stosowaniu środka zabezpieczającego konieczność wysłuchania biegłych psychiatrów i psychologa przed ponownym umieszczeniem podejrzanego w zakładzie psychiatrycznym jawiła się szczególnie wyraziście

Skład orzekający

Wiesław Kozielewicz

przewodniczący

Zbigniew Puszkarski

członek

Dariusz Czajkowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wymóg wysłuchania biegłych przed orzeczeniem o środkach zabezpieczających, w tym ponownym umieszczeniu w zakładzie psychiatrycznym."

Ograniczenia: Dotyczy spraw karnych z zastosowaniem środków zabezpieczających o charakterze psychiatrycznym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych gwarancji procesowych osoby objętej środkami zabezpieczającymi o charakterze psychiatrycznym, co ma znaczenie dla ochrony praw jednostki.

Sąd Najwyższy: Biegli muszą być wysłuchani przed umieszczeniem w psychiatryku!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV KK 153/15 POSTANOWIENIE Dnia 2 czerwca 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Zbigniew Puszkarski SSA del. do SN Dariusz Czajkowski (sprawozdawca) Protokolant Danuta Bratkrajc w sprawie W. R., podejrzanego o czyny z art.191 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 1 k.k. i art. 222 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 2 czerwca 2015 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść podejrzanego od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 18 lutego 2015 r., utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w J. z dnia 23 października 2014 r., o ponownym umieszczenie W. R. w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w J. i sprawę przekazuje temu Sądowi do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem, Sąd Okręgowy w K. utrzymał w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w J. z dnia 23 października 2014r., sygn. akt […], o ponownym umieszczeniu W. R. w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. 2 Kasację od tego postanowienia na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. wniósł Prokurator Generalny, zarzucając rażące i mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 93 k.k. w zw. z art. 94 § 3 k.k., polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia w przedmiocie zarządzenia na podstawie art. 94 § 3 k.k. ponownego umieszczenia W. R. w odpowiednim zamkniętym zakładzie psychiatrycznym, wydanego bez obligatoryjnego wysłuchania lekarzy psychiatrów i psychologa. Stawiając powyższy zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego w K. oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Sądu Rejonowego w J. i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w J. do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna. Sąd Okręgowy zaakceptował bowiem wydanie przez Sąd I instancji postanowienia o ponownym umieszczeniu W. R. w zakładzie psychiatrycznym, bez wcześniejszego obligatoryjnego wysłuchania biegłych lekarzy psychiatrów i psychologa. Przepis art. 93 k.k. ma charakter normy gwarancyjnej, zatem każde umieszczenie sprawcy czynu zabronionego w zakładzie psychiatrycznym musi być poprzedzone spełnieniem ustawowych warunków tej decyzji, stanowiących rękojmię, że nie będzie ona pochopna, a osobie podlegającej przymusowej detencji zapewnione będą wszelkie uprawnienia służące ochronie jej praw. Podnieść należy, że w doktrynie i w orzecznictwie istnieje zgodność poglądów, że ponowne umieszczenie na podstawie art. 94 § 3 k.k. sprawcy czynu zabronionego w zakładzie psychiatrycznym jest w istocie orzekaniem o stosowaniu środka zabezpieczającego, zatem stosuje się do niego wszystkie rygory wynikające z generalnej klauzuli określonej w art. 93 k.k. – w tym dotyczące konieczności wysłuchania przez sąd biegłych psychiatrów i psychologa wydających opinię (vide L. K. Paprzycki -Przedmiot opiniowania psychiatrycznego i psychologicznego w postępowaniu karnym - wybrane zagadnienia. Gdańskie Studia Prawnicze, 2003, z. 2, str. 203 -214; J. Bielasiński, Z problematyki orzekania, wykonania i nadzoru nad 3 przebiegiem wykonywania środka zabezpieczającego z art. 94 § 1 kodeksu karnego. Nowa Kodyfikacja Prawa Karnego, z. 9 z 2001 r., str. 83 – 118; patrz też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2003 r., sygn. akt II KK 138/03, R - OSNKW 2003, poz. 1460). W realiach przedmiotowej sprawy, w której ciężar gatunkowy popełnionych przez W. R. nie był na tyle duży, by samoistnie uprawdopodobniał określone w art. 94 § 1 k.k. zagrożenie popełnienia w przyszłości czynu o znacznej społecznej szkodliwości, konieczność wysłuchania biegłych psychiatrów i psychologa przed ponownym umieszczeniem podejrzanego w zakładzie psychiatrycznym jawiła się szczególnie wyraziście. Odstąpienie od tego wymogu w sposób rażący naruszało zatem przepisy wskazane w kasacji Prokuratora Generalnego. Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI