IV KK 143/08

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  6  LISTOPADA  2008  R. 
IV  KK  143/08 
 
Zakaz określony w art. 443 k.p.k. współkształtuje właściwość i skład 
sądu pierwszej instancji ponownie rozpoznającego sprawę. 
 
Przewodniczący: sędzia SN K.Cesarz (sprawozdawca). 
Sędziowie SN: H. Gordon-Krakowska, W. Płóciennik. 
Prokurator Prokuratury Krajowej: B. Mik. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Wacława Ś., skazanego z art. 216 § 1 k.k. 
w zw. z art. 12 k.k. i innych, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w 
dniu 6 listopada 2008 r. kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego od 
wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 30 października 2007 r., utrzymują-
cego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 25 czerwca 2007 r.,  
 
o d d a l i ł  kasację (...). 
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
Wacław Ś. został oskarżony przez prokuratora, który wszczął postę-
powanie na podstawie art. 60 § 1 k.p.k., o to, że: 
I. w okresie od stycznia 2004 r. do dnia 3 marca 2006 r. w K., działa-
jąc w wykonaniu z góry powziętego zamiaru i w krótkich odstępach czasu, 
a w szczególności bliżej nieustalonego dnia stycznia 2004 r. oraz w dniach 
12 maja 2004 r., 31 stycznia 2005 r., 21 lutego 2005 r., 4 lipca 2005 r., 10 
grudnia 2005 r., 1 lutego 2006 r. i 3 marca 2006 r. znieważał publicznie 
Andrzeja W. słowami powszechnie uważanymi za obelżywe, pomawiając 

 
2 
go równocześnie o takie właściwości i postępowanie, które mogły go poni-
żyć w opinii publicznej i narazić na utratę zaufania potrzebnego dla pełnie-
nia funkcji członka Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej (...), tj. o przestęp-
stwo z art. 212 § 1 k.k. i 216 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 
k.k., a także o czyny z art. 217 § 1 k.k. (czyn II) z art. 157 § 2 k.k. (czyn III) i 
z art. 216 § 1 k.k. (czyn IV). 
Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia 22 czerwca 2006 r. w miejsce 
czynu z pkt I, uznał oskarżonego za winnego tego, że w okresie od stycz-
nia 2004 r. do dnia 3 marca 2006 r. w K., działając w wykonaniu z góry po-
wziętego zamiaru i w krótkich odstępach czasu, a w szczególności bliżej 
nieustalonego dnia stycznia 2004 r. oraz w dniach 12 maja 2004 r., 31 
stycznia 2005 r., 21 lutego 2005 r., 4 lipca 2005 r., 10 grudnia 2005 r., 1 
lutego 2006 r. i 3 marca 2006 r., znieważał Andrzeja W. w jego obecności 
słowami powszechnie uznanymi za obelżywe, to jest czynu wyczerpujące-
go dyspozycję art. 216 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i na podstawie art. 216 § 
1 k.k. w zw. z art. 33 § 1 i 3 k.k. wymierzył karę 35 stawek dziennych 
grzywny, po 10 zł za stawkę, a nadto skazał oskarżonego za pozostałe 
czyny na kary po 35 stawek dziennych grzywny, po 10 zł za stawkę. Na-
stępnie Sąd na podstawie art. 85 i 86 § 1 i 2 k.k. wymierzył karę łączną 60 
stawek dziennych grzywny, po 10 zł za stawkę. 
Apelację od tego wyroku złożył jedynie oskarżony, który zarzucił nie-
przeprowadzenie przez Sąd pierwszej instancji wszystkich niezbędnych 
dowodów, niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności i wybiórczą 
ocenę materiału dowodowego. 
Sąd Okręgowy w K., podzielając zarzut obrazy art. 4 k.p.k., przez za-
niechanie przesłuchania matki oskarżonego – Danuty Ś., wyrokiem z dnia 
25 stycznia 2007 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi 
pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. 

 
3 
Sąd Rejonowy w K. w dniu 25 czerwca 2007 r., wydał analogiczny wyrok 
jak w dniu 26 czerwca 2006 r., w tym w miejsce zarzucanego czynu z pkt I 
uznał oskarżonego za winnego jedynie przestępstwa znieważenia Andrzeja 
W.; czynu opisanego i zakwalifikowanego identycznie jak w poprzednim 
wyroku, po czym wymierzył tożsame kary: jednostkowe i łączną. 
Oskarżony w osobistej apelacji zarzucił obrazę art. 5 § 2 k.p.k. i art. 7 
k.p.k. oraz błąd w ustaleniach faktycznych, a następnie wniósł o zmianę 
wyroku i uniewinnienie go od zarzucanych czynów. 
Sąd Okręgowy w K., wyrokiem z dnia 30 października 2007 r., utrzy-
mał w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację za oczywiście bezzasad-
ną. 
Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego, 
który zarzucił uchybienie wymienione w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., polegające 
na nienależytej obsadzie Sądu pierwszej instancji, który rozpoznał sprawę i 
wydał wyrok w składzie jednoosobowym, wbrew dyspozycji art. 486 § 2 
k.p.k. obowiązującego do dnia 27 lipca 2004 r. Bowiem dopiero następne-
go dnia stracił moc wymieniony przepis, uchylony ustawą z dnia 15 marca 
2007 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz zmianie 
niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 766). 
W konkluzji obrońca wniósł o „uchylenie zaskarżonego wyroku i prze-
kazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu Sądowi”. 
Prokurator w pisemnej odpowiedzi na kasację i na rozprawie kasa-
cyjnej wnosił o oddalenie skargi. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Kasacja nie jest zasadna, ponieważ oparta została na błędnej prze-
słance, że o składzie sądu pierwszej instancji decyduje kwalifikacja prawna 
czynu przyjęta w akcie oskarżenia, oraz pomija sytuację procesową po-
wstałą po uchyleniu pierwszego wyroku Sądu Rejonowego. Z uwagi na za-
skarżenie go tylko na korzyść oskarżonego i taki sam kierunek uchylenia 

 
4 
tego wyroku, ponownie sprawa nie była już rozpoznawana o przestępstwo 
określone w art. 212 k.k., lecz jedynie o czyn ciągły z art. 216 § 1 k.k. w zw. 
z art. 12 k.k. Wszak Sąd pierwszej instancji był związany pośrednim zaka-
zem reformationis in peius, przewidzianym w art. 443 k.p.k., wykluczającym 
możliwość wydania orzeczenia surowszego niż uchylone. W opisie przypi-
sanego na nowo czynu w pkt I nie mogły więc znaleźć się elementy odpo-
wiadające znamionom zniesławienia, a w kwalifikacji prawnej przypisanego 
czynu – powołany być art. 212 § 1 k.k. Sąd Rejonowy ponownie nie rozpo-
znawał zatem sprawy o przestępstwo określone w tym ostatnim przepisie, 
ale o czyn z art. 216 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Skutki czynności proceso-
wych zaistniałych po pierwszym wyroku tego Sądu (apelacja i uchylenie 
wyroku – tylko na korzyść) determinowały przedmiot rozpoznania, podwa-
żając tezę, że o właściwości rzeczowej sądu i jego składzie decyduje kwali-
fikacja prawna czynu, zaproponowana w akcie oskarżenia. Pozostaje aktu-
alny, utrwalony w judykaturze pogląd, że rozstrzygające dla oceny, czy Sąd 
był nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., ma za-
istniały czyn przestępczy (zdarzenie faktyczne), a nie jego opis lub kwalifi-
kacja prawna z aktu oskarżenia, które przy określaniu właściwości sądu, a 
w konsekwencji – jego składu, nie są dla sądu wiążące (zob. m.in. uchwała 
Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2000 r., I KZP 35/00, OSNKW 
2000, z. 11-12, poz. 92, wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 25 stycznia 
2005 r., II AKa 252/05, KZS 2006, nr 1, poz. 35). 
Uogólniając, uprawnione jest stwierdzenie, że zakaz określony w art. 
443 k.p.k. współkształtuje właściwość i skład sądu pierwszej instancji po-
nownie rozpoznającego sprawę. 
Z przytoczonych względów oddalono kasację, co powoduje, że nie 
wymagała bliższego rozważania kwestia zakresu zaskarżenia i wadliwego 
sformułowania wniosku kasacyjnego (w grę mogłoby wchodzić tylko uchy-
lenie obu wyroków i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do po-

 
5 
nownego rozpoznania i to jedynie w odniesieniu do czynu z pkt I, skoro 
czyny z art. 157 § 2 k.k., 216 § 1 k.k. i 217 § 1 k.k., to znaczy czyny z pkt II-
IV, nigdy nie były objęte dyspozycją art. 486 § 2 k.p.k.).