IV KK 14/05

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  8  MARCA  2005  R. 
IV  KK  14/05 
 
 
Wytwarzaniem środka odurzającego, o którym mowa w art.40 ustawy 
z dnia 24 kwietnia 1997 r. (Dz. U. 2003 r. Nr 24, poz. 198) o przeciwdziała-
niu narkomanii, w sytuacji, gdy inne przepisy tej ustawy odrębnie penalizują 
zakazaną uprawę określonej rośliny (np. konopi) oraz zbiór z niej takich jej 
części, które same są już uznawane za środek odurzający (np. ziela i żywi-
cy konopi), są dopiero takie dalsze czynności podejmowane po zbiorze 
(np. suszenie), za pomocą których otrzymuje się gotowy środek odurzający 
zdatny do użycia, a więc określony preparat danej rośliny, np. susz konopi.  
 
Przewodniczący: sędzia SN T. Grzegorczyk (sprawozdawca). 
Sędziowie SN: K. Cesarz, W. Maciak (współsprawozdawca). 
Prokurator Prokuratury Krajowej: A. Herzog. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Krzysztofa K., Wiesława K., Mirosławy K., 
Wiesława M., Kazimierza S. i Alicji P., skazanych z art. 40 ust. 2 i innych 
ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii oraz z art. 
258 k.k. i innych, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 8 
marca 2005 r., kasacji, wniesionych przez obrońców skazanych od wyroku 
Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 19 grudnia  2003 r., zmieniającego wyrok 
Sądu Okręgowego w K. z dnia 23 grudnia 2002 r.,  
 
o d d a l i ł   wszystkie kasacje jako oczywiście bezzasadne (...). 
 
 

 
2
Z   u z a s a d n i e n i a : 
 
Wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 23 grudnia 2002 r. objęto 
19 osób odpowiadających za ponad 30 przestępstw. Skazano nim m.in. 
Krzysztofa K., Wiesława K., Mirosławę K., Kazimierza S., Alicję P. i Wie-
sława M.  
Krzysztofa K. uznano za winnego tego, że w okresie od bliżej nieu-
stalonej daty 1997 r. do dnia 14 czerwca 2001 r. w K. (...) kierował zorgani-
zowaną grupą mającą na celu popełniane przestępstw polegających na 
uprawie, wytwarzaniu a następnie wprowadzaniu do obrotu znacznych ilo-
ści środków odurzających w postaci suszu konopi, tj. przestępstwa z art. 
258 § 3 k.k., orzekając za to karę 5 lat pozbawienia wolności, a nadto – 
popełnionego w tym samym okresie, w większości ze wskazanych miej-
scowości, w ramach czynu ciągłego i w zorganizowanej grupie mającej na 
celu popełnianie przestępstw – zakwalifikowanego z art. 40 ust. 2, art. 41 
ust.1, art. 43 ust 3 i 49 ust.1 i 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o prze-
ciwdziałaniu narkomanii przestępstwa, polegającego na posiadaniu oraz 
przechowywaniu przyrządów przeznaczonych do niedozwolonego wytwa-
rzania środków odurzających, uprawianiu konopi w ilości nie mniejszej niż 
26 000 sztuk, a po ich zebraniu – wytwarzaniu środka odurzającego i 
uczestniczeniu w obrocie takim środkiem w postaci kokainy, za co orze-
czono karę 10 lat pozbawienia wolności i 160 stawek dziennych grzywny 
po 1 000 zł każda (...).  
Wiesława K. uznano za winnego przestępstwa udziału – od wiosny 
1997 r. do dnia 7 lutego 2001 r., w B. (...) – w zorganizowanej grupie mają-
cej na celu popełnianie przestępstw polegających na uprawie, wytwarza-
niu, a następnie wprowadzaniu do obrotu znacznych ilości środków odu-
rzających, tj. czynu z art. 258 § 1 k.k., skazując go zań na karę 3 lat po-
zbawienia wolności oraz popełnionego – w okresie od lata 1997 r. do dnia 

 
3
7 lutego 2001 r., czynem ciągłym, we wskazanych wyżej miejscowościach 
– przestępstwa zakwalifikowanego z art. 40 ust. 2, art. 41 ust. 1, art. 43 ust. 
3 i art. 49 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a polegającego 
na posiadaniu i przechowywaniu przyrządów przeznaczonych do niedo-
zwolonego wytwarzania środków odurzających, uprawianiu konopi w ilości 
nie mniejszej niż 5 000 sztuk, zbieraniu ich ziela, wytwarzaniu znacznych 
ilości środka odurzającego w postaci suszu konopi i wprowadzania go do 
obrotu, za co orzeczono karę 8 lat pozbawienia wolności i 100 stawek 
dziennych grzywny po 1 000 zł każda (...).  
Mirosława K. została uznana winną przestępstwa udziału we wska-
zanej już zorganizowanej grupie przestępczej w okresie od czerwca 1997 r. 
do dnia 7 lutego 2001 r., tj. czynu z art. 258 § 1 k.k., i skazana za to na ka-
rę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz – popełnionego wspólnie i 
w porozumieniu z mężem Wiesławem K. – przestępstwa polegającego na 
uprawianiu konopi w ilości nie mniejszej niż kilkaset sztuk, zbieraniu ich 
ziela, a następnie wytwarzaniu znacznych ilości środka odurzającego w 
postaci suszu konopi, tj. czynu z art. 40 ust. 2 i art. 49 ust. 1 i 2 ustawy o 
przeciwdziałaniu narkomanii, za co wymierzono jej karę 3 lat i 6 miesięcy 
pozbawienia wolności oraz 70 stawek grzywny po 100 zł, orzekając tytułem 
kary łącznej – karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.  
Krzysztofa S. uznano za winnego czynu z art. 258 § 1 k.k., popełnio-
nego od czerwca 1997 r. do dnia 7 lutego 2001 r., za co wymierzono mu 
karę 2 lat pozbawienia wolności oraz – popełnionego w tym samym okre-
sie, w S. (...) – przestępstwa polegającego na posiadaniu i przechowywa-
niu przyrządów przeznaczonych do niedozwolonego wytwarzania środków 
odurzających, uprawianiu konopi w ilości nie mniejszej niż kilkaset sztuk 
oraz – po zebraniu ich ziela i wysuszeniu – wytwarzaniu środka odurzają-
cego w postaci suszu konopi, tj. czynu z art. 40 ust. 2, art. 41 ust.1 i art. 49 

 
4
ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, za który orzeczono karę 4 
lat pozbawienia wolności i 100 stawek grzywny po 100 zł (...).  
Alicję P. uznano za winną przestępstwa z art. 258 § 1 k.k., popełnio-
nego w okresie od 1997 r. do dnia 7 lutego 2001 r., orzekając za to karę 2 
lat pozbawienia wolności oraz czynu zakwalifikowanego z art. 40 ust. 2, art. 
41 ust. 1 i art. 49 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomani, a popeł-
nionego w tym samym okresie w K., gdy zaś chodzi o zbieranie ziela kono-
pi - nadto latem 2000 r. w S., za który to czyn wymierzono jej kary 3 lat i 6 
miesięcy pozbawienia wolności oraz 70 stawek grzywny po 100 zł każda 
(...).  
Wiesław M. został uznany za winnego przestępstwa udziału w zorga-
nizowanej grupie przestępczej w okresie od 1999 r. do dnia 10 czerwca 
2001 r., tj. czynu z art. 258 § 1 k.k., i skazany za to na karę 2 lat pozbawie-
nia wolności oraz przestępstwa uprawiania w tym okresie – czynem cią-
głym, we wskazanej grupie – w S., konopi indyjskich w ilości nie mniejszej 
niż 10 000 sztuk, zbierania ich, suszenia i wytwarzania środka odurzające-
go w postaci suszu konopi, czyli czynu z art. 40 ust. 2 o art. 49 ust. 1 i 2 
ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, za co orzeczono karę 5 lat pozba-
wienia wolności i 100 stawek grzywny po 300 zł (...).  
Wyrokiem tym orzeczono także od oskarżonych nawiązki i rozstrzy-
gnięto w kwestii dowodów rzeczowych. 
Od orzeczenia Sądu Okręgowego apelował prokurator na niekorzyść 
oskarżonych oraz obrońcy 14 oskarżonych, w tym 5 wskazanych wcze-
śniej. Po rozpoznaniu tych apelacji Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z dnia 
19 grudnia 2003 r. zmienił zaskarżone orzeczenie, z tym że wobec owych 5 
oskarżonych jedynie w ten sposób, że zmodyfikował rozstrzygnięcie odno-
śnie dowodów rzeczowych (...).  
Prawomocny wyrok sądu odwoławczego zaskarżyli kasacjami obroń-
cy oskarżonych. Obrońca Krzysztofa i Wiesława K., podniósł zarzut obrazy 

 
5
prawa materialnego, a to art. 40 i 49 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, 
przez błędne przyjęcie, że uprawa konopi i ich zbiór, ujęte w art. 49 tej 
ustawy, nie są same w sobie uprawą środka odurzającego i zakwalifikowa-
nie działania oskarżonych także z art. 40 ustawy jako wytwarzania takiego 
środka, a nadto obrazę art.4 § 1 k.k., przez zakwalifikowanie czynów 
oskarżonych i skazanie ich według przepisów obowiązujących po dniu 12 
grudnia 2000 r., tj. po wejściu w życie ustawy z dnia 26 października 2000 
r. (Dz. U. Nr 103, poz. 1097) zaostrzającej przepisy ustawy o przeciwdzia-
łaniu narkomanii, i z sugestią autora skargi, że należało w takim wypadku 
zakwalifikować czyn wedle nowego brzmienia przepisów „z jednoczesnym 
zakazem zastosowania kary surowszej od tej, która była przewidziana w 
ustawie poprzedniej (względniejszej)”. Podobny zarzut obrazy art. 40 usta-
wy o przeciwdziałaniu narkomanii pojawił się też w pozostałych kasacjach 
(...). 
Rozpoznając wniesione kasacje Sąd Najwyższy zważył, co następu-
je: 
(...) Najczęściej wysuwnym zarzutem w rozpatrywanych kasacjach 
jest - jak wskazano na wstępie - zarzut obrazy art. 40 i 49 ustawy o prze-
ciwdziałaniu narkomani. Autorzy skarg kasacyjnych podnoszą, że skoro 
konopie i ich ziele są środkami odurzającymi, to ich uprawa i zbiór, spenali-
zowana w art. 49 ustawy, wyczerpuje działania przestępne polegające na 
wytworzeniu w ten sposób środka odurzającego, nie może być zatem pod-
ciągana także pod wytwarzanie środka odurzającego, o czym mowa w art. 
40 ustawy, a w sprawie niniejszej tak jednak postąpiono. Nie od rzeczy bę-
dzie tu przypomnieć, że art. 40 w ust.2 – a tak kwalifikowano czyn oskar-
żonych – uznaje czyn za zbrodnię, zaś art. 49 przewiduje jedynie karę po-
zbawienia wolności do lat 2. I ten zarzut jest jednak oczywiście bezzasad-
ny. Prawdą jest, że „ziele konopi i żywica oraz wyciągi, nalewki (…), a tak-
że (…) inne wyciągi z konopi” są wskazane w wykazie środków odurzają-

 
6
cych (w jego części 4 w grupie IV-N), stanowiącym załącznik nr 2 do usta-
wy o przeciwdziałaniu narkomani. Nie oznacza to jednak, jak wywodzą ka-
sacje, że samą uprawę konopi należy traktować jako uprawę środka odu-
rzającego wykluczającą odpowiedzialność za wytworzenie takiego środka, 
jako że pochodzi on z samej uprawy. Ustawa z 1997 r. penalizuje w art. 49 
ust.1 samą uprawę konopi innych niż włókniste, czyli roślin z grupy Canna-
bis L (art. 6 pkt 18 ustawy), które środkiem odurzającym jeszcze nie są, a 
zakaz uprawy wiąże się z uzyskiwaniem z tej rośliny owych środków. Za 
środek odurzający ustawa uznaje dopiero ziele konopi, tzn. kwiatowe lub 
owocujące ich wierzchołki (art. 6 pkt 20), żywicę konopi (art. 6 pkt 21) oraz 
wspomniane już nalewki i wyciągi z tej rośliny. W art. 49 ust. 2 penalizuje 
się w związku z tym m.in. zbieranie żywicy lub ziela konopi. Ustawa nie 
określa pojęcia „zbioru”, ale pomocna może tu być Jednolita konwencja o 
środkach odurzających, sporządzona w Nowym Jorku dnia 30 marca 1961 
r., ratyfikowana przez Polskę w grudniu 1965 r. (Dz. U. z 1966 r. Nr 45, 
poz. 277 oraz z 1996 r. Nr 35, poz. 149), według której jest to samo oddzie-
lanie konopi (w rozumieniu ziela) i żywicy konopi od roślin (art.1 lit. t kon-
wencji). Jeżeli zatem sprawca poprzestaje na uprawie lub zbiorze konopi, 
odpowiada za przestępstwo z art. 49 ust.1 lub 2 ustawy albo z obu tych 
przepisów. Każde dalsze działanie sprawcy wykracza już poza uprawę i 
zbiór. Zauważyć należy, że penalizowane w art.40 ustawy „wytwarzanie” 
środka odurzającego oznacza czynności, za pomocą których mogą być 
otrzymane takie środki, substancje psychotropowe lub prekursory, a także 
ich (wszystkich) oczyszczanie, ekstrakcję, itd. (art. 6 pkt 23 ustawy). Czyn-
nościami takimi są np. pozyskiwanie samych szyszek (tzw. strzyżenie), su-
szenie ziela i przygotowywanie go do suszenia, jako że wysuszone kwiato-
stany (ziele) konopi (susz) to marihuana, zaś żywicy – haszysz, a więc 
preparaty Cannabis (T. Chruściel, M. Preiss-Mysłowska: Ustawa o prze-
ciwdziałaniu narkomanii. Komentarz, Warszawa 2000, s. 134-135). Brak 

 
7
jest zaś podstaw do ograniczania pojęcia wytwarzania jedynie do obróbki 
typu chemicznego, czyli do wytwarzania środków syntetycznych, skoro art. 
6 pkt 23 i art. 40 ustawy takiego ograniczenia nie wprowadzają, używając 
określenia „środek odurzający”, doprecyzowanego w załącznikach do 
ustawy, które zaliczają do nich wspomniane ziele i żywicę konopi oraz inne 
jej wyciągi. Wskazuje też na to rozporządzenie wykonawcze do ustawy o 
przeciwdziałaniu narkomanii, wydane przez Ministra Zdrowia w dniu 3 
sierpnia 2000 r. (Dz. U. Nr 77, poz. 885), które w § 2 odnosi pojęcie wytwa-
rzania środka odurzającego także do środków z grupy IV-N, a więc czyni to 
tak, jak sama ustawa. Odwołanie się sądów do tego przepisu nie może być 
zatem potraktowane jako pozaustawowe dookreślanie pojęcia „wytwarza-
nie”, jak to sugerują niektóre kasacje, lecz jedynie jako dodatkowa argu-
mentacja na poprawność wniosków wyprowadzonych z interpretacji samej 
ustawy. Takie właśnie stanowisko zaprezentowały sądy orzekające. Sąd 
pierwszej instancji wyraźnie przy tym wskazał, że pod pojęciem wytwarza-
nia kryją się „te wszystkie czynności, które następują po zebraniu ziela aż 
do momentu uzyskania gotowego do użycia produktu” podkreślając, iż ma-
rihuanę używa się poprzez palenie i aby otrzymać gotowy produkt potrzeb-
ne jest co najmniej suszenie ziela. Sąd odwoławczy był tu mniej precyzyj-
ny, gdyż podnosząc, że czynności wytwarzania „następują dopiero po do-
konaniu czynów w postaci uprawy konopi a następnie zbioru ziela”, wska-
zał jednocześnie, iż wytworzenie środka odurzającego możliwe jest „po-
przez zbiór, strzyżenie, suszenie, rozdrobnienie i porcjowanie”, a przez to 
„odpowiedzialność za wytworzenie środka odrywa się od odpowiedzialno-
ści za uprawę”, co oznaczałoby, że zbiór ziela (żywicy) konopi jest zalicza-
ny do wytwarzania. W takim jednak wypadku zachowania obejmującego 
zbiór nie należałoby w ogóle kwalifikować z art.49 ust.2 ustawy, a jednak w 
sprawie tej słusznie postąpiono inaczej. Tenże sąd odwoławczy w dalszym 
fragmencie uzasadnienia swego wyroku stwierdza zresztą, iż „odrębnie 

 
8
(…) musi być oceniona odpowiedzialność karna tego, kto zajmuje się jedy-
nie uprawą konopi (jako rośliny) oraz tego, kto tylko zbiera ziele i żywicę”. 
Ów brak precyzji dał asumpt dla autorów kasacji, ale zarzut ten jest jednak 
w oczywisty sposób nietrafny. Rzecz w tym, że osoba, która zachowaniem 
swym ogranicza się do uprawy konopi odpowiada z art. 49 ust. 1 ustawy o 
przeciwdziałaniu narkomanii, jeżeli zaś także zbiera jej ziele lub żywicę, 
nadto z art. 49 ust. 2 tej ustawy, a gdy podejmuje także dalsze czynności 
(uczestniczy w nich) zmierzające do uzyskania gotowego do użycia środka 
odurzającego, w opisie jej czynu ujęte muszą być wszystkie te znamiona 
czasownikowe, a czyn winien być zakwalifikowany kumulatywnie, z 
uwzględnieniem również art. 40 wskazanej ustawy, jako że sprawca po-
przez ostatnie ze wskazanych zachowań wytwarza także środek odurzają-
cy, w postaci preparatów konopi. I tak właśnie sądy zakwalifikowały oma-
wiane zachowania oskarżonych. Innymi słowy wytwarzaniem środka odu-
rzającego, o którym mowa w art. 40 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii 
z 1997 r., w tych wypadkach, gdy inne przepisy tej ustawy odrębnie penali-
zują zakazaną uprawę określonej rośliny (np. konopi) oraz zbiór z niej ta-
kich jej części, które same są już uznawane za środek odurzający (np. ziela 
i żywicy konopi), są dopiero takie dalsze czynności podejmowane po zbio-
rze (np. suszenie), za pomocą których otrzymuje się gotowy środek odu-
rzający zdatny do użycia, a więc określony preparat danej rośliny, np. susz 
konopi. Skoro sądy w opisie czynów przypisanych oskarżonym przyjęły – w 
oparciu o przeprowadzone dowody i dokonane ustalenia – zarówno upra-
wę, jak i zbiór oraz wytwarzanie środka odurzającego w postaci suszu ko-
nopi, to zasadnie w kwalifikacji prawnej powołały jednocześnie art. 40 i 49 
ustawy. Działanie czynem ciągłym oznacza w tym wypadku, że skoro po-
wtarzalne zachowania obejmowały uprawę konopi, zbiór jej ziela i żywicy 
oraz wytwarzanie z nich gotowego środka odurzającego (plus jeszcze 
wprowadzanie do obrotu środka odurzającego), to przerwanie takiej dzia-

 
9
łalności przestępczej w wyniku likwidacji przez organy ścigania plantacji 
konopi w fazie, gdy znajdowały się tam kolejne sadzonki konopi lub rozwi-
nięte już jej rośliny, nie może być rozumiane jako przerwanie jedynie upra-
wy konopi, lecz jako przerwanie w tym momencie całej owej działalności, 
obejmującej też wytwarzanie środka odurzającego. Analiza całokształtu 
materiału dowodowego i uzasadnień wyroków, tak sądu odwoławczego, jak 
i sądu pierwszej instancji, wskazują, że żadnych istotnych uchybień w tej 
materii sądy te się nie dopuściły. Kasacje zaś bazują na własnej interpreta-
cji przepisów dokonanej przez ich autorów i wyrwanych z kontekstu frag-
mentach wypowiedzi sądów, bez wskazania nawet na inne zawarte tam 
wypowiedzi i sugerowania w związku w tym określonych wątpliwości. 
Generalnie należy stwierdzić, że kasacje w tej sprawie albo odwołują 
się do uchybień, które w ogóle nie miały miejsca lub nie mają cechy wyma-
ganej dla zarzutu kasacyjnego, tj. rażącego uchybienia prawa, które mogło 
mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, albo opierają się na wyrwanych 
fragmentach wypowiedzi i ocen sądów, bez zwracania uwagi na ich kon-
tekst i dalszy ciąg wywodu, jak to powinna czynić rzetelna skarga kasacyj-
na. Dlatego też, mimo uznania tych kasacji jako oczywiście bezzasadnych, 
Sąd Najwyższy zdecydował się na sporządzenie uzasadnienia tego roz-
strzygnięcia.