I KK 269/25

Sąd Najwyższy2025-10-31
SNKarnewykroczeniaWysokanajwyższy
wykroczeniekradzieżpodwójne ukaraniene bis in idemkasacjaSąd Najwyższyprawo procesowewyrok nakazowy

Sąd Najwyższy uchylił wyrok nakazowy Sądu Rejonowego, uznając, że obwiniony został dwukrotnie ukarany za ten sam czyn, co stanowi rażące naruszenie prawa procesowego.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego, którym obwiniony P.S. został ukarany za kradzież wody toaletowej. Kasacja zarzucała rażące naruszenie prawa procesowego, wskazując, że postępowanie w tej samej sprawie zostało już wcześniej wszczęte i zakończone prawomocnym wyrokiem nakazowym. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie, stwierdzając, że obwiniony został dwukrotnie ukarany za ten sam czyn.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Szamotułach z dnia 26 kwietnia 2024 r., sygn. akt II W 295/24. Wyrokiem tym obwiniony P.S. został uznany za winnego kradzieży wody toaletowej o wartości 174,99 zł, popełnionej w dniu 10 stycznia 2024 r. w sklepie R. w M. Nałożono na niego grzywnę w kwocie 300 zł oraz obowiązek zapłaty równowartości skradzionego mienia. Kasacja zarzuciła rażące naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. w zw. z art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w., polegające na ukaraniu obwinionego za czyn, w sprawie którego postępowanie zostało już wcześniej wszczęte i prawomocnie zakończone wyrokiem nakazowym z dnia 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt II W 93/24. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną, stwierdzając, że obwiniony został dwukrotnie ukarany za ten sam czyn. Wskazał, że oba postępowania dotyczyły tej samej osoby, tego samego czynu, popełnionego w tym samym miejscu i czasie, na szkodę tego samego pokrzywdzonego. Ponieważ pierwsze postępowanie zostało wszczęte wcześniej i zakończyło się prawomocnym wyrokiem, drugie postępowanie i wydany w nim wyrok nakazowy zapadły z naruszeniem negatywnej przesłanki procesowej (lis pendens). W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok nakazowy i umorzył postępowanie, a kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego, w szczególności art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. w zw. z art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że obwiniony został dwukrotnie ukarany za ten sam czyn, co jest niedopuszczalne. Wskazał na istnienie negatywnej przesłanki procesowej (lis pendens) w momencie wszczynania drugiego postępowania i wydawania w nim wyroku, co skutkowało bezwzględną przyczyną odwoławczą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku nakazowego i umorzenie postępowania

Strona wygrywająca

P. S. (ukarany)

Strony

NazwaTypRola
P. S.osoba_fizycznaukarany
R. SDP Sp. z o.o.spółkapokrzywdzony
Rzecznik Praw Obywatelskichorgan_państwowyskarżący (wnoszący kasację)

Przepisy (6)

Główne

k.w. art. 119 § 1

Kodeks wykroczeń

k.p.w. art. 5 § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, jeżeli postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone lub wcześniej wszczęte, toczy się.

k.p.w. art. 104 § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Wskazanie na bezwzględną przyczynę odwoławczą w postaci ponownego ukarania za ten sam czyn.

Pomocnicze

k.p.w. art. 112

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

k.p.k. art. 535 § 5

Kodeks postępowania karnego

Tryb posiedzenia w sprawach kasacyjnych.

k.p.k. art. 537 § 2

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie w tej samej sprawie zostało już wcześniej wszczęte i prawomocnie zakończone. Dwukrotne ukaranie za ten sam czyn stanowi rażące naruszenie prawa procesowego.

Godne uwagi sformułowania

P. S. został dwukrotnie ukarany za ten sam czyn. W realiach niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę kryteria podmiotowo-przedmiotowe, nie budzi bowiem żadnych wątpliwości okoliczność, że oba postępowania [...] odnosiły się do tej samej osoby obwinionego P. S. , a przedmiotem oceny sądów był ten sam czyn, który miał zostać popełniony w tym samym miejscu i czasie, na szkodę tego samego pokrzywdzonego. Zarówno zatem wszczęcie [...] kolejnego postępowania [...], jak i wydanie [...] kolejnego wyroku nakazowego, nastąpiło pomimo istnienia negatywnej przesłanki procesowej określonej w art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. w postaci lis pendens, co w efekcie skutkowało wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej, określonej w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w.

Skład orzekający

Stanisław Stankiewicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie zasady ne bis in idem w postępowaniu wykroczeniowym, konsekwencje dwukrotnego ukarania za ten sam czyn, stosowanie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. i art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podwójnego postępowania w sprawach o wykroczenia zakończonych wyrokami nakazowymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie podstawowych zasad procesowych, takich jak zakaz ponownego karania za ten sam czyn (ne bis in idem), nawet w sprawach o wykroczenia. Jest to przykład błędu proceduralnego, który został naprawiony przez Sąd Najwyższy.

Dwukrotnie ukarany za kradzież wody toaletowej? Sąd Najwyższy prostuje błąd Sądu Rejonowego.

Dane finansowe

WPS: 174,99 PLN

grzywna: 300 PLN

równowartość skradzionego mienia: 174,99 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I KK 269/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 października 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Stanisław Stankiewicz
w sprawie
P. S. (S.)
ukaranego z art. 119 § 1 k.w.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w.,
w dniu 31 października 2025 r.,
kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść ukaranego
od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Szamotułach
z dnia 26 kwietnia 2024 r., sygn. akt II W 295/24,
1.
na podstawie art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w. w zw. z art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. uchyla zaskarżony wyrok nakazowy i umarza postępowanie;
2.
kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Szamotułach z dnia 26 kwietnia 2024 r., sygn. akt II W 295/24, obwiniony P. S. został uznany za winnego tego, że w dniu 10 stycznia 2024 r. o godz. 14:11 w sklepie R. w M., przy ul. R. 1 dokonał kradzieży wody toaletowej D. o wartości 174,99 zł na szkodę R.  SDP Sp. z o.o., tj. czynu z art. 119 § 1 k.w. i za to, na podstawie tego przepisu, wymierzono mu grzywnę w kwocie 300 zł. Ponadto, orzeczono - na podstawie 119 § 4 k.w. - obowiązek zapłaty równowartości skradzionego mienia w kwocie 174,99 zł na rzecz R. Sp. z o.o., a także rozstrzygnięto w przedmiocie kosztów sądowych. Wyrok ten uprawomocnił się bez zaskarżenia w dniu 11 czerwca 2024 r.
Kasację od ww. prawomocnego wyroku nakazowego wniósł
Rzecznik Praw Obywatelskich, zaskarżając go w całości, na korzyść P. S. . Zarzucił mu:
rażące naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., polegające na ukaraniu obwinionego P. S.  zaskarżonym wyrokiem nakazowym za czyn z art. 119 § 1 k.w., popełniony w dniu 10 stycznia 2024 r. o godz. 14:11 w sklepie R. w M. przy ul. R.1, pomimo tego, że postępowanie dotyczące tego samego czynu popełnionego przez obwinionego w tym samym dniu i miejscu, na szkodę tego samego pokrzywdzonego zostało już wcześniej wszczęte i prowadzone było przed Sądem Rejonowym w Szamotułach pod sygn. akt II W 93/24, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w.
W konkluzji skarżący wniósł o
uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich jest w całości oczywiście zasadna i dlatego mogła być uwzględniona na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w.).
Słusznie podnosi bowiem skarżący, że wyrokiem nakazowym
Sądu Rejonowego w Szamotułach z dnia 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt II W 93/24, P. S. został uznany za winnego tego, że w dniu 10 stycznia 2024 r. około godziny 14:11 w M. na ulicy R. 1 w sklepie „R. ” dokonał kradzieży artykułu perfumeryjnego ogólnej wartości 174,99 złotych na szkodę „R. ” Sp. z o.o. w Ł., tj. czynu z art. 119 § 1 k.w. i za to na podstawie powołanego przepisu, wymierzono mu grzywnę w kwocie 300 zł. Ponadto, orzeczono - na podstawie art. 119 § 4 k.w. - obowiązek zapłaty równowartości ukradzionego mienia poprzez zapłatę na rzecz „R.  Sp. z o.o. w Ł. kwoty 174,99 zł. Powyższy wyrok nakazowy uprawomocnił się w dniu 8 maja 2024 r.
W konsekwencji zaskarżony niniejszą kasacją wyrok nakazowy zapadł z rażącym naruszeniem przepisów wskazanych w kasacji, a P. S. został dwukrotnie ukarany za ten sam czyn. W realiach niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę kryteria podmiotowo-przedmiotowe, nie budzi bowiem żadnych wątpliwości okoliczność, że oba postępowania,
toczące się w sprawach o sygn. akt II W 93/24 jak i II W 295/24, odnosiły się do tej samej osoby obwinionego P. S. , a przedmiotem oceny sądów był ten sam czyn, który miał zostać popełniony w tym samym miejscu i czasie, na szkodę tego samego pokrzywdzonego. Co istotne przy tym, najpierw wszczęto postępowanie, o wykroczenie z art. 119 § 1 k.w., w sprawie o sygn. akt II W 93/24 (w dniu 22 lutego 2024 r.) i wydano w dniu 4 kwietnia 2024 r. wyrok nakazowy, który uprawomocnił się w dniu 8 maja 2024 r. Zarówno zatem wszczęcie w dniu 15 kwietnia 2024 r. kolejnego postępowania o wykroczenie z art. 119 § 1 k.w., w sprawie o sygn. akt II W 295/24, jak i wydanie w dniu 26 kwietnia 2024 r. przez Sąd Rejonowy w Szamotułach kolejnego wyroku nakazowego, nastąpiło pomimo istnienia negatywnej przesłanki procesowej określonej w art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. w postaci
lis pendens
, co w efekcie skutkowało wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej, określonej w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w.
Zgodnie bowiem z treścią art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, jeżeli postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone lub wcześniej wszczęte, toczy się.
W świetle przedstawionych powyżej realiów wniesiona na korzyść obwinionego kasacja uznana została za oczywiście zasadną. W tym stanie rzeczy należało postąpić zgodnie z wnioskiem kasacji, tj. uchylić zaskarżony wyrok nakazowy i umorzyć postępowanie wobec P. S.  (art. 537
§ 2
k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w.), zaś kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa (art. 119
§ 2 pkt 1 k.p.w.).
Z tych względów Sąd Najwyższy, orzekł jak w sentencji wyroku.
[J.J.]
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI