IV KK 134/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego za zniesławienie, uznając zarzuty dotyczące wadliwości składu orzekającego za oczywiście bezzasadne.
Obrońca skazanego A.B. wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego utrzymującego w mocy wyrok skazujący za zniesławienie M.S. Zarzuty dotyczyły m.in. rażącej obrazy prawa procesowego przez orzekanie przez asesora powołanego przez wadliwie ukształtowaną KRS oraz naruszenia standardów konstytucyjnych. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną, wskazując, że wadliwość procesu nominacyjnego nie zawsze prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności sądu, a w tym przypadku brak było konkretnych faktów obalających domniemanie niezawisłości asesora.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego A.B., który został skazany za zniesławienie M.S. poprzez rozpowszechnienie nieprawdziwych twierdzeń w pismach procesowych. Wyrok Sądu Rejonowego, który uznał skazanego za winnego i wymierzył mu karę 6 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem przeproszenia pokrzywdzonego, został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego. Obrońca w kasacji zarzucił rażącą obrazę prawa procesowego, w tym art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., wskazując na orzekanie przez asesora powołanego przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną po zmianach z 2017 r. Podniesiono również zarzut naruszenia standardów konstytucyjnych i konwencyjnych dotyczących prawa do niezawisłego i bezstronnego sądu. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną. W odniesieniu do zarzutu wadliwości składu orzekającego, Sąd Najwyższy podkreślił, że choć wadliwość procesu nominacyjnego może prowadzić do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności, nie dzieje się to automatycznie. Wymagana jest analiza konkretnych faktów. W przypadku asesora S.K., Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do obalenia domniemania niezawisłości, wskazując, że objęła ona stanowisko asesora, a nie awansowała do sądu wyższej instancji, oraz brak informacji o powiązaniach z władzą wykonawczą czy innych okolicznościach podważających jej bezstronność. W konsekwencji, kasacja została oddalona, a skazany obciążony kosztami postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, samo powołanie asesora przez wadliwie ukształtowaną KRS nie stanowi automatycznie bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Konieczna jest analiza konkretnych faktów wskazujących na naruszenie standardu niezawisłości i bezstronności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że wadliwość procesu nominacyjnego może obalić domniemanie niezawisłości i bezstronności sędziego, ale wymaga to wykazania konkretnymi faktami. W przypadku asesora, który objął stanowisko, a nie awansował do sądu wyższej instancji, i brak było innych informacji podważających jego niezależność, nie można automatycznie przyjąć nienależytej obsady sądu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalić kasację
Strona wygrywająca
Skarb Państwa
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. B. | osoba_fizyczna | skazany |
| M. S. | osoba_fizyczna | oskarżyciel prywatny |
Przepisy (12)
Główne
k.k. art. 212 § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 439 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
k.k. art. 12
Kodeks karny
k.k. art. 91 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 34 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 34 § 1 a punkt 1
Kodeks karny
k.k. art. 35 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 72 § 1 pkt 2
Kodeks karny
k.k. art. 74 § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 535 § 3
Kodeks postępowania karnego
u.KRS
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kasacja obrońcy jest oczywiście bezzasadna. Zarzut naruszenia art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. jest instrumentalny i nie znajduje potwierdzenia w konkretnych faktach. Brak podstaw do obalenia domniemania niezawisłości i bezstronności asesora sądowego. Nie wykazano naruszenia standardów konstytucyjnych i konwencyjnych.
Odrzucone argumenty
Rażąca obraza prawa procesowego przez orzekanie przez osobę nieuprawnioną (asesora powołanego przez wadliwie ukształtowaną KRS). Rażąca obraza przepisów prawa (Konstytucji RP, EKPC, KPP UE) dotyczących prawa do niezawisłego i bezstronnego sądu.
Godne uwagi sformułowania
kasacja jest oczywiście bezzasadna Zarzut naruszenia art 439 § 1 pkt 2 k.p.k. został podniesiony w kasacji w sposób instrumentalny. procedura nominacyjna na urząd sędziego może mieć wpływ na zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. [...] nie jest organem tożsamym z organem konstytucyjnym obalenie funkcjonującego dotąd in gremio i a priori domniemania niezawisłości i bezstronności tak powołanego sędziego. Nie istnieje ono już w stosunku do kandydatów, którzy przystąpili do konkursów sędziowskich po dniu 17 stycznia 2018 r. Nie oznacza to samo w sobie stwierdzenia ich stronniczości, lecz wobec opisanego wyżej "skażenia" procesu nominacyjnego, nie ma możliwości prostego odwołania się do tego domniemania. nie każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po dniu 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. wymagana jest wnikliwa analiza osoby sędziego w kontekście procesu nominacyjnego oraz jego postawy w toku postępowania. brak dostaw do przyjęcia, iź każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajowa Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Skład orzekający
Małgorzata Gierszon
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wadliwości składu sądu w kontekście nominacji sędziowskich przez Krajową Radę Sądownictwa po zmianach z 2017 r. oraz wymogów niezawisłości i bezstronności sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji orzekania przez asesora i zarzutów związanych z procesem nominacyjnym. Wymaga analizy konkretnych okoliczności w każdej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praworządności i niezależności sądownictwa w Polsce, a konkretnie wpływu zmian w KRS na proces nominacyjny sędziów i jego konsekwencji procesowych.
“Czy asesor powołany przez nową KRS może prowadzić do wadliwego wyroku? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN IV KK 134/24 POSTANOWIENIE Dnia 19 czerwca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 19 czerwca 2024 r., sprawy A. B. skazanego z art. 212 § 1 k.k. i inne z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 10 października 2023 r., sygn. akt VI Ka 338/23, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2023 r., sygn. akt III K 1160/21, p o s t a n o w i ł 1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2) obciążyć skazanego A. B. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. [PGW] UZASADNIENIE A. B. został oskarżony o to, że w okresie od dnia 17.10.2021 r. do dnia 28.10.2021 r. w G., działając w kr ó tkich odstępach czasu, w wykonaniu z g ó ry powziętego zamiaru, pom ó wił M. S., w ten spos ó b, że: 1. W treści pisma z dnia 17.10.2021 r., odnotowanego na biurze podawczym Sądu w dniu 20.10.2021 r., zatytułowanego „Wniosek” złożonego w toku postępowania restrukturyzacyjnego, prowadzonego przed Sądem Rejonowym w Gliwicach pod sygn. akt XII GRs 3/18, skierowanego r ó wnież do wiadomości: Prezesa Sądu Rejonowego w Gliwicach, Prezesa Sądu Okręgowego w Gliwicach, Prezesa Sądu Apelacyjnego w Katowicach, Ministerstwa Sprawiedliwości, bezpodstawnie przypisał oskarżycielowi prywatnemu następujące okoliczności, a mianowicie, że M. S. jako pełnomocnik M. K., Zarządcy Masy Sanacyjnej Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowo-Produkcyjnego ,,[…]” A. B., J. B. spółka jawna w restrukturyzacji dopuścił się bezprawnych zachowań wobec oskarżonego polegających na: śledzeniu, wystawaniu pod jego domem w samochodzie od rana do wieczora, nachodzeniu, nagrywaniu bez wiedzy i zgody oraz robieniu zdjęć oskarżonemu, jak r ó wnież, że w związku z nękaniem osoby oskarżonego wobec M. S. toczą się post ępowania karne i dyscyplinarne, 2. W treści pisma z dnia 28.10.2021 r. zatytułowanego „Ponowny wniosek dłużnika” złożonego w toku postępowania restrukturyzacyjnego, prowadzonego przed Sądem Rejonowym w Gliwicach pod sygn. akt XII GRs 3/18, skierowanego r ó wnież do wiadomości: Prezesa Sądu Okręgowego w Gliwicach, Prezesa Sądu Apelacyjnego w Katowicach, Delegatury Centralnego Biura Antykorupcyjnego w Katowicach, Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Katowicach, Krajowej Izby Doradc ó w Restrukturyzacyjnych, bezpodstawnie wskazał, że przeciwko M. S. w związku z zarzutem działania w zorganizowanej grupie przestępczej toczy się post ępowanie prowadzone przez Centralne Biuro Antykorupcyjne wraz z Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego, tj. o czyn z art. 212 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2023 r. Sąd Rejonowy w Gliwicach, w sprawie III K 1160/21, uznał oskarżonego A. B. za winnego popełnienia zarzucanych czyn ó w, opisanych w części wstępnej wyroku, z tym ustaleniem, że został y one pope łnione w kr ó tkich odstępach czasu, z wykorzystaniem takiej samej sposobności i stanowiły ciąg przestępstw, a swoim zachowaniem oskarżony m ó gł poni żyć M. S. w opinii publicznej i narazić go na utratę zaufania potrzebnego dla wykonywania zawodu adwokata, czym oskarżony każdorazowo wyczerpał znamiona występku z art. 212 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 212 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 34 § 1 i § 1 a punkt 1 k.k. i art. 35 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu jedną karę 6 (sześciu) miesięcy ograniczenia wolności, polegającej na obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 (dwudziestu) godzin w stosunku miesięcznym. Na podstawie art. 34 § 3 k.k. w zw. z art. 72 § 1 pkt 2 k.k. i art. 74 § 1 k.k. zobowiązał oskarżonego do przeproszenia M. S., na piśmie, w terminie 1 (jednego) miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia, poprzez przesłanie oskarżycielowi prywatnemu oświadczenia o treś ci „Ja niżej podpisany A. B. niniejszym przepraszam M. S. za rozpowszechnianie nieprawdziwych i szkalujących jego imię twierdzeń w pismach z dnia 17.10.2021 roku i 28.10.2021 r. skierowanych do Sądu Rejonowego w Gliwicach i innych organ ó w. Podpisano A. B.”. Sąd orzekł r ó wnież o kosztach postępowania. Wyrok Sądu I instancji został zaskarżony przez obrońcę oskarżonego. Wyrokiem z dnia 10 października 2023 r., Sąd Okręgowy w Gliwicach, w sprawie VI Ka 338/23, utrzymał zaskarżony wyrok w mocy oraz orzekł o kosztach postępowania. Wyrok Sądu II instancji został w całości zaskarżony kasacja przez obrońcę skazanego na jego korzyść. Obrońca zarzucił mu: 1 ) Rażącą obrazę prawa procesowego, kt ó ra mogła mieć istotny wpływ na treść zaskarżanego wyroku, tj. art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez wydanie orzeczenia w sprawie przez osobę nieuprawnioną , z uwagi na fakt orzekania w składzie Sądu I Instancji Asesor Sądu Rejonowego w Gliwicach, S. K. powołanej uchwalą nr […] z dnia 13 lipca 2021 roku. 2) Rażącą obrazę przepis ó w prawa, tj. art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w zw. z art. 47 akapit drugi Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, gdyż wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach 16 stycznia 2023 roku, sygn. akt III K 1160/21 wydany został z rażącym naruszeniem standard ó w gwarancyjnych wynikających z przepis ó w rangi ponadustawowej, zapewniających osobie postawionej w stan oskarżenia prawo do rozpoznania jej sprawy przez niezawisły, niezależny i bezstronny sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej, art. 47 akapit drugi Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej i art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności). Obrońca wni ó sł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do Sądu Rejonowemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. S ąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście bezzasadna. Zarzut naruszenia art 439 § 1 pkt 2 k.p.k. został podniesiony w kasacji w spos ó b instrumentalny. W związku z orzeczeniem kary ograniczenia wolności wobec skazanego, jedynie podniesienie zarzutu naruszenia art. 439 k.p.k. czyniło tę kasację dopuszczalną. O tym instrumentalnym charakterze świadczy brak wskazania w uzasadnieniu kasacji okolicznoś ci świadczących o tym, ż e Asesor S ądu Rejonowego w Gliwicach S. K. nie daje gwarancji niezawiłości i niezależnoś ci s ądu, innych niż okoliczności związane z powołaniem jej przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną na podstawie nowelizacji z 2017 r. Jak podkre śla w swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy procedura nominacyjna na urząd sędziego może mieć wpływ na zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Stwierdzone to zostało w uchwale połączonych trzech Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Spo łecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (później także m.in. w uchwale z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 ). W tej ostatniej uchwale wskazano m.in., że Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niekt ó rych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3) nie jest organem tożsamym z organem konstytucyjnym, kt ó rego skład i spos ó b wyłaniania reguluje Konstytucja RP, w szczeg ó lności w art. 187 ust. 1. Jak stwierdził Sąd Najwyższy, najistotniejszym skutkiem dopuszczenia do funkcjonowania, w przestrzeni obejmującej swoim zasięgiem proces nominacyjny sędziego, organu powołanego w spos ó b sprzeczny z Konstytucją RP, jest obalenie funkcjonującego dotąd in gremio i a priori domniemania niezawisłości i bezstronności tak powołanego sędziego. Nie istnieje ono już w stosunku do kandydat ó w, kt ó rzy przystąpili do konkurs ó w sędziowskich po dniu 17 stycznia 2018 r. Nie oznacza to samo w sobie stwierdzenia ich stronniczości, lecz wobec opisanego wyżej "skażenia" procesu nominacyjnego, nie ma możliwości prostego odwołania się do tego domniemania. To jednak jeszcze nie czyni uprawnionym przekonania, że każdy sędzia sądu powszechnego, kt ó ry uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po dniu 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Najwyższy bowiem konsekwentnie wyraża przekonanie, że ta wskazana bezwzględna przyczyna odwoławcza zachodzi wyłącznie wtedy, jeżeli wadliwość procesu nominacyjnego prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. Nie może być tu zatem mowy o jakimkolwiek automatyzmie, lecz wymagana jest wnikliwa analiza osoby sędziego w kontekście procesu nominacyjnego oraz jego postawy w toku postępowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2022 r., III KS 26/21 ; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2022 r., I KK 68/22 ; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2022 r., II KK 198/22 ; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2022 r., II KK 172/22 ; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2022 r., V KK 171/22 ). Okoliczności mogące mieć wpływ na ocenę braku spełnienia przez sąd orzekający z udziałem takiego sędziego w danej sprawie minimalnego standardu niezawisłości i bezstronności w związku z procesem nominacyjnym tegoż sędziego, muszą zostać wykazane za pomocą konkretnych fakt ó w (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2022 r., III KK 404/21 , a także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2022 r., III KLS 65/22). Za przyj ęciem, że w stosunku do Asesor S.K. domniemanie wynikające z faktu udziału w procedurze jej nominacji Krajowej Rady Sądownictwa po dniu 17 stycznia 2018 r. zostaje obalone wpływ ma fakt, że mamy do czynienia z osobą, kt ó ra objęła stanowisko Asesora Sądu Rejonowego, a nie z sytuacją awansu sędziego do sądu wyższej instancji. Poza tym, brak informacji o tym, aby pełniła dodatkowe funkcje w wymiarze sprawiedliwości, miała powiązania z władzą wykonawczą, czy swoim zachowaniem dała wyraz jej związk ó w, zależności od władzy wykonawczej. Przypomnieć nale ży, że brak dostaw do przyję cia, iż każdy sędzia sądu powszechnego, kt ó ry uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajowa Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (uchwał a sk ładu siedmiu sędzi ó w Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2022 r., I KZP 2/22). Maj ąc powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [PGW] [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI