IV KK 132/04

Sygn. akt IV KK 132/04 
 
 
 
 
W Y R O K 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
Dnia 3 listopada 2004 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
 
SSN Lidia Misiurkiewicz (sprawozdawca, przewodniczący) 
 
 
 
SSN Rafał Malarski 
 
 
 
SSN Przemysław Kalinowski 
 
 
 
 
Protokolant Wanda Ciszewska 
 
w sprawie S. K. 
oskarżonego z art. 212 § 1 k.k. i in. 
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie 
w dniu 3 listopada 2004 r., 
kasacji, wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego 
od wyroku Sądu Okręgowego w N. 
z dnia 24 października 2003 r., sygn. akt II Ka [...] 
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w G. 
z dnia 23 lipca 2002 r., sygn. akt II K [...] 
 
1. uchyla 
zaskarżony 
wyrok 
i 
przekazuje 
sprawę 
Sądowi 
Okręgowemu w N. do ponownego rozpoznania – w postępowaniu 
odwoławczym, 
2. zarządza zwrot L. M. uiszczonej opłaty od kasacji. 

 
2
U Z A S A D N I E N I E 
 
 
S. K. w postępowaniu prywatnoskargowym oskarżony został o to, że w 
okresie od 15 lutego 2000 r. do 25 maja 2001 r. w M., N. i T. w wykonaniu z 
góry powziętego zamiaru w pismach kierowanych do Sądów, Prokuratury i 
Kolegium ds. Wykroczeń pomawiał pokrzywdzonego L. M. o takie 
postępowanie i właściwości, które mogą poniżyć go w opinii publicznej lub 
narazić na utratę zaufania potrzebnego dla prokuratora w stanie spoczynku oraz 
znieważał pokrzywdzonego pod jego nieobecność, lecz w zamiarze, aby 
zniewaga do niego dotarła, tj. o przestępstwo z art. 212 § 1 k.k. i art. 212 § 1 k.k. 
w zw. z art. 216 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.  
Objęty zarzutem czyn ciągły obejmuje 13 zachowań oskarżonego 
(których treści nie ma potrzeby na użytek rozważań przytaczać).  
Sąd Rejonowy w G., wyrokiem z dnia 23 lipca 2002 r., sygn. akt II K [...], 
uznał S. K. za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu aktem oskarżenia, 
eliminując z jego opisu ppkt I „a”, ograniczając tym samym czyn ciągły do 12 
zachowań nim opisanych i za to na podstawie art. 212 § 1 k.k. i art. 212 § 1 k.k. 
w zw. z art. 216 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. skazał 
oskarżonego i w oparciu o przepis art. 212 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. 
wymierzył mu karę grzywny w wysokości 90 stawek dziennych po 10 złotych 
każda – to jest 900 złotych.  
Wyrok ten zaskarżył oskarżony i na skutek jego apelacji Sąd Okręgowy w 
N., wyrokiem z dnia 24 października 2003 r., sygn. akt II Ka [...], zmienił 
zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnił oskarżonego od popełnienia 
zarzucanego mu czynu prezentując w uzasadnieniu swego orzeczenia pogląd, że 
oskarżony nie działał z zamiarem poniżenia lub znieważenia oskarżyciela 
prywatnego, a działał wyłącznie „w celu ochrony swoich praw, które w jego 
odczuciu były naruszone”. Oskarżony – zdaniem Sądu odwoławczego „podniósł 
swoje zarzuty tylko i wyłącznie przed tymi organami, które uprawnione były do 

 
3
rozstrzygnięcia, czy zarzuty te są prawdziwe”, zaś pozbawienie oskarżonego 
prawa do krytyki w ramach toczących się postępowań sądowych „stanowiłoby 
naruszenie konstytucyjnego prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpoznania 
sprawy przez sąd”. 
Od powyższego wyroku Sądu odwoławczego kasację wniósł pełnomocnik 
oskarżyciela prywatnego zarzucając:  
1) „rażące naruszenie prawa procesowego, a to przepisów art. 92 k.p.k. poprzez 
zaniechanie przez Sąd Okręgowy oparcia wyroku na całokształcie 
okoliczności ujawnionych w toku postępowania, pominięciu dowodów i 
okoliczności wskazujących na popełnienie przez oskarżonego zarzucanych 
mu czynów i jego motywację działania, co mogło mieć istotne znaczenie dla 
treści orzeczenia, 
2) rażące naruszenie prawa procesowego, a to art. 424 § 1 k.p.k. poprzez brak w 
uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego wskazania przyczyn pominięcia i nie 
uznania dowodów wskazujących na popełnienie przez oskarżonego 
zarzucanych mu czynów z art. 212 § 1 k.k. i art. 216 § 1 k.k. przez błędne 
przyjęcie, że oskarżony działał w obronie swoich naruszonych i zagrożonych 
działaniami ... oskarżyciela prywatnego i w ramach dozwolonej krytyki, co 
zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego wyłączało odpowiedzialność za 
przestępstwo pomówienia i zniesławienia”. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Kasacja jest zasadna. Sąd odwoławczy zmieniając orzeczenie Sądu 
pierwszej instancji i orzekając merytorycznie odmiennie od tego Sądu 
zobligowany był w uzasadnieniu swojego orzeczenia zawrzeć szczegółowe 
wskazanie przesłanek wydania odmiennego rozstrzygnięcia przez wyczerpujące 
odniesienie się do wszystkich faktów i dowodów zgromadzonych w sprawie i 
mających znaczenie dla orzeczenia. Oznacza to, że uzasadnienie Sądu 
odwoławczego w wymienionej wyżej sytuacji spełniać powinno wymogi 
stawiane uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji, określone w art. 424 § 1 i 2 k.k. 

 
4
Wymogom tym nie sprostało uzasadnienie Sądu odwoławczego. W rzeczy 
samej wyraża ono odmienną ocenę materialnoprawną w oderwaniu od 
konkretnych stanów faktycznych w odniesieniu do poszczególnych zarzutów.  
Prezentowany przez Sąd odwoławczy pogląd, że oskarżony w każdym 
przypadku kierowania, do wymienionych w zarzucanym czynie organów, 
zarzutów pod adresem oskarżyciela, niezależnie od ich formy i treści, realizował 
własne prawa i tylko instytucje, do których kierował pisma z określonymi 
zarzutami uprawnione były do rozstrzygnięcia prawdziwości tych zarzutów, jest 
poglądem błędnym. 
Obowiązkiem sądu w każdym wypadku było rozważenie czy dla 
dochodzenia swoich ewentualnych racji i subiektywnie pojmowanych praw do 
realizowania swoich roszczeń oskarżony nie wykroczył poza granice 
dopuszczalności kierowanych pod adresem oskarżyciela prywatnego zarzutów. 
Cześć określonej osoby, rozumiana jako kategoria normatywna, korzysta z 
ochrony prawnej niezależnie od tego jaką dana osoba ma opinię u jednostki czy 
nawet w określonym środowisku. 
Zdaniem Sądu odwoławczego skoro oskarżony określone zarzuty pod 
adresem 
oskarżyciela 
prywatnego 
kierował 
do 
określonych 
organów 
procesowych, to – zgodnie z linią orzecznictwa – czynił to wyłącznie w 
uzasadnieniu lub w obronie swoich praw. Jest to pogląd bardzo uproszczony, nie 
pogłębiony analizą konkretnych wypadków i oceną czy realizując swoje 
uprawnienia treścią i formą stawianych zarzutów pod adresem oskarżyciela 
prywatnego S. K. nie przekroczył granic działania potrzebnego do realizacji tych 
uprawnień w dążeniu do obrony swoich praw. Nie można podzielić stanowiska, 
jak czyni to Sąd odwoławczy, że w pismach kierowanych do takich organów jak 
Sąd, Prokuratura czy dawnego Kolegium do Spraw Wykroczeń można pod 
adresem konkretnej osoby wysuwać każdej treści zarzuty, w każdej formie w 
domniemaniu, że sprawca takich działań czyni to w dobrej wierze, przekonany, 
że broni swoich praw. Sąd odwoławczy ocenił, odmiennie niż uczynił to Sąd 

 
5
pierwszej instancji, przesłanki podmiotowe działania oskarżonego w sposób 
wyjątkowo powierzchowny stwarzający błędne przekonanie, że dla realizacji 
dochodzenia swoich uprawnień, nawet subiektywnie pojmowanych, można 
stosować wszystkie środki bez jakichkolwiek ograniczeń. Tymczasem 
niewątpliwie pewnych granic przekraczać nie wolno i dlatego obowiązkiem 
Sądu Okręgowego zmieniającego orzeczenie Sądu pierwszej instancji i 
orzekającego merytorycznie odmiennie, niż uczynił to Sąd Rejonowy, było 
wykazanie w odniesieniu do każdego objętego zarzutem przypadku, że i 
dlaczego ewentualnie oskarżony nie przekroczył granic dochodzenia swoich 
racji i nie działał z zamiarem zniesławienia bądź znieważenia oskarżyciela 
prywatnego, że działał w dobrze pojętym interesie własnym w ramach 
dopuszczalnej krytyki służącej obronie społecznie uzasadnionego interesu.  
Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i 
przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w N. do ponownego rozpoznania – w 
postępowaniu odwoławczym.  
Stosownie do treści art. 527 § 4 k.p.k. uiszczona opłata od kasacji podlega 
zwrotowi.