IV KK 129/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy wyłączył sędziego X.Y. od udziału w sprawie z uwagi na sposób jej powołania do Sądu Najwyższego po zmianach w Krajowej Radzie Sądownictwa.
Obrońca skazanego złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego X.Y. od udziału w sprawie IV KK 129/23. Jako podstawę wniosku podano okoliczności związane z pełnioną przez sędzię funkcją w Prokuraturze Krajowej oraz jej powołaniem do Sądu Najwyższego w wyniku konkursu przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek, powołując się na uchwałę pełnego składu SN oraz orzecznictwo ETPCz, które kwestionują status sędziów powołanych w nowym trybie.
Wniosek obrońcy skazanego dotyczył wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego X.Y. od udziału w sprawie IV KK 129/23. Jako podstawy wniosku wskazano dwie grupy okoliczności: pierwszą związaną z funkcją sprawowaną przez sędzię w Prokuraturze Krajowej w okresie, gdy toczyło się postępowanie przygotowawcze zakończone aktem oskarżenia w tej sprawie, oraz drugą, dotyczącą sposobu uzyskania przez sędzię statusu sędziego Sądu Najwyższego w wyniku konkursu przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, uznał, że już sama okoliczność związana z powołaniem sędziego X.Y. do Sądu Najwyższego w następstwie udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną po 17 stycznia 2018 r. jest wystarczająca do uwzględnienia wniosku. Sąd odwołał się do uchwały pełnego składu Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. BSA I-4110-1/20), która nadała moc zasady prawnej stanowisko o nienależytej obsadzie sądu w przypadku udziału w składzie sędziego powołanego na wniosek KRS ukształtowanej w nowym trybie. Podkreślono, że tezy uchwały znalazły potwierdzenie w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który również uznał takie powołania za naruszenie prawa do sądu. Dodatkowo przywołano uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r. (sygn. I KZP 2/22), która potwierdziła, że sędziowie SN powołani po 17 stycznia 2018 r. w wyniku rekomendacji nowej KRS nie spełniają minimalnego standardu bezstronności. Sąd uznał, że w sytuacji, gdy strona domaga się wyłączenia sędziego powołanego w takim trybie, trafnie dostrzegając ryzyko uznania w przyszłości, że w sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza (nieprawidłowa obsada sądu), należy przychylić się do wniosku. Wskazano na szeroką wykładnię art. 41 § 1 k.p.k. Podkreślono, że sędzia X.Y. została powołana do Izby Dyscyplinarnej SN w wyniku rekomendacji KRS ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., co stanowi procedurę dotkniętą istotną ułomnością. Wobec powyższego, a także biorąc pod uwagę wcześniejsze orzecznictwo SN wskazujące na zasadność wyłączenia sędziego w sytuacji ryzyka nieprawidłowej obsady sądu, wniosek obrońcy został uwzględniony. Okoliczności związane z wcześniejszą funkcją sędzi X.Y. w Prokuraturze Krajowej nie wymagały już szczegółowej analizy, choć również mogłyby prowadzić do wyłączenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, sędzia taki powinien zostać wyłączony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sama okoliczność powołania sędziego do SN w wyniku konkursu przed KRS po 17 stycznia 2018 r. stanowi podstawę do wyłączenia, powołując się na uchwałę SN o mocy zasady prawnej oraz orzecznictwo ETPCz, które kwestionują status sędziów powołanych w tym trybie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
skazany (poprzez obrońcę)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K.S. | osoba_fizyczna | skazany |
| X.Y. | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Najwyższego |
Przepisy (4)
Główne
k.p.k. art. 42 § 4 zdanie pierwsze
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. (Dz.U. z 2018r., poz. 3) ukształtowała Krajową Radę Sądownictwa w sposób budzący wątpliwości co do jej statusu i wpływu na powoływanie sędziów.
k.p.k. art. 439 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Nienależyta obsada sądu jako bezwzględna przyczyna odwoławcza.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sędzia SN powołany w wyniku konkursu przed KRS po 17 stycznia 2018 r. nie spełnia minimalnego standardu bezstronności. Orzekanie przez sędziów powołanych w tym trybie stanowi naruszenie prawa do sądu i art. 6 ust. 1 EKPC. Ryzyko uznania w przyszłości, że w sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza (nieprawidłowa obsada sądu).
Godne uwagi sformułowania
nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. każdy sędzia tego Sądu, który uzyskał nominację w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. nie spełnia minimalnego standardu bezstronności procedura dotknięta co najmniej istotną ułomnością trafnie dostrzegając – w kontekście swoich interesów procesowych - ryzyka związane z bardzo poważnie rysującą się możliwością uznania w przyszłości, że w jej sprawie wystąpiło uchybienie w postaci bezwzględnej przyczyny odwoławczej
Skład orzekający
Andrzej Siuchniński
przewodniczący
X.Y.
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego SN z powodu sposobu powołania przez KRS po 17 stycznia 2018 r., powołując się na uchwałę SN i orzecznictwo ETPCz."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powołania sędziego SN po zmianach w KRS i w kontekście konkretnych przepisów k.p.k. oraz orzecznictwa ETPCz.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i sposobu powoływania sędziów, co jest tematem gorącej debaty publicznej i prawniczej.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego z powodu sposobu powołania przez nową KRS – czy to koniec sporu o praworządność?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN IV KK 129/23 POSTANOWIENIE Dnia 13 czerwca 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Siuchniński w sprawie K.S. skazanego z art. 282 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 13 czerwca 2023 r., wniosku obrońcy skazanego z dnia 31 marca 2023 r. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego X.Y. od udziału w sprawie IV KK 129/23, na podstawie art. 42 § 4 zdanie pierwsze k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego X.Y. od udziału w sprawie o sygn. akt IV KK 129/23. UZASADNIENIE Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Izby Karnej SN z dnia 19 kwietnia 2023 r., do rozpoznania sprawy o sygn. akt IV KK 129/23 została wyznaczona m. innymi sędzia Sądu Najwyższego X.Y. W dniu 9 maja 2023 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanego o wyłączenie tej sędzi od udziału w rozpoznaniu tej sprawy na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. oraz art. 42 § 1 k.p.k. W uzasadnieniu wniosku wskazano na okoliczności związane z funkcją sprawowaną przez X.Y. w Prokuraturze Krajowej – […] Wydziale Zamiejscowym Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji w K. w okresie od marca 2016 r. do kwietnia 2018 r., w której toczyło się postępowanie przygotowawcze zakończone aktem oskarżenia w tej sprawie. Ponadto wnioskodawca wskazał także na okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego przez X.Y. w następstwie jej udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po dniu 17 stycznia 2018 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Już tylko sama okoliczność związana z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego przez X.Y. w następstwie jej udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po dniu 17 stycznia 2018 r. spowodowała uwzględnienie wniosku. W uchwale pełnego składu Sądu Najwyższego – Izba Cywilna, Karna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020r., BSA I-4110-1/20 (OSNKW 2000 nr 2, poz.1 i OSNC 2020 nr 4, poz.34), wskazano, że nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., albo sprzeczność składu tego sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2018r., poz. 3). Uchwale tej nadano moc zasady prawnej, co powoduje, że każdy skład orzekający jest nią związany. Jej zasadnicze tezy znalazły potwierdzenie w późniejszym orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, (zob. wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19; z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19; z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20), w którym także uznano, że orzekanie przez osoby powołane do Sądu Najwyższego na podstawie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. stanowi naruszenie prawa do sądu i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284). W końcu, w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r. sygn. I KZP 2/22, potwierdzono m. innymi, że w stosunku do sędziów Sądu Najwyższego należy przyjąć, iż każdy sędzia tego Sądu, który uzyskał nominację w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu przepisu art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k. Niewątpliwie więc wtedy, gdy strona, choćby w trybie art. 41 § 1 k.p.k., domaga się wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego powołanego do Sądu Najwyższego na podstawie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. od rozpoznania jej sprawy, trafnie dostrzegając – w kontekście swoich interesów procesowych - ryzyka związane z bardzo poważnie rysującą się możliwością uznania w przyszłości, że w jej sprawie wystąpiło uchybienie w postaci bezwzględnej przyczyny odwoławczej, tj. nieprawidłowej obsady sądu - trzeba przychylić się do jej wniosku. W kwestii wykładni (szerokiej) unormowania przewidzianego w art. 41 § 1 k.p.k. należy bowiem podzielić argumentację przedstawioną w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 6 września 2022 r. w sprawie II KK 44/21. Jest bezsporne, że sędzia X.Y. została powołana na stanowisko sędziego Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego w wyniku rekomendacji wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, a zatem w procedurze dotkniętej co najmniej istotną ułomnością. Powyższe uwagi doznają dodatkowo silnego wsparcia w argumentacji zawartej w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2023 r. w sprawie o sygn. Akt II KK 186/23 oraz w uzasadnieniu do wyroku TSUE z dnia 5 czerwca 2023 r. w sprawie o sygn. C -204/21 W takim zaś stanie rzeczy, mając nadto na uwadze, że wielokrotnie już w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażano stanowisko, że w sytuacji wystąpienia ryzyka nieprawidłowej obsady sądu uzasadnione jest zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 8 czerwca 2022 r., V KO 43/22, LEX nr 3375645; z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22, LEX nr 3370369; z dnia 28 lipca 2022 r., V KO 69/22, LEX nr 3375652; z dnia 25 listopada 2021 r., I CSKP 524/21, LEX nr 3262183, z dnia 16 września 2022r., w sprawie o sygn. akt III KK 339/22) należało wniosek obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego X.Y. od udziału w sprawie o sygn. akt IV KK 129/23 uwzględnić. W tych warunkach okoliczności podnoszone we wniosku obrońcy, a związane z funkcją sprawowaną przez X.Y. w Prokuraturze Krajowej – […] Wydziale Zamiejscowym Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji w K. w okresie od marca 2016 r. do kwietnia 2018 r., w której toczyło się postępowanie przygotowawcze zakończone aktem oskarżenia w tej sprawie i przynajmniej w zakresie ogólnym podlegało jej nadzorowi, nie wymagają już bliższej analizy, choć prawdopodobnie prowadziłyby do konieczności wyłączenia sędziego Y. od udziału w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę. Kierując się powyższym, orzeczono jak w postanowieniu. (W.B.) [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI