IV KK 12/11

Sąd Najwyższy2011-02-15
SNKarneprzestępstwa przeciwko życiu i zdrowiuWysokanajwyższy
kasacjaskład sądunaruszenie prawa procesowegosąd odwoławczypostępowanie karneart. 158 k.k.art. 439 k.p.k.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego w K., uznając, że sprawa była rozpoznana przez sąd odwoławczy w nienależytym składzie jednego sędziego, podczas gdy powinna orzekać w składzie trzech sędziów.

Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego w K., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego skazujący S. R. i W. R. za przestępstwa z art. 158 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § k.k. Zarzut dotyczył rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy w składzie jednego sędziego, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Kasacja Prokuratora Generalnego dotyczyła wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 9 września 2010 r., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego z dnia 7 czerwca 2010 r. skazujący S. R. za przestępstwo z art. 158 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § k.k. oraz W. R. za czyn z art. 158 § 1 k.k. na kary po 5 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres próby 5 lat oraz po 40 stawek dziennych grzywny. Głównym zarzutem kasacji było rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 29 § 1 k.p.k. w zw. z art. 476 § 2 k.p.k., polegające na rozpoznaniu sprawy przez sąd odwoławczy w składzie jednego sędziego, podczas gdy powinien on orzekać w składzie trzech sędziów. Sąd Najwyższy uznał ten zarzut za oczywiście trafny, wskazując, że sprawa, mimo rozpoczęcia w postępowaniu uproszczonym, została ostatecznie zakończona w pierwszej instancji w trybie zwyczajnym. W związku z tym, sąd odwoławczy powinien był orzekać w składzie trzech sędziów zgodnie z art. 29 § 1 k.p.k. Uznano to za bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., co skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy w K.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, rozpoznanie sprawy przez sąd odwoławczy w składzie jednego sędziego, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało zakończone w trybie zwyczajnym, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że mimo rozpoczęcia postępowania w pierwszej instancji w trybie uproszczonym, zmiana tego trybu na zwyczajny skutkuje koniecznością orzekania przez sąd odwoławczy w składzie trzech sędziów zgodnie z art. 29 § 1 k.p.k. Rozpoznanie sprawy w składzie jednego sędziego w takiej sytuacji jest nienależytym obsadzeniem sądu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

oskarżeni (S. R. i W. R.)

Strony

NazwaTypRola
S. R.osoba_fizycznaoskarżony
W. R.osoba_fizycznaoskarżony
Prokurator Generalnyorgan_państwowyskarżący (wnioskodawca kasacji)

Przepisy (8)

Główne

k.k. art. 158 § § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 29 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Normuje skład sądu na rozprawie apelacyjnej w sprawach rozpoznanych w pierwszej instancji przez sąd rejonowy w postępowaniu zwyczajnym, przewidując orzekanie w składzie trzech sędziów.

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wskazuje bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym nienależyte obsadzenie sądu (pkt 2).

Pomocnicze

k.k. art. 157

Kodeks karny

k.p.k. art. 476 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Umożliwia zarządzenie rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym w składzie jednego sędziego, ale dotyczy to wyłącznie spraw, w których postępowanie w pierwszej instancji przeprowadzono w trybie uproszczonym.

k.p.k. art. 521

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 484 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rozpoznanie sprawy przez Sąd Okręgowy w K. w składzie jednego sędziego, podczas gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało zakończone w trybie zwyczajnym, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Godne uwagi sformułowania

rozpoznanie sprawy przez sąd odwoławczy w składzie jednego sędziego, podczas gdy sąd ten powinien był orzekać na zasadach ogólnych, tj. w składzie trzech sędziów bezwzględna przyczyna odwoławcza wskazana w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zasadna w stopniu oczywistym sąd odwoławczy był nienależycie obsadzony

Skład orzekający

Dorota Rysińska

przewodniczący-sprawozdawca

Krzysztof Cesarz

członek

Roman Sądej

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie prawidłowego składu sądu odwoławczego w sprawach karnych, zwłaszcza w kontekście zmiany trybu postępowania z uproszczonego na zwyczajny."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany trybu postępowania w pierwszej instancji i zastosowania przepisów k.p.k. dotyczących składu sądu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii proceduralnej - prawidłowego składu sądu, co ma kluczowe znaczenie dla sprawiedliwości postępowania. Pokazuje, jak błąd formalny może prowadzić do uchylenia wyroku.

Błąd w składzie sądu: dlaczego wyrok został uchylony mimo braku zarzutów co do meritum?

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV KK 12/11 
 
W Y R O K 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
Dnia 15 lutego 2011 r.  
 
Sąd Najwyższy w składzie: 
SSN Dorota Rysińska (przewodniczący i sprawozdawca)   
SSN Krzysztof Cesarz  
SSN Roman Sądej  
                              Protokolant: Dorota Szczerbiak 
 
w sprawie S. R. i W. R.  
skazanego z art. 158 § 1 i in. k.k.  
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k., 
w dniu 15 lutego 2011 r. 
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego  
od wyroku Sądu Okręgowego w K. 
z dnia 9 września 2010 r.,  
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego z dnia 7 czerwca 2010 r.,  
 
 
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu 
w K. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. 
 
 
U Z A S A D N I E N I E 
Prokurator Generalny, w trybie art. 521 k.p.k., wniósł na korzyść S. R. i 
W. R. kasację od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 9 września 2010 r., 
którym to orzeczeniem utrzymano w mocy wyrok Sądu Rejonowego z dnia 7 

 
2 
czerwca 2010 r., skazujący S. R. za przestępstwo z art. 158 § 1 k.k. w zb. z art. 
157 § k.k., a W. R. za czyn z art. 158 § 1 k.k. na kary po 5 miesięcy 
pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres próby 
5 lat oraz i po 40 stawek dziennych grzywny, licząc po 10 zł za stawkę. Zarzucił 
temu wyrokowi rażące naruszenie przepisów prawa procesowego – art. 29 § 1 
k.p.k. w zw. z art. 476 § 2 k.p.k. polegające na rozpoznaniu sprawy przez sąd 
odwoławczy w składzie jednego sędziego, podczas gdy sąd ten powinien był 
orzekać na zasadach ogólnych, tj. w składzie trzech sędziów –  co stanowi 
bezwzględną przyczynę odwoławczą wskazaną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. 
Podnosząc ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy 
Sądowi 
Okręgowemu 
do 
ponownego 
rozpoznania 
w 
postępowaniu 
odwoławczym. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Wniesiona na korzyść  oskarżonych kasacja jest zasadna w stopniu 
oczywistym, co pozwala na jej uwzględnienie w trybie określonym w art. 535 § 
5 k.p.k.  
Sprawa S. i W. R. została skierowana do rozpoznania przez Sąd 
Rejonowy w postępowaniu uproszczonym. W takim też trybie Sąd Rejonowy 
przystąpił do rozpoznania sprawy w dniu 26 kwietnia 2010r. Jednakże – czego 
nie dostrzeżono w postępowaniu odwoławczym zainicjowanym apelacją 
obrońcy oskarżonych – na kolejnej rozprawie, przeprowadzonej w dniu 18 maja 
2010 r., Sąd pierwszej instancji wydał postanowienie odwołujące się do przepisu 
art. 484 § 2 k.p.k., którym zmienił tryb postępowania na zwyczajny – z uwagi na 
niedochowanie określonego tym przepisem terminu odroczenia rozprawy, który 
przekroczył 21 dni. Dalsze postępowanie odbywało się więc w tym samym 
składzie, w postępowaniu zwyczajnym, a zatem i wyrok skazujący zapadł nie w 
postępowaniu uproszczonym, lecz w postępowaniu zwyczajnym.  
W powyższym świetle, skoro zaskarżony apelacją wyrok został wydany 
w postępowaniu zwyczajnym, to nie było podstaw do skorzystania z dyspozycji 
art. 476 § 2 k.p.k., a więc do zarządzenia rozpoznania sprawy w postępowaniu 

 
3 
odwoławczym w składzie jednego sędziego, do jakiej to sytuacji doszło w 
niniejszej sprawie. Z treści art. 476 § 1 i 2 k.p.k. jasno wynika – co Prokurator 
Generalny obszernie wywodzi w kasacji – że możliwość wydania takiego 
zarządzenia dotyczy wyłącznie spraw, w których postępowanie w pierwszej 
instancji przeprowadzono w trybie uproszczonym, a nie w trybie zwyczajnym, 
przy czym poza sporem należy pozostawić stwierdzenie, że zupełnie bez 
znaczenia pozostaje fakt samego rozpoczęcia rozpoznania sprawy w 
postępowaniu uproszczonym, o ile doszło do zmiany tego trybu i ostatecznie do 
wydania orzeczenia kończącego postępowanie pierwszoinstancyjne w trybie 
zwyczajnym. Przepisem zaś normującym skład sądu na rozprawie apelacyjnej w 
sprawach rozpoznanych w pierwszej instancji przez sąd rejonowy w 
postępowaniu zwyczajnym jest art. 29 § 1 k.p.k. Unormowanie to przewiduje 
orzekanie sądu odwoławczego w składzie trzech sędziów.  
W tym stanie rzeczy, przytoczony na wstępie zarzut kasacji, podnoszący 
uchybienie stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 
439 § 1 pkt. 2 k.p.k., należy uznać za oczywiście trafny. Sąd Okręgowy w K., 
rozpoznając apelację w składzie jednego sędziego, był bowiem nienależycie 
obsadzony, co – bez badania wpływu tego uchybienia na treść zaskarżonego 
wyroku – przesądza o konieczności jego uchylenia i przekazania sprawy do 
ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI