IV KK 110/18

Sąd Najwyższy2018-04-11
SNKarneprzestępstwa przeciwko mieniuŚrednianajwyższy
oszustwoart. 286 k.k.niewywiązanie się z umowyspółka z o.o.niekorzystne rozporządzenie mieniemkasacjaSąd Najwyższynaprawienie szkody

Sąd Najwyższy oddalił kasację skazanego za oszustwo, uznając ją za oczywiście bezzasadną i potwierdzając, że działania oskarżonego stanowiły przestępstwo, a nie jedynie niewywiązanie się z umowy cywilnej.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację obrońcy skazanego A.L., który zarzucał rażące naruszenie prawa materialnego poprzez zakwalifikowanie jego działań jako oszustwa (art. 286 § 1 k.k.), zamiast jako niewywiązania się z umów cywilnoprawnych. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną, podkreślając, że oskarżony zawierał umowy w imieniu niewypłacalnej spółki, nie mając zamiaru ich wykonania, co potwierdzają okoliczności faktyczne i późniejsze działania. Sąd wskazał również na brak zarzutów dotyczących nierozpoznania apelacji przez sąd drugiej instancji.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2018 r. oddalił kasację wniesioną przez obrońcę skazanego A.L. od wyroku Sądu Okręgowego w B., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w C. Skazany został uznany za winnego popełnienia dwóch czynów z art. 286 § 1 k.k. (oszustwo), polegających na doprowadzeniu pokrzywdzonych do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 91.280,00 zł poprzez wprowadzenie ich w błąd co do zamiaru wywiązania się z umów wykonania ogrodów zimowych i sytuacji finansowej spółki „S” Sp. z o.o. Obrońca w kasacji zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, twierdząc, że działania skazanego stanowiły jedynie niewywiązanie się z umów cywilnoprawnych. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną, wskazując, że zarzut jest powtórzeniem zarzutu apelacyjnego, a sąd odwoławczy należycie rozpoznał sprawę. Sąd Najwyższy przywołał okoliczności faktyczne, takie jak wysokie zadłużenie spółki, trwające uzgodnienia dotyczące sprzedaży udziałów, tworzenie nowej spółki, świadomość oskarżonego o niemożności wykonania umów w terminie, a także późniejsze żądania dodatkowych kwot i brak zwrotu zaliczek. Te fakty potwierdziły, że oskarżony nie miał zamiaru wykonania umów w chwili ich zawierania, co uzasadnia kwalifikację prawną jako oszustwo. Sąd podkreślił również, że umowy były zawierane ze spółką „S”, a nie z nową spółką, która nie przejęła zobowiązań poprzedniczki. W konsekwencji kasację oddalono, a skazanego obciążono kosztami postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli oskarżony zawierał umowę bez zamiaru jej wykonania, wprowadzając pokrzywdzonego w błąd co do zamiaru wywiązania się z umowy i sytuacji finansowej spółki, co doprowadziło do niekorzystnego rozporządzenia mieniem.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł się na ustaleniach faktycznych sądów niższych instancji, które wykazały, że oskarżony zawierał umowy w imieniu niewypłacalnej spółki, nie mając zamiaru ich wykonania, co potwierdzają późniejsze działania i brak zwrotu zaliczek. Okoliczności te wskazują na celowe wprowadzenie w błąd i doprowadzenie do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, a nie jedynie na zwykłe niewywiązanie się z zobowiązania cywilnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

prokurator

Strony

NazwaTypRola
A.L.osoba_fizycznaskazany
M.W.osoba_fizycznapokrzywdzony
K.G.osoba_fizycznapokrzywdzony
M.G.osoba_fizycznapokrzywdzony
Spółka „S” Sp. z o.o.spółkapodmiot gospodarczy
Spółka „S.”spółkapodmiot gospodarczy

Przepisy (6)

Główne

k.k. art. 286 § § 1

Kodeks karny

Przepis ten znajduje zastosowanie, gdy sprawca, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem przez wprowadzenie jej w błąd albo wyzyskanie błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania.

Pomocnicze

k.k. art. 91 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy kwalifikacji czynu jako ciągu przestępstw.

k.k. art. 46 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy obowiązku naprawienia szkody.

k.p.k. art. 535 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Umożliwia oddalenie kasacji na posiedzeniu, gdy jest ona oczywiście bezzasadna.

k.p.k. art. 433 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Obowiązek sądu odwoławczego do rozważenia wszystkich zarzutów apelacyjnych.

k.p.k. art. 457 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Obowiązek sądu odwoławczego do podania w uzasadnieniu wyroku, czym kierował się przy wydaniu rozstrzygnięcia oraz dlaczego zarzuty apelacyjne uznał za zasadne lub niezasadne.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Działanie oskarżonego stanowiło jedynie niewywiązanie się z umów cywilnoprawnych, a nie przestępstwo oszustwa z art. 286 § 1 k.k.

Godne uwagi sformułowania

kasacja okazała się oczywiście bezzasadna zarzut kasacyjny jest dosłownym powtórzeniem pierwszego zarzutu apelacyjnego podmiot fachowy (adwokat) nie podniósł w kasacji zarzutu naruszenia w postępowaniu apelacyjnym art. 433 § 2 k.p.k. ani art. 457 § 3 k.p.k. oskarżony w chwili zawierania umów nie miał zamiaru ich wykonania

Skład orzekający

Krzysztof Cesarz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że celowe wprowadzenie w błąd co do zamiaru wykonania umowy i sytuacji finansowej spółki, prowadzące do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, stanowi przestępstwo oszustwa, a nie jedynie niewywiązanie się z zobowiązania cywilnego. Podkreślenie znaczenia analizy okoliczności faktycznych przy zawieraniu umowy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z działalnością spółki z o.o. i jej niewypłacalnością.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje cienką granicę między niewywiązaniem się z umowy cywilnej a przestępstwem oszustwa, co jest częstym problemem w obrocie gospodarczym. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy analizuje dowody, aby ustalić zamiar sprawcy.

Kiedy niewywiązanie się z umowy staje się przestępstwem? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 91 280 PLN

naprawienie szkody: 20 000 PLN

naprawienie szkody: 71 280 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV KK 110/18
POSTANOWIENIE
Dnia 11 kwietnia 2018 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Krzysztof Cesarz
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 11 kwietnia 2018 r.,
sprawy
A.L.
‎
skazanego z art. 286 § 1 k.k.
‎
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
‎
od wyroku Sądu Okręgowego w B.
‎
z dnia 30 sierpnia 2017 r., sygn. akt VII Ka […]17
‎
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w C.
‎
z dnia 28 listopada 2016 r., sygn. akt II K […]/15
p o s t a n o w i ł
1/ oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną,
2/ obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w C. wyrokiem z dnia 28 listopada 2016 r., sygn. akt II K […]/15, uznał A.L. za winnego dokonania dwóch czynów z art. 286 § 1 k.k. stanowiących ciąg przestępstw, polegających na tym, że:
I. w dniu 20 czerwca 2013 roku w C., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził M.W. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 20.000,00 zł w ten sposób, że w dniu 20 czerwca 2013 r. jako Prezes Spółki „S” Sp. z o.o. z/s w C. zawierając z pokrzywdzonym umowę wykonania ogrodu zimowego usytuowanego przy ul. B. w G. wprowadził pokrzywdzonego w błąd co do zamiaru wywiązania się z zawartej umowy i sytuacji finansowej Spółki, czym spowodował straty na szkodę M.W. w kwocie 20.000,00 zł;
II. w dniu 7 czerwca 2013 roku w C., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził K.G. i M.G. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 71.280,00 zł w ten sposób, że w dniu 7 czerwca 2013 r. jako Prezes Spółki „S” Sp. z o.o. z/s w C. zawierając z pokrzywdzonymi umowę wykonania wiktoriańskiego ogrodu zimowego usytuowanego przy ul. […] w M., wprowadził pokrzywdzonych w błąd co do zamiaru wywiązania się z zawartej umowy i sytuacji finansowej Spółki, czym spowodował straty na szkodę pokrzywdzonych w kwocie 71.280,00 zł,
i za to na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a następnie na podstawie art. 46 § 1 k.k. zobowiązał oskarżonego do naprawienia szkody przez zapłatę na rzecz pokrzywdzonych uiszczonych przez nich kwot oraz obciążył oskarżonego kosztami sądowymi.
Apelacje złożyli oskarżony oraz jego obrońca.
Obrońca oskarżonego zarzucił „
obrazę przepisów prawa materialnego (…)
poprzez zakwalifikowanie działania oskarżonego jako przestępstwa oszustwa, w rozumieniu art. 286 § 1 k.k., podczas gdy miały miejsce jedynie przypadki niewywiązania się z umów cywilno-prawnych, a zatem pociągające za sobą jedynie skutki cywilne, a nie odpowiedzialność prawno-karną”, a z „ostrożności procesowej” rażącą surowość kary, po czym wniósł o zmianę wyroku przez uniewinnienie oskarżonego albo przez wymierzenie kary do roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.
Oskarżony, po zarzuceniu błędu w ustaleniach faktycznych polegających na „pominięciu faktu zamiaru wykonania zleceń”, wniósł o uniewinnienie go od obu czynów.
Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2017 r., sygn. akt VII K […]/18, Sąd Okręgowy w B. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, obciążając oskarżonego kosztami postępowania odwoławczego.
W kasacji ten sam obrońca zarzucił: „rażące naruszenie prawa materialnego, mającego istotny wpływ na treść wyroku poprzez zakwalifikowanie działania oskarżonego jako przestępstwa oszustwa, w rozumieniu art. 286 § 1 k.k., podczas gdy miały miejsce jedynie przypadki niewywiązania się z umów cywilno-prawnych, a zatem pociągające za sobą jedynie skutki cywilne, a nie odpowiedzialność prawno-karną”, a następnie wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.
W pisemnych odpowiedziach na kasację prokurator i pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej – K.G. wnieśli o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna, co pozwalało na oddalenie jej na posiedzeniu (art. 535 § 3 k.p.k.).
Na wstępie zauważyć należy, iż zarzut kasacyjny jest dosłownym powtórzeniem pierwszego zarzutu apelacyjnego. Jednocześnie, w kasacji nie zarzuca się Sądowi Okręgowemu nierozważenie albo nienależyte rozpoznanie tego zarzutu ani też – niepodanie, czym kierował się ten Sąd uznając ów zarzut za niezasadny. Skoro więc podmiot fachowy (adwokat) nie podniósł w kasacji zarzutu naruszenia w postępowaniu apelacyjnym art. 433 § 2 k.p.k. ani art. 457 § 3 k.p.k., oznacza to, że Sąd odwoławczy należycie wywiązał się z obowiązków nałożonych tymi przepisami. Dodać zatem tylko można, nawiązując do argumentów środków zaskarżenia i przywołując wskazane przez oba Sądy okoliczności istniejące w chwili zawierania umów z pokrzywdzonymi, to jest:

na koniec czerwca 2013 r. zobowiązania spółki „S” wynosiły ponad 780.000 zł, a jej wierzytelności 16.632 zł, co oznacza, że była ona niewypłacalna (niezdolna do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, m.in. zapłaty za projekty, materiały, wynagrodzeń pracowników itd.),

trwały uzgodnienia dotyczące sprzedaży udziałów spółki „S”, która nastąpiła dnia 2 lipca 2013 r.,

oskarżony był w toku tworzenia nowej spółki „S.”, która powstała dnia 3
lipca 2013 r.,

oskarżony wiedział w czasie zawierania umów z pokrzywdzonymi, że w ustalonym terminie nie zostaną one wykonane,

w sierpniu 2013 r. oskarżony w imieniu nowej spółki „S.” zażądał od pokrzywdzonych zrzeczenia się roszczeń wobec spółki „S” oraz znacznie wyższego wynagrodzenia za dzieło (o 42.120 zł od K.M. G. i o 10.280 zł od M.W.),

oskarżony nie zwrócił pokrzywdzonym zaliczek stanowiących znaczną część wynagrodzenia za dzieła.
Na podstawie tych okoliczności Sądy doszły do przekonania, że oskarżony w chwili zawierania umów nie miał zamiaru ich wykonania, w szczególności w przyjętych terminach, a nadto, o czym świadczą okoliczności zaistniałe po podpisaniu tych umów, w ogóle w przyszłości, i w rezultacie doprowadził pokrzywdzonych do niekorzystnego rozporządzenia mieniem.
Oba Sądy miały również w polu uwagi argument, że oskarżony zlecił świadkowi J.Ł. sporządzenie dokumentacji wykonawczej (uzasadnienia: Sądu Rejonowego – s. 4, Sądu Okręgowego s. 6), co słusznie nie miało wpływu na ich oceny. Natomiast zupełnie poza uwagą skarżącego się pozostał fragment, o który Sąd Rejonowy uzupełnił opis czynu przypisanego oskarżonemu. Sytuacja majątkowa spółki „S” w chwili zawierania umów nie dawała szans na ich wykonanie, czego oskarżony miał świadomość. Wreszcie, co wymaga podkreślenia, pokrzywdzeni zawarli umowy o dzieło ze spółką „S” reprezentowaną przez oskarżonego, nie zaś ze spółką „S.”. Ta ostatnia nie przejęła żadnych zobowiązań poprzedniczki („S”), o czym świadczy również to, że oskarżony uzależniał wykonanie umów od zrzeczenia się przez pokrzywdzonych roszczeń wobec „S”. Zatem, działając w imieniu spółki „S” nie miał zamiaru wywiązać się z umów, jakie spółka ta zawarła z pokrzywdzonymi. I tak to zostało przyjęte w przypisanych czynach.
Z przytoczonych względów oddalono kasację jako oczywiście bezzasadną.
a.ł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI