IV KK 109/10

Sygn. akt  IV KK 109/10 
 
P O S T A N O W I E N I E 
Dnia 14 czerwca 2010 r. 
  
 
Sąd Najwyższy w składzie : 
SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) 
SSN Małgorzata Gierszon 
SSN Marek Pietruszyński (sprawozdawca) 
 
przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej, Beaty Mik 
 
w sprawie Edmunda Z. 
oskarżonego z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt 
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie 
w dniu 14 czerwca 2010 r., 
kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na niekorzyść 
oskarżonego 
od postanowienia Sądu Rejonowego  
z dnia 25 września 2009 r.,  
 
uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę oskarżonego Edmunda Z. 
przekazuje Sądowi Rejonowemu do rozpoznania. 
 

 
2
U Z A S A D N I E N I E 
   Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami wniosło do Sądu Rejonowego 
subsydiarny akt oskarżenia przeciwko  Edmundowi Z., zarzucając mu , że w 
okresie od daty nieustalonej do 25 czerwca 2008 r. dokonał uboju psów sprzecznie 
z przepisami  ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt ( Dz. U. z 2003 r. Nr 
106, poz. 1002 ). W uzasadnieniu aktu oskarżenia wskazano, że oskarżony zabijał 
psy, a następnie wytapiał z nich smalec.       
   Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 25 września 2009 r., umorzył - na 
zasadzie art. 17§1 pkt 2 k.p.k. - postępowanie karne wobec oskarżonego o czyn 
określony w akcie oskarżenia.  
   Postanowienie uprawomocniło się 13 października 2009 r. 
  Od tego orzeczenia kasację na niekorzyść Edmunda Z. wniósł Rzecznik 
Praw Obywatelskich. 
W kasacji zarzucił rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie 
prawa karnego, to jest art. 339 § 3 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. 
polegające na umorzeniu postępowania karnego przeciwko  Edmundowi Z. z 
powodu tego, że jego czyn nie wyczerpywał znamion zarzucanego mu występku z 
art. 35 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt ( Dz. U. z 2003 
r., Nr 106, poz. 1002), podczas gdy z zebranego w postępowaniu 
przygotowawczym materiału dowodowego okoliczność ta nie wynikała w sposób 
oczywisty. 
  W uzasadnieniu kasacji skarżący, poza argumentami wspierającymi wprost 
zarzut środka odwoławczego, wskazał, odwołując się do uzasadnienia 
zaskarżonego orzeczenia, na brak rzeczywistego przekonania Sądu co do  przyjętej 
podstawy prawnej rozstrzygnięcia tej sprawy.  
W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienie i przekazanie 
sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. 

 
3
 
     Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
 
    Na wstępie rozważań podnieść należało, że już pobieżna analiza  
orzeczenia Sądu Rejonowego, potwierdza  zasadność poglądu wyrażonego w 
uzasadnieniu kasacji o braku zdecydowania sądu w zakresie podstawy prawnej 
rozstrzygnięcia zapadłego w tej sprawie. Sąd Rejonowy  umorzył bowiem  
postępowanie karne wszczęte przeciwko Edmundowi Z. na zasadzie art. 17 § 1 pkt 
2 k.p.k. „czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego”, uznając tym samym, że 
ustalenia co do faktu popełnienia czynu nie budzą wątpliwości. Tymczasem z 
uzasadnienia orzeczenia wynika, że tak naprawdę Sąd tych wątpliwości się nie 
wyzbył. Zatem, podążając śladem tych wątpliwości, Sąd powinien rozważyć 
możliwość przyjęcia innej podstawy rozstrzygnięcia tej sprawy  i podjąć  stosowną 
decyzję co do forum procedowania w tym zakresie, mając na uwadze treść art. 339 
§ 3 pkt 1 k.p.k.  Takie rozważania i czynności procesowe nie zostały jednak 
podjęte, mimo istnienia niekwestionowanej powinności jednoznacznego określenia 
podstawy prawnej  rozstrzygnięcia karnego, w przedmiocie czynu objętego każdym 
wniesionym aktem oskarżenia. Brak jednoznacznego ustalenia co do popełnienia 
przez oskarżonego czynu zabronionego, nie stanowił przeszkody dla Sądu 
Rejonowego do  kontynuowania rozważań prawnych, które przy przyjęciu 
założenia o możliwości uśmiercania przez oskarżonego psów i to w sposób 
humanitarny, doprowadziły go  do uznania, choć nie wprost, że takie działanie 
oskarżonego było uzasadnione potrzebą gospodarczą. W przekonaniu Sądu 
Rejonowego zachowanie  oskarżonego dokonane w zgodzie z treścią  przepisów 
art. 6 ust. 1 i art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie 
zwierząt ( Dz. U. z 2003 r., Nr 106, poz. 1002) nie mogło zostać uznane za czyn 
bezprawny w rozumieniu art. 35 ust. 1 tej ustawy. 

 
4
 Zgromadzony w tej sprawie materiał dowody nie daje jednak, zdaniem Sądu 
Najwyższego, podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, bez kontynuowania 
postępowania dowodowego, że  istniało uzasadnienie gospodarcze dla zabijania 
psów wskazane w art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zwierząt. Analiza 
powierzchownej  i pobieżnej  wypowiedzi Sądu w tym zakresie,  nie prowadzi do 
wniosku o oczywistości istnienia potrzeby gospodarczej (konsumpcyjnej lub 
leczniczej) zabijania psów przez oskarżonego oraz oczywistości co do  sposobu 
uśmiercania psów przez oskarżonego.  
Wyrażając pogląd o uzasadnionej, potrzebą gospodarczą, możliwości 
uśmiercenia psa,  Sąd pominął w swoich rozważaniach treść  przepisu  art. 4 pkt 17 
ustawy o ochronie zwierząt, który określając  pojęcie zwierzęcia domowego jako 
zwierzęcia tradycyjnie przebywającego wraz z człowiekiem w jego domu lub 
innym odpowiednim pomieszczeniu, utrzymywanym przez człowieka w 
charakterze jego towarzysza,  nie  pozostawał  bez znaczenia dla kształtowania 
trafnej decyzji  Sądu. Interpretacja art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zwierząt 
zaprezentowane przez Sąd wymagała również konfrontacji z postanowieniami 
ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt 
gospodarskich ( Dz. U. Nr 133, poz. 921), która regulując  m.in. sprawy z zakresu 
hodowli, oceny wartości użytkowej zwierząt gospodarskich (art.1) i uznając, iż 
wartość tę oznacza wymierna cecha lub zespól cech zwierzęcia gospodarskiego o 
znaczeniu gospodarczym (art. 2 pkt 9), a więc i konsumpcyjnym, wprowadziła 
zamknięty katalog zwierząt gospodarskich, do którego nie zaliczono psa ( art. 2 ust. 
1-3). Swojego poglądu Sąd nie odniósł również do uregulowań  ustawy  z dnia 
16.12.2006 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego ( Dz. U. Nr 17, poz. 127), 
która kształtując  zasady higieny dotyczącej żywości pochodzenia zwierzęcego, 
odwołuje się do definicji pojęć  „mięso” oraz „produkty pochodzenia zwierzęcego” 
określonych w rozporządzeniu Nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego  i Rady z 

 
5
dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczególne przepisy dotyczące higieny w 
odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. Urz. UE L 139 z 
30.04.2004), w których  nie mieszczą się produkty z  psów ( załącznik pkt 1 i 8 do 
tego rozporządzenia).  
Niezbędnym było również, w kontekście ustaleń dotychczas poczynionych w 
tej sprawie, rozważenie  przepisów normujących obrót produktami medycznymi – 
ustawy z dnia  6.09.2001 r. Prawo farmaceutyczne ( t. jedn. - Dz. U. z 2008 r. Nr 
45, poz. 271).  W świetle zebranych dowodów trudno jest również jednoznacznie  
ustalić, wbrew temu co stwierdził Sąd, czy uśmiercanie psów przez oskarżonego 
było humanitarne w kontekście wymogu wynikającego z §15 ust. 2 rozporządzenia 
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 .09. 2004 r. w sprawie kwalifikacji 
osób uprawnionych do zawodowego uboju oraz warunków i metod uboju i 
uśmiercania zwierząt ( Dz. U. Nr 205, poz. 2102 ze zm.). Powyższe okoliczności 
istotne dla przeprowadzenia interpretacji funkcjonalnej i systemowej  przepisu art. 
33 ust.1 pkt 1  ustawy o ochronie zwierząt,   nie były przedmiotem rozważań Sądu, 
czego dowodem jest treść uzasadnienia orzeczenia, a mogły one wpłynąć w sposób 
istotny na jego treść.   
Nie istniały zatem podstawy do umorzenia postępowania przed rozprawą na 
posiedzeniu, wyznaczonym w trybie art. 339 § 3 pkt 1 k.p.k., gdyż w sposób 
oczywisty z zebranego w postępowaniu przygotowawczym materiału dowodowego 
nie wynikało, że czyn zarzucony oskarżonemu nie zawiera znamion czynu 
zabronionego.  
Skoro zebrane dowody nie miały jednoznacznego wyrazu, a dokonanie 
trafnych ustaleń faktycznych, co do istotnych okoliczności czynu, co nie mogło 
pozostawać bez wpływu na  możliwość poczynienia prawidłowej  subsumcji 
prawnej tych faktów,  wymagało  gruntowanego zbadania i wieloaspektowej 
krytycznej oceny materiału dowodowego, to oczywiste jest, że umorzenie 

 
6
postępowania na posiedzeniu przed rozprawą nie było dopuszczalne (por. 
postanowienie SN z 13 września 2005 r., V KK 143/05, OSNwSK 2005/1/1650).  
 Zatem rozpoznanie sprawy powinno nastąpić na rozprawie, która umożliwi 
przeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego z zachowaniem zasady 
kontradyktoryjności. 
Kierując się powyższymi względami, należało uznać trafność kasacji 
Rzecznika Praw Obywatelskich, poza oczywiście wskazaną w niej propozycją  
wsparcia argumentacji tego nadzwyczajnego środka odwoławczego zeznaniami 
złożonymi przez oskarżonego w charakterze świadka i uchylić zaskarżone 
postanowienie i sprawę przekazać Sądowi meriti do rozpoznania.