IV KB 19/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczy wniosku o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego: Piotra Telusiewicza, Mariusza Załuckiego oraz Marka Dobrowolskiego od udziału w postępowaniu dotyczącym przeprowadzenia testu bezstronności i niezawisłości sędzi Małgorzaty Bednarek. Wniosek został złożony przez sędziego Pawła Wilińskiego w związku z kasacją wniesioną przez obrońcę skazanego R. S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach. Obrońca skazanego kwestionował niezawisłość i bezstronność sędzi Małgorzaty Bednarek, wskazując na wadliwą procedurę jej powołania do Sądu Najwyższego, która miała naruszać Konstytucję RP, Kartę Praw Podstawowych oraz EKPCz. Sędziowie Piotr Telusiewicz, Mariusz Załucki i Marek Dobrowolski zostali wylosowani do składu orzekającego w sprawie wniosku o wyłączenie sędzi Bednarek. Sędzia Wiliński argumentował, że wskazani sędziowie, powołani na urząd w identycznej procedurze, nie mogą obiektywnie ocenić niezawisłości i bezstronności sędzi Bednarek, ponieważ sami znaleźliby się w podobnej sytuacji prawnej, co stanowiłoby naruszenie zasady "nemo iudex in causa sua". Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, odwołując się do uchwał własnych (I KZP 22/22, I KZP 2/22) oraz orzecznictwa ETPCz (Reczkowicz przeciwko Polsce) i TSUE (C-107/23 PPU), które podkreślają znaczenie niezależności i bezstronności sądu oraz prymat prawa Unii Europejskiej. Sąd stwierdził, że sędziowie powołani na podstawie procedury znowelizowanej ustawy o KRS z 2017 r. nie mogą orzekać w sprawach dotyczących oceny niezawisłości i bezstronności innych sędziów powołanych w ten sam sposób.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyłączenia sędziów w sprawach dotyczących oceny ich niezawisłości i bezstronności, zwłaszcza w kontekście procedur powołania.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z procedurą powołania sędziów Sądu Najwyższego na podstawie ustawy z 2017 r. oraz orzecznictwa ETPCz i TSUE.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sędziowie Sądu Najwyższego, powołani na urząd w wyniku procedury znowelizowanej ustawy o KRS z 2017 r., mogą orzekać w sprawie dotyczącej zbadania niezawisłości i bezstronności innego sędziego powołanego w identycznej procedurze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sędziowie ci podlegają wyłączeniu od udziału w sprawie.
Uzasadnienie
Sędziowie powołani w tej samej procedurze, która jest przedmiotem kwestionowania w kontekście niezawisłości i bezstronności, nie mogą orzekać w sprawie dotyczącej oceny tych samych kwestii wobec innych sędziów, gdyż naruszałoby to zasadę "nemo iudex in causa sua".
Czy pojęcie 'sprawy' w rozumieniu art. 40 i 41 k.p.k. obejmuje postępowania incydentalne, takie jak wniosek o wyłączenie sędziego w ramach postępowania z wniosku o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pojęcie 'sprawy' obejmuje zarówno sprawę główną, jak i postępowania incydentalne.
Uzasadnienie
Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów SN (I KZP 22/22), dopuszczalne jest składanie wniosków o wyłączenie sędziego także w postępowaniu z wniosku uregulowanego w art. 29 ust. 5 ustawy o Sądzie Najwyższym.
Jaki jest wpływ orzecznictwa ETPCz i TSUE na krajowe postępowania dotyczące niezawisłości i bezstronności sędziów powołanych w procedurze znowelizowanej ustawy o KRS z 2017 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Orzecznictwo ETPCz i TSUE, w tym wyrok w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce i wyrok TSUE C-107/23 PPU, ma wiążący charakter i stoi na przeszkodzie praktykom krajowym sprzecznym z prawem Unii Europejskiej.
Uzasadnienie
Sądy krajowe są związane interpretacją Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności przyjętą przez ETPCz oraz zasadą pierwszeństwa prawa UE, co oznacza, że nie mogą stosować krajowych interpretacji sprzecznych z prawem UE.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. S. | osoba_fizyczna | skazany |
| Sąd Najwyższy | instytucja | sąd orzekający |
| Piotr Telusiewicz | osoba_fizyczna | sędzia |
| Mariusz Załucki | osoba_fizyczna | sędzia |
| Marek Dobrowolski | osoba_fizyczna | sędzia |
| Małgorzata Bednarek | osoba_fizyczna | sędzia |
| Paweł Wiliński | osoba_fizyczna | sędzia |
| Bohdan Bieńka | osoba_fizyczna | sędzia |
| Joanna Lemańska | osoba_fizyczna | zastępca członka składu orzekającego |
| Krzysztof Wesołowski | osoba_fizyczna | zastępca członka składu orzekającego |
Przepisy (11)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przesłanki wyłączenia sędziego.
uSN art. 29 § § 5
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Postępowanie w przedmiocie zbadania wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego Sądu Najwyższego.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wniosek o wyłączenie sędziego.
uSN art. 29 § § 24
Ustawa o Sądzie Najwyższym
uSN art. 29 § § 9
Ustawa o Sądzie Najwyższym
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym nienależyta obsada sądu.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Konstytucja RP art. 9
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego.
Konstytucja RP art. 187 § ust.1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Skład i sposób wyłaniania Krajowej Rady Sądownictwa.
Konstytucja RP art. 91
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ratyfikacja umowy międzynarodowej i jej publikacja.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
Przepisy dotyczące sposobu ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sędziowie powołani w tej samej procedurze, która jest kwestionowana, nie mogą orzekać w sprawie dotyczącej oceny niezawisłości i bezstronności innych sędziów powołanych w identycznych okolicznościach. • Naruszenie zasady "nemo iudex in causa sua". • Pojęcie 'sprawy' w k.p.k. obejmuje postępowania incydentalne. • Wiążący charakter orzecznictwa ETPCz i TSUE w zakresie niezawisłości i bezstronności sędziów oraz prymat prawa UE.
Godne uwagi sformułowania
orzekanie we własnej sprawie • nemo iudex in causa sua • niezawisłość i bezstronność • wadliwa procedura powołania • zasada pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej • niezależny i bezstronny sąd ustanowiony ustawą
Skład orzekający
Jacek Błaszczyk
przewodniczący
Piotr Telusiewicz
sprawozdawca
Mariusz Załucki
członek
Marek Dobrowolski
członek
Paweł Wiliński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziów w sprawach dotyczących oceny ich niezawisłości i bezstronności, zwłaszcza w kontekście procedur powołania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z procedurą powołania sędziów Sądu Najwyższego na podstawie ustawy z 2017 r. oraz orzecznictwa ETPCz i TSUE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezawisłości i bezstronności sędziowskiej, a także wpływu prawa europejskiego na polski wymiar sprawiedliwości, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Sąd Najwyższy: Sędziowie nie mogą orzekać we własnej sprawie, gdy kwestionowana jest procedura ich powołania.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.