IV KB 15/26

Sąd Najwyższy2026-03-25
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
sąd najwyższyniezawisłość sędziowskabezstronnośćwniosek formalnyobrońcakodeks postępowania karnegoustawa o Sądzie Najwyższym

Sąd Najwyższy odrzucił wniosek o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego, uznając go za niespełniający wymogów formalnych i merytorycznych.

Sąd Najwyższy w formie zarządzenia odrzucił wniosek strony postępowania o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego Stanisława Stankiewicza. Wniosek został odrzucony z powodu niespełnienia wymogów formalnych, w tym braku wskazania, w jaki sposób okoliczności powołania sędziego miałyby wpływać na naruszenie standardów niezawisłości lub bezstronności. Sąd podkreślił, że cytaty z orzeczeń nie zastąpią wymogów ustawowych. Dodatkowo, odrzucono obowiązek zawiadomienia Okręgowej Rady Adwokackiej, gdyż przepis dotyczy pełnomocników, a nie obrońców.

Sąd Najwyższy, w składzie z Prezesem SSN Zbigniewem Kapińskim, wydał zarządzenie o odrzuceniu wniosku strony postępowania dotyczącego zbadania spełnienia przez sędziego Stanisława Stankiewicza wymogów niezawisłości i bezstronności. Wniosek, sporządzony przez obrońcę skazanego, został odrzucony na podstawie art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 29 § 6-9 i 24 uSN, ponieważ nie spełniał wymogów formalnych. W szczególności, wniosek nie wskazywał, w jaki sposób okoliczności związane z powołaniem sędziego oraz jego postępowanie po powołaniu miałyby wpływać na naruszenie standardu niezawisłości lub bezstronności w konkretnej sprawie. Sąd uznał, że powoływanie się na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej nie jest wystarczające, gdyż oznaczałoby to naruszenie standardów w każdej sprawie, co jest sprzeczne z celem przepisów. Cytaty z orzeczeń sądowych nie mogły zastąpić spełnienia wymogów ustawowych. Ponadto, Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do zawiadomienia Okręgowej Rady Adwokackiej, ponieważ przepis art. 29 § 11 uSN, nakazujący obligatoryjne zawiadomienie organu samorządu zawodowego w razie odrzucenia wniosku, odnosi się wyłącznie do pełnomocników, a nie obrońców, co wynika z rozróżnienia ról procesowych w ustawie o Sądzie Najwyższym. W przypadku obrońcy, zawiadomienie organu samorządu zawodowego jest możliwe tylko w razie stwierdzenia przesłanek określonych w art. 20 § 1 k.p.k., które w tej sprawie nie wystąpiły. Zarządzenie jest niezaskarżalne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek nie spełnia wymogów formalnych i merytorycznych, w szczególności nie wskazuje, w jaki sposób okoliczności związane z powołaniem sędziego i jego postępowaniem po powołaniu miałyby wpływać na naruszenie standardu niezawisłości lub bezstronności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wniosek nie zawierał wystarczającego uzasadnienia merytorycznego, a powoływanie się na ogólne przyczyny odwoławcze lub cytaty z orzeczeń nie zastępuje wymogu wskazania konkretnego wpływu na naruszenie standardów niezawisłości lub bezstronności w danej sprawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucenie wniosku

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy

Strony

NazwaTypRola
skazanyinnewnioskodawca
obrońca skazanegoinnereprezentant wnioskodawcy

Przepisy (15)

Główne

k.p.k. art. 429 § § 1

Kodeks postępowania karnego

uSN art. 29 § § 6-9

Ustawa o Sądzie Najwyższym

uSN art. 29 § § 11

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Pomocnicze

uSN art. 29 § § 7

Ustawa o Sądzie Najwyższym

k.p.c. art. 87 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

uSN art. 29 § § 8 zd. czwarte

Ustawa o Sądzie Najwyższym

uSN art. 29 § § 8 zd. pierwsze

Ustawa o Sądzie Najwyższym

k.p.k. art. 119 § § 1

Kodeks postępowania karnego

uSN art. 29 § § 9

Ustawa o Sądzie Najwyższym

uSN art. 24

Ustawa o Sądzie Najwyższym

k.p.k. art. 99 § § 2

Kodeks postępowania karnego

uSN art. 29 § § 5

Ustawa o Sądzie Najwyższym

uSN art. 85 § § 2

Ustawa o Sądzie Najwyższym

k.p.k. art. 20 § § 1

Kodeks postępowania karnego

uSN art. 29 § § 10

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek nie spełnia wymogów formalnych i merytorycznych. Brak wskazania konkretnego wpływu okoliczności na naruszenie niezawisłości lub bezstronności. Przepis o zawiadomieniu organu samorządu zawodowego dotyczy pełnomocników, a nie obrońców.

Godne uwagi sformułowania

czyni zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego nie wskazuje bowiem na sposób postępowania sędziego po powołaniu oraz tego, jak okoliczności związane z powołaniem oraz sposób postępowania sędziego po powołaniu – w rozumieniu art. 29 § 5 i n. uSN – miałyby wpływać na naruszenie standardu niezawisłości lub bezstronności Za spełnienie tego wymogu ustawowego nie sposób uznać powoływanej przez wnioskodawcę okoliczności wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, albowiem oznaczałoby to, że taki wpływ występuje w każdej sprawie, niezależnie od jej okoliczności. Prawodawca w ustawie o Sądzie Najwyższym rozróżnia bowiem role procesowe, jakie w postępowaniu przed tym Sądem mogą pełnić adwokaci i radcowie prawni, wskazując wyraźnie w art. 85 § 2 uSN zarówno pełnomocników, jak i obrońców.

Skład orzekający

Stanisław Stankiewicz

sędzia

Zbigniew Kapiński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych i merytorycznych wniosków o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego oraz rozróżnienie między pełnomocnikiem a obrońcą w kontekście zawiadamiania organów samorządu zawodowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury w Sądzie Najwyższym i wniosków składanych w sprawach karnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z niezawisłością i bezstronnością sędziów, co jest istotne dla prawników, ale nie zawiera nietypowych faktów czy zaskakującego rozstrzygnięcia dla szerszej publiczności.

Sąd Najwyższy odrzuca wniosek o zbadanie niezawisłości sędziego. Kluczowe wymogi formalne i rozróżnienie ról procesowych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
IV KB 15/26
ZARZĄDZENIE
Dnia 25 marca 2026 r.
W związku z wnioskiem o zbadanie spełnienia przez
SSN Stanisława Stankiewicza
wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących powołaniu i postępowania po powołaniu na podstawie art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 29 § 6-9 i 24 uSN,
stwierdziwszy, że:
- wniosek pochodzi od strony postępowania przed Sądem Najwyższym – skazanego (art. 29 § 7 uSN),
- został sporządzony, podpisany i wniesiony przez obrońcę skazanego (art. 87
1
§ 1 k.p.c. w zw. z art. 29 § 8 zd. czwarte uSN),
- z zachowaniem terminu tygodniowego (art. 29 § 8 zd. pierwsze uSN) i
- czyni zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego (art. 119 § 1 k.p.k. w zw. z art. 29 § 9 i 24 uSN),
1) wniosek odrzucić;
2) odpis zarządzenia doręczyć obrońcy i skazanemu oraz dołączyć do akt IV KO 153/25;
3) o wniosku i o wydanym zarządzeniu zawiadomić SSN Stanisława Stankiewicza;
4) zakreślić sprawę w repertorium KB jako zakończoną w inny sposób.
Prezes Sądu Najwyższego
SSN Zbigniew Kapiński
UZASADNIENIE
Kodeks postępowania karnego nie przewiduje w niniejszym wypadku obowiązku sporządzenia uzasadnienia, gdyż zarządzenie to jest niezaskarżalne (por. art. 99 § 2 k.p.k.). Jednakże – z uwagi na odrzucenie wniosku – należało je sporządzić.
Wniosek nie spełnia wszystkich wymaganych prawem wymogów, nie wskazuje bowiem na sposób postępowania sędziego po powołaniu oraz tego, jak okoliczności związane z powołaniem oraz sposób postępowania sędziego po powołaniu – w rozumieniu art. 29 § 5 i n. uSN – miałyby wpływać na naruszenie standardu niezawisłości lub bezstronności w okolicznościach tej konkretnej sprawy. Za spełnienie tego wymogu ustawowego nie sposób uznać powoływanej przez wnioskodawcę okoliczności wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, albowiem oznaczałoby to, że taki wpływ występuje w każdej sprawie, niezależnie od jej okoliczności. To z kolei stałoby w sprzeczności z treścią i celem art. 29 § 5 uSN. Wymogów tych nie mogą także zastąpić cytaty z orzeczeń sądowych.
W niniejszej sprawie brak było podstaw, aby o odrzuceniu wniosku zawiadomić Okręgową Radę Adwokacką. Artykuł 29 § 11 uSN przewiduje co prawda obligatoryjne zawiadomienie organu samorządu zawodowego w razie odrzucenia wniosku złożonego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym. Przepis ten jednak odnosi się wyłącznie do pełnomocników, nie obejmuje swoim zakresem obrońców. Prawodawca w ustawie o Sądzie Najwyższym rozróżnia bowiem role procesowe, jakie w postępowaniu przed tym Sądem mogą pełnić adwokaci i radcowie prawni, wskazując wyraźnie w art. 85 § 2 uSN zarówno pełnomocników, jak i obrońców. Brak jest w takiej sytuacji jakichkolwiek racjonalnych podstaw, aby w wypadku art. 29 § 11 uSN sformułowanie „pełnomocnik” rozumieć szerzej aniżeli w art. 85 § 2 uSN, jako obejmujące także obrońcę. W takiej sytuacji w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Najwyższym na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego zawiadomienie organu samorządu zawodowego, do którego należy obrońca, w razie złożenia przez niego wniosku o przeprowadzenie testu niezależności, który został odrzucony (art. 29 § 10 uSN), możliwe jest jedynie w razie stwierdzenia przesłanek określonych w art. 20 § 1 k.p.k., a te w niniejszej sprawie nie zostały spełnione.
Prezes Sądu Najwyższego
SSN Zbigniew Kapiński
Na niniejsze zarządzenie zażalenie nie przysługuje.
[J.J.]
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI