IV KA 557/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu Rejonowego w części dotyczącej kosztów procesu, zasądzając od Skarbu Państwa na rzecz pokrzywdzonej J. F. zwrot wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika, jednocześnie uchylając błędne zasądzenie tych kosztów od oskarżonego na rzecz S. F.
Prokurator wniósł apelację na niekorzyść oskarżonego A. B., zarzucając obrazę prawa materialnego w zakresie oceny społecznej szkodliwości czynu. Sąd Okręgowy uznał zarzuty za niezasadne, podkreślając, że ustalenia faktyczne nie zostały zakwestionowane, a okoliczności czynu (konflikt o dziecko, działanie z zamiarem nagłym i nieumyślnym) uzasadniają niską społeczną szkodliwość. Sąd z urzędu zmienił wyrok w części dotyczącej kosztów, uchylając błędne zasądzenie od oskarżonego na rzecz S. F. zwrotu wydatków na pełnomocnika, którego S. F. nie ustanowił.
Sąd Okręgowy rozpatrywał apelację prokuratora wniesioną na niekorzyść oskarżonego A. B. w sprawie dotyczącej czynu, którego społeczna szkodliwość została oceniona przez Sąd Rejonowy jako nieznaczna. Prokurator zarzucił obrazę prawa materialnego, w szczególności art. 66 § 1 k.k. w zw. z art. 115 § 2 k.k., poprzez błędne uznanie, że stopień społecznej szkodliwości czynu nie był znaczny. Sąd Okręgowy uznał zarzuty apelacji za niezasadne. Podkreślono, że prokurator nie zakwestionował ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji, które wskazywały na konflikt o opiekę nad dzieckiem jako tło zdarzenia oraz na inicjatywę pokrzywdzonego S. F. w rozpoczęciu przepychanki. Sąd odwoławczy zwrócił uwagę, że oskarżony działał z zamiarem nagłym i ewentualnym co do obrażeń, a wobec J. F. z winy nieumyślnej, co obniża stopień społecznej szkodliwości czynu. Sąd Okręgowy z urzędu, na podstawie art. 440 k.p.k., zmienił wyrok Sądu Rejonowego w części dotyczącej kosztów procesu. Uchylono rozstrzygnięcie o zasądzeniu od oskarżonego na rzecz S. F. kwoty 2688 zł tytułem zwrotu wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika. Sąd odwoławczy stwierdził, że S. F. nie był oskarżycielem posiłkowym, nie ustanowił pełnomocnika i nie poniósł takich wydatków, co czyniło utrzymanie tego rozstrzygnięcia rażąco niesprawiedliwym. Koszty postępowania odwoławczego, w związku z bezzasadnością apelacji prokuratora i zmianą orzeczoną z urzędu na korzyść oskarżonego, ponosi Skarb Państwa. Zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz J. F. kwotę 840 zł tytułem zwrotu wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika w postępowaniu apelacyjnym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, stopień społecznej szkodliwości czynu nie był znaczny.
Uzasadnienie
Okoliczności takie jak konflikt o opiekę nad dzieckiem, zainicjowanie zdarzenia przez pokrzywdzonego, działanie z zamiarem nagłym i ewentualnym, a także nieumyślność wobec jednego z pokrzywdzonych, radykalnie obniżają stopień społecznej szkodliwości czynu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana wyroku
Strona wygrywająca
oskarżony (w części dotyczącej kosztów)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. B. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokurator | organ_państwowy | oskarżyciel publiczny |
| S. F. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| J. F. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona / oskarżycielka posiłkowa |
Przepisy (5)
Główne
k.k. art. 66 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy warunkowego umorzenia postępowania, którego przesłanką jest m.in. nieznaczny stopień społecznej szkodliwości czynu.
k.k. art. 115 § § 2
Kodeks karny
Określa czynniki brane pod uwagę przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu, w tym okoliczności jego popełnienia, postać zamiaru i motywację.
Pomocnicze
k.p.k. art. 438 § pkt 1a
Kodeks postępowania karnego
Podstawa apelacji dotycząca obrazy przepisów prawa materialnego.
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
Umożliwia sądowi odwoławczemu uchylenie lub zmianę orzeczenia na korzyść oskarżonego, nawet jeśli apelacja została wniesiona na jego niekorzyść, gdy utrzymanie orzeczenia byłoby rażąco niesprawiedliwe.
k.p.k. art. 636 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Reguluje kwestię kosztów procesu w postępowaniu odwoławczym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezakwestionowanie przez prokuratora ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji. Okoliczności czynu obniżające stopień społecznej szkodliwości (konflikt o dziecko, inicjatywa pokrzywdzonego, zamiar nagły i ewentualny, nieumyślność). Brak podstaw do zasądzenia od oskarżonego zwrotu wydatków na pełnomocnika na rzecz S. F., który tych wydatków nie poniósł.
Odrzucone argumenty
Zarzut obrazy prawa materialnego dotyczący oceny społecznej szkodliwości czynu.
Godne uwagi sformułowania
okoliczności te, sposób działania i postać zamiaru oskarżonego powodują, że stopień społecznej szkodliwości przypisanego mu czynu nie był znaczny. rażącym błędem Sądu Rejonowego było zasądzenie tych kosztów od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego S. F., który nie był oskarżycielem posiłkowym i który nie ustanowił sobie żadnego pełnomocnika w tej sprawie.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia znacznego stopnia społecznej szkodliwości czynu w kontekście konkretnych okoliczności, a także zasady dotyczące zasądzania kosztów procesu, w tym zwrotu wydatków na pełnomocnika."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy i nie stanowi przełomowej wykładni prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników ze względu na analizę stopnia społecznej szkodliwości czynu oraz kwestie proceduralne dotyczące kosztów procesu, w tym błędne zasądzenie od oskarżonego na rzecz osoby niebędącej stroną.
“Błąd sądu pierwszej instancji w kosztach procesu: od kogo można dochodzić zwrotu wydatków na pełnomocnika?”
Dane finansowe
zwrot wydatków na pełnomocnika (uchylone): 2688 PLN
zwrot wydatków na pełnomocnika (zasądzone od Skarbu Państwa): 840 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyUZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt IV Ka 557/22 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Bełchatowie z dnia 28 kwietnia 2022 roku w sprawie II K 1246/19. 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.1.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 1.5. Ustalenie faktów 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.1.1. 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.2.1. 1.6. Ocena dowodów 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 3.1. Zarzut obrazy prawa materialnego tj. art. 66 § 1 kk w zw. z art 115 § 2 kk poprzez błędne odniesienie się do przesłanek dotyczących stopnia społecznej szkodliwości czynu i niezasadne uznanie, że stopień społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu nie był znaczny. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Zarzuty nie są zasadne. Podkreślić należy, że prokurator nie wniósł żadnych zarzutów co do ustaleń faktycznych, a wręcz przeciwnie, w uzasadnieniu apelacji stwierdził, że w pełni się z nimi zgadza. Z ustaleń tych wynika, że do przepychanki między oskarżonym, a pokrzywdzonymi doszło na tle konfliktów związanych ze sprawowaniem pieczy nad dzieckiem, a przede wszystkim, że to pokrzywdzony S. F. zainicjował zdarzenie polegające na wzajemnym popychaniu się mężczyzn. Ponadto Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił ( a skarżący tego nie zakwestionował), że oskarżony nie planował dokonania uszkodzeń ciała pokrzywdzonych, działał w zamiarze nagłym wywołanym zaczepką S. F. , spowodowanie u niego obrażeń objął jedynie zamiarem ewentualnym, a co do pokrzywdzonej J. F. działał z winy nieumyślnej. Dyspozycja art. 115 § 2 kk obejmuje również okoliczności czynu, a te ( konflikt o sposób pieczy nad dzieckiem, zainicjowanie zdarzenia przez pokrzywdzonego S. F. ), radykalnie obniżają stopień społecznej szkodliwości czynu oskarżonego. Ponadto działanie z zamiarem ewentualnym, a także z zamiarem nagłym, również stanowi o niższym stopniu społecznej szkodliwości czynu, co słusznie podniósł Sąd Rejonowy. Prokurator akcentując w apelacji, że oskarżony przypisanym czynem spowodował obrażenia u dwóch osób pomija, że co do pokrzywdzonej J. F. działał nieumyślnie, czego apelant niezakwetionował. To również przemawia za obniżeniem stopnia społecznej szkodliwości czynu oskarżonego. Prokurator dowolnie stwierdza, jakoby zdarzenie wynikało z " zawinionego postępowania wobec pokrzywdzonych " - apelant pomija przy tym, że przecież uchybienia we wzajemnym sprawowaniu pieczy nad dzieckiem zdarzały się z obu stron, matka dziecka również nie dotrzymywała warunków porozumienia i nie zawsze wydawała dziecko oskarżonemu w ustalonych terminach ( apelant nie zakwestionował tego ustalenia). Ponadto Sąd Rejonowy ustalił ( a prokurator to ustalenie zaakceptował), że przywożąc dziecko dzień później z wakacji oskarżony nie miał zamiaru wywołać konfliktu z pokrzywdzonymi, kierował się dobrem dziecka, któremu zorganizował wczasy. Co do przewagi fizycznej oskarżonego nad pokrzywdzonym S. F. to faktycznie miała ona miejsce, ale prokurator pomija, że to nie oskarżony, tylko pokrzywdzony mimo braku przewagi zainicjował inkryminowane zdarzenie. Ponadto oskarżony nie wykorzystał tej przewagi w celu zadawania pokrzywdzonemu ciosów, nie działał z zamiarem bezpośrednim wywołania u niego obrażeń, tylko odepchnął go mocno, w wyniku czego pokrzywdzony upadł i nabawił się opisanych w wyroku urazów. Te okoliczności, sposób działania i postać zamiaru oskarżonego powodują, że stopień społecznej szkodliwości przypisanego mu czynu nie był znaczny. Wniosek O skazanie i wymienienie kary ograniczenia wolności, a także zasądzenie na rzecz pokrzywdzonych po 1000 zł tytułem zadośćuczynienia i zwrotu kosztów procesu. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Co do skazania wniosek jest bezzasadny, co było powyżej omówione. Co do zadośćuczynienia i zwrotu kosztów procesu, to przecież takie rozstrzygnięcia są zawarte w zaskarżonym wyroku. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 4.1. Sąd Okręgowy z urzędu uchylił zawarte w punkcie 3 rozstrzygnięcie o zasądzeniu od oskarżonego A. B. na rzecz S. F. kwoty 2688 ( dwa tysiące sześćset osiemdziesiąt osiem) złotych tytułem poniesionych przez S. F. wydatków z tytułu ustanowienia pełnomocnika. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności Apelacja wniesiona na niekorzyść może spowodować orzeczenie na korzyść oskarżonego, jeżeli jego utrzymanie byłoby rażąco niesprawiedliwe - art. 440 kpk . W tej sprawie Sąd Rejonowy - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku - uznał, że zasadne będzie zasądzenie na rzecz oskarżycielki posiłkowej J. F. zwrotu wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika w wysokości dwukrotności stawki minimalnej . Pełnomocnik został ustanowiony tylko przez w/w J. F. i dopiero na etapie sądowym, brał udział w terminie głównym i trzech terminach dodatkowych rozpraw, co przyjmując dwukrotność stawki minimalnej uzasadniało zwrot wynagrodzenia z tytułu ustanowienia pełnomocnika w kwocie 2688 zł ( 840 + 3x168 = 1344, 1344x2= 2688). Te ustalenia Sądu Rejonowego są prawidłowe, nie zostały zakwestionowane w drodze środków zaskarżenia. Jednak rażącym błędem Sądu Rejonowego było zasądzenie tych kosztów od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego S. F. , który nie był oskarżycielem posiłkowym i który nie ustanowił sobie żadnego pełnomocnika w tej sprawie . Upoważnienie do występowania w sprawie dla pełnomocnika i oświadczenie o działaniu w sprawie w charakterze oskarżyciela posiłkowego złożyła jedynie pokrzywdzona J. F. ( k. 85-87). Zatem S. F. nie ustanowił sobie w tej sprawie żadnego pełnomocnika i nie działał w charakterze strony na etapie postępowania sądowego. Rażąco niesprawiedliwe byłoby utrzymanie rozstrzygnięcia nakazującego oskarżonemu pokrycie wydatków, których pokrzywdzony S. F. nie poniósł ( brak jest na to jakichkolwiek dowodów, oraz brak jest przesłanek prawnych do zasądzania zwrotu wydatków postępowania związanych z ustanowieniem pełnomocnika na rzecz osoby nie mającej statutu strony, która w dodatku takiego pełnomocnictwa nie udzieliła). 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 5.1.1. Przedmiot utrzymania w mocy Zwięźle o powodach utrzymania w mocy 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 5.2.1. Przedmiot i zakres zmiany Rozstrzygnięcie o kosztach procesu za pierwszą instancję związanych z ustanowieniem pełnomocnika. Zwięźle o powodach zmiany Było to omawiane. 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 5.3.1.1.1. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 5.3.1.4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 3 i 4 W związku z bezzasadnością apelacji prokuratora ( zmiana wyroku nastąpiła z urzędu na korzyść oskarżonego) na podstawie art. 636 § 1 kpk koszty procesu za postępowanie odwoławcze ponosi Skarb Państwa. W związku z powyższym zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz oskarżycielki posiłkowej J. F. 840 zł tytułem zwrotu wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika biorącego udział w rozprawie apelacyjnej, ustalając wysokość jego wynagrodzenia na podstawie stawki minimalnej ( nie zachodziły żadne podstawy do podwyższenia tej stawki, bo nakład pracy pełnomocnika na etapie odwoławczym tego nie uzasadniał). 7. PODPIS 1.11. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację prokurator Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja warunkowe umorzenie postępowania 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.1.1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI