IV Ka 540/25

Sąd Okręgowy
SAOSKarnewykroczenia drogoweWysokaokręgowy
wykroczenie drogoweznak drogowyzakaz wyprzedzaniaprzedawnienieapelacjakoszty postępowaniakodeks wykroczeńkpk

Sąd Okręgowy uchylił wyrok skazujący za wykroczenie drogowe i umorzył postępowanie z powodu przedawnienia karalności, wskazując na brak formalnego wszczęcia postępowania w terminie.

Obwiniony został skazany przez Sąd Rejonowy za wykroczenie polegające na nieustąpieniu zakazu wyprzedzania. Obrońca wniósł apelację zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów postępowania. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, z urzędu stwierdził przedawnienie karalności wykroczenia, ponieważ od popełnienia czynu upłynął rok, a postępowanie nie zostało formalnie wszczęte w sposób skutkujący wydłużenie terminu przedawnienia. W konsekwencji sąd uchylił wyrok i umorzył postępowanie, zasądzając jednocześnie od Skarbu Państwa zwrot kosztów obrony.

Sąd Rejonowy w Opocznie wyrokiem z dnia 3 lipca 2025 roku (sygn. akt II W 456/23) uznał M. O. za winnego popełnienia wykroczenia z art. 92b kw, polegającego na nieustąpieniu zakazu wyprzedzania podczas kierowania pojazdem w dniu 4 września 2023 roku. Obwinionemu wymierzono karę grzywny w wysokości 1000 złotych oraz zasądzono opłatę i zryczałtowane wydatki. Obrońca obwinionego złożył apelację, zarzucając sądowi pierwszej instancji obrazę przepisów postępowania (art. 4, 5 § 2 pkt 1, 7 kpk) poprzez dowolną ocenę dowodów i naruszenie zasady in dubio pro reo, a także błąd w ustaleniach faktycznych. Sąd Okręgowy, rozpoznając sprawę, stwierdził z urzędu, że nastąpiło przedawnienie karalności wykroczenia. Zgodnie z art. 45 § 1 kw, karalność wykroczenia ustaje po upływie roku, a w przypadku wszczęcia postępowania – po upływie dwóch lat. Wniosek o ukaranie wpłynął do sądu 28 listopada 2023 roku, jednakże nie wydano zarządzenia o wszczęciu postępowania w trybie art. 59 § 2 kpw, co skutkowałoby wydłużeniem terminu przedawnienia. Sąd Okręgowy powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (II KK 225/22), zgodnie z którym samo prowadzenie czynności wyjaśniających nie wydłuża terminu przedawnienia. W związku z tym, karalność wykroczenia ustała z dniem 4 września 2024 roku. Sąd Okręgowy uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie na podstawie art. 104 § 1 pkt 7 kpw w zw. z art. 5 § 1 pkt 4 kpw i art. 45 § 1 kw. Ponadto, na wniosek apelanta, zasądzono od Skarbu Państwa zwrot kosztów obrony w łącznej kwocie 1440 złotych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Karalność wykroczenia ustaje po upływie roku od jego popełnienia. Bieg terminu przedawnienia ulega wydłużeniu do dwóch lat od zakończenia tego okresu, ale tylko w przypadku, gdy w tym pierwszym roku wszczęto postępowanie. Wszczęcie postępowania w sprawie o wykroczenie następuje z chwilą wydania przez prezesa sądu (przewodniczącego wydziału albo upoważnionego sędziego) stosownego zarządzenia.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że samo wpłynięcie wniosku o ukaranie i zarejestrowanie sprawy nie jest równoznaczne z wszczęciem postępowania w rozumieniu przepisów o przedawnieniu, jeśli nie wydano formalnego zarządzenia o wszczęciu postępowania. W związku z brakiem takiego zarządzenia, bieg terminu przedawnienia nie został przerwany ani przedłużony, co doprowadziło do przedawnienia karalności czynu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i umorzenie postępowania

Strona wygrywająca

M. O.

Strony

NazwaTypRola
M. O.osoba_fizycznaobwiniony
Skarb Państwaorgan_państwowypokrzywdzony

Przepisy (13)

Główne

k.w. art. 92b

Kodeks wykroczeń

k.p.w. art. 104 § § 1 pkt 7

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

k.p.w. art. 5 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

k.w. art. 45 § § 1

Kodeks wykroczeń

Pomocnicze

k.p.k. art. 4

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 5 § § 2 pkt 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

k.p.w. art. 59 § § 2

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

k.p.w. art. 121 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

k.p.k. art. 616 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.w. art. 119 § § 2 pkt 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 11 § ust. 2 pkt 2 i 4

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 17 § pkt 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedawnienie karalności wykroczenia z uwagi na brak formalnego wszczęcia postępowania w terminie.

Odrzucone argumenty

Zarzuty apelacji dotyczące błędów w ustaleniach faktycznych i naruszenia przepisów postępowania (choć sąd drugiej instancji nie analizował ich merytorycznie z uwagi na przedawnienie).

Godne uwagi sformułowania

niezależnie od podniesionego zarzutu w złożonej apelacji pisemnej przez apelanta w przedmiotowej sprawie nastąpiło przedawnienie karalności wykroczenia w tym składzie tylko wówczas następuje wydłużenie okresu przedawnienia samo prowadzenie czynności wyjaśniających w trybie art. 54 § 1 kpw nie powoduje wydłużenia okresu przedawnienia do 2 lat. Ten skutek ma wyłącznie wszczęcie postępowania w sprawie o wykroczenie, które następuje z chwilą wydania przez prezesa sądu (przewodniczącego wydziału albo upoważnionego sędziego) stosownego zarządzenia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o przedawnieniu karalności wykroczeń, w szczególności momentu wszczęcia postępowania skutkującego wydłużenie terminu przedawnienia."

Ograniczenia: Dotyczy wykroczeń i specyfiki postępowania w sprawach o wykroczenia. Interpretacja momentu wszczęcia postępowania może być stosowana analogicznie w innych postępowaniach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest formalne dopełnienie procedur przez organy ścigania, nawet w prostych sprawach wykroczeniowych. Przedawnienie jako "wybawienie" od kary jest zawsze interesujące dla szerszej publiczności.

Umorzyli sprawę o wykroczenie, bo sąd zapomniał o jednym formalnym kroku. Czy to błąd, czy sprawiedliwość?

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV Ka 540/25 UZASADNIENIE M. O. został obwiniony o to, że: w dniu 04 września 2023 roku o godzinie 8:15 w miejscowości D. , gmina O. kierując samochodem marki V. o nr rej. (...) , nie zastosował się do pionowego znaku (...) ,,zakaz wyprzedzania”, tj. o czyn z art. 92b kw. Sąd Rejonowy w Opocznie II Wydział Karny wyrokiem wydanym w dniu 3 lipca 2025 roku w sprawie o sygn. akt II W 456/23 uznał obwinionego M. O. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu wyczerpującego dyspozycję art. 92b kw i za to na podstawie art. 92b kw wymierzył mu karę grzywny w kwocie 1000 złotych, - zasądził od obwinionego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 100 złotych z tytułu opłaty i kwotę 100 złotych z tytułu zryczałtowanych wydatków postępowania. Apelację od wydanego wyroku wniósł obrońca obwinionego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: - obrazę przepisów postępowania, a to art. 4 kpk , art. 5 § 2 pkt 1 kpk i art. 7 kpk poprzez dokonanie oceny zebranych dowodów w sposób dowolny, z naruszeniem zasad obiektywizmu poprzez przyjęcie winy obwinionego wyłącznie w oparciu o zeznania świadków policjantów bez rzeczowego odniesienia się do odmiennych zeznań pozostałych świadków zdarzenia oraz wyjaśnień obwinionego, a także z naruszeniem zasady in dubio pro reo poprzez przyjęcie nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść obwinionego, - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na przyjęciu, iż obwiniony wyprzedzał pojazd kierowany przez świadka P. K. w obrębie pasa drogi objętego zakazem wyprzedzania wszelkich pojazdów mechanicznych. W konkluzji obrońca obwinionego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie obwinionego od zarzuconego mu wykroczenia oraz o zasądzenie na jego rzecz od Skarbu Państwa poniesionych kosztów obrony według norm przepisanych. Sąd okręgowy zważył: Apelacja obrońcy obwinionego okazała się zasadna w takim stopniu, że na skutek jej wniesienia sąd okręgowy uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie w sprawie. Podnieść należy, że niezależnie od podniesionego zarzutu w złożonej apelacji pisemnej przez apelanta w przedmiotowej sprawie nastąpiło przedawnienie karalności wykroczenia przypisanego obwinionemu w zaskarżonym wyroku, a zatem wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 104 § 1 pkt 7 kpw . Czyn przypisany obwinionemu w zaskarżonym wyroku został popełniony w dniu 4 września 2023 roku. Zgodnie z treścią art. 45 § 1 kw karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłyną rok, jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu. W realiach przedmiotowej sprawy sąd okręgowy z urzędu rozważył czy karalność wykroczenia przypisanego obwinionemu w zaskarżonym wyroku ustała w dniu 4 września 2024 roku, czy dopiero ustałaby w dniu 4 września 2026 roku. Wniosek o ukaranie w przedmiotowej sprawie wpłynął do Sądu Rejonowego w Opocznie w dniu 28 listopada 2023 roku (k-24). W tym samym dniu przewodniczący wydziału wpisał sprawę do rep. W pod nr 456/23 i zarządził wylosowanie sędziego referenta, który miał podjąć dalsze decyzje w sprawie. Bezsporne jest, że ani przewodniczący wydziału (prezes sądu), ani sędzia referent nie wydali zarządzenia o wszczęciu postępowania w sprawie o wykroczenie z art. 92b kw w trybie art. 59 § 2 kpw (k-26). Zdaniem sądu okręgowego w tym składzie tylko wówczas następuje wydłużenie okresu przedawnienia. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, samo prowadzenie czynności wyjaśniających w trybie art. 54 § 1 kpw nie powoduje wydłużenia okresu przedawnienia do 2 lat. Ten skutek ma wyłącznie wszczęcie postępowania w sprawie o wykroczenie, które następuje z chwilą wydania przez prezesa sądu (przewodniczącego wydziału albo upoważnionego sędziego) stosownego zarządzenia (wyrok Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 10 stycznia 2023 r., II KK 225/22). Zdaniem sądu okręgowego w tym składzie w realiach przedmiotowej sprawy do przedawnienia karalności wykroczenia przypisanego w zaskarżonym wyroku obwinionemu doszło w dniu 4 września 2024 roku. Mając powyższe na uwadze sąd II instancji uchylił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Opocznie wydany w dniu 3 lipca 2025 roku w sprawie o sygn. akt II W 456/23 i umorzył postępowanie w sprawie. Podstawą tego rozstrzygnięcia stanowił art. 104 § 1 pkt 7 kpw w zw. z art. 5 § 1 pkt 4 kpw w zw. z art. 45 § 1 kw. Sąd okręgowy na podstawie art. 121 § 1 kpw w zw. z art. 616 § 1 pkt 2 kpk w zw. z art. 119 § 2 pkt 1 kpw zasądził (na wniosek apelanta) na rzecz obwinionego z tytułu zwrotu kosztów ustanowienia obrońcy w sprawie: - kwotę 432 złotych za postępowanie przed sądem I instancji, - kwotę 1008 złotych za postępowanie odwoławcze. Wysokość zwrotu ww. kosztów sąd okręgowy ustalił na podstawie § 11 ust. 2 pkt 2 i 4 w zw. z § 17 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U z 2023 r., poz.1964 ze zm.). Kosztami postępowania w sprawie na podstawie art. 119 § 2 pkt 1 kpw sąd okręgowy obciążył Skarb Państwa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI