IV KA 519/16

Sygn. akt IV Ka 519/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 września 2016 r. Sąd Okręgowy w Świdnicy w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący: SSO Ewa Rusin Protokolant: Magdalena Telesz po rozpoznaniu w dniu 6 września 2016 r. sprawy 1. A. J. syna J. i A. z domu H. urodzonego (...) w Z. oskarżonego z art. 157 § 2 kk z oskarżenia prywatnego P. P. 2. P. P. syna A. i M. z domu P. urodzonego (...) w Z. oskarżonego z art. 157 § 2 kk z oskarżenia prywatnego A. J. na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Rejonowego w Ząbkowicach Śląskich z dnia 25 kwietnia 2016 r. sygnatura akt II K 64/15 I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok; II. zasądza od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa po ½ wydatków sądowych związanych z postępowaniem odwoławczym oraz wymierza opłaty: - oskarżonemu P. P. w kwocie 120 złotych, - oskarżonemu A. J. w kwocie 80 złotych ; III. zasądza koszty procesu w postępowaniu odwoławczym: - od oskarżonego P. P. na rzecz oskarżyciela prywatnego wzajemnego A. J. w kwocie 840 złotych; - od oskarżonego A. J. na rzecz oskarżyciela prywatnego wzajemnego P. P. w kwocie 840 złotych. Sygn. akt IV Ka 519 / 16 UZASADNIENIE Oskarżyciel prywatny J. J. oskarżył P. P. o to, że : w dniu 26 listopada 2014 roku w S. woj. (...) , spowodował u A. J. obrażenia ciała w postaci stłuczenia głowy, twarzoczaszki, kręgosłupa piersiowego, stłuczenia podudzia lewego i uda prawego, licznych otarć skóry na twarzy prawej małżowiny usznej, podudziu lewym, lewym ramieniu i podudziu prawym tj. o czyn z art. 157 § 2 kk Oskarżyciel prywatny wzajemny P. P. oskarżył J. J. o to, że w dniu 26 listopada 2014r. w S. wypychając P. P. z kabiny ciągnika rolniczego, spowodował jego upadek na twarde podłoże, a następnie uderzając pięściami po całym ciele spowodował u niego obrażenia ciała w postaci skręcenia i naderwania odcinka szyjnego kręgosłupa, skręcenia i naderwania stawu skokowego prawego, powierzchowny uraz powłok głowy, otarcia skóry ręki prawej, co spowodowało naruszenie czynności narządu jego ciała na okres poniżej dni 7 tj. o czyn z art. 157 § 2 kk Sąd Rejonowy w Ząbkowicach Śląskich wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2016r. sygn. akt II K 64 /15: I. Oskarżonego P. P. , uznał za winnego tego, że: w dniu 26 listopada 2014 roku w S. woj. (...) bijąc A. J. po całym ciele spowodował u niego naruszenie czynności narządów ciała trwające nie dłużej niż 7 dni w postaci: powierzchniowego urazu nosa z otarciami skóry, otarcia naskórka prawej małżowiny usznej, podbiegnięcia krwawe i obrzęki na twarzy w okolicy podoczodołowej lewej, naderwanie odcinka szyjnego kręgosłupa, stłuczenie kończyny dolnej lewej i prawej, podbiegnięcia krwawe na ramieniu prawymi i lewym, stłuczenie dolnej części grzbietu i miednicy, to jest uznał go za winnego popełnienia występku z art. 157§2 kk , za który na podstawie art. 157§2 kk wymierzył oskarżonemu P. P. karę grzywny 60 /sześćdziesięciu/ stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20,00 /dwudziestu/ złotych. II. Na podstawie art.46§2 kk orzekł od oskarżonego P. P. na rzecz A. J. nawiązkę w kwocie 2.000,00 / dwa tysiące 00/100/ złotych. III. Oskarżonego A. J. uznał za winnego tego, że: w dniu 26 listopada 2014 roku w S. woj. (...) bijąc P. P. po całym ciele spowodował u niego naruszenie czynności narządów ciała trwające nie dłużej niż 7 dni w postaci: powierzchniowego urazu powłok głowy, otarcia skóry ręki prawej oraz skręcenie i naderwanie odcinka szyjnego kręgosłupa i stawu skokowego prawego, to jest uznał go za winnego popełnienia występku z art. 157§2 kk , za który na podstawie art. 157§2 kk wymierzył oskarżonemu A. J. karę grzywny 40 /czterdziestu/ stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20,00 /dwudziestu/ złotych. IV. Na podstawie art.46§2 kk orzekł od oskarżonego A. J. na rzecz P. P. nawiązkę w kwocie 1.000,00 / jeden tysiąc 00/100/ złotych. V. Zasądził od oskarżonego P. P. na rzecz A. J. koszty procesu w kwocie 3.300 /trzy tysiące trzysta/ złotych i wymierzył opłatę na rzecz Skarbu Państwa w kwocie 120,00 /stu dwudziestu 00/100/ złotych; VI. Zasądził od oskarżonego A. J. na rzecz P. P. koszty procesu w kwocie 2.700 /dwa tysiące siedemset/ złotych i wymierzył opłatę na rzecz Skarbu Państwa w kwocie 80,00 /osiemdziesięciu 00/100/ złotych Z wyrokiem tym w całości nie pogodzili się obaj oskarżeni - oskarżyciele prywatni wzajemni, wnosząc apelacje za pośrednictwem swych pełnomocników. Apelujący obrońca oskarżonego A. J. na podstawie art. 427 § 1 kpk zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I. Obrazę przepisów prawa materialnego ( art. 438 pkt 1 k.p.k. ), a mianowicie: 1. Art. 25 k.k . polegającą na jego błędnej wykładni i przyjęciu, że przejawianie przez napastnika i pokrzywdzonego wobec siebie agresji słownej zarówno przed jak i po zdarzeniu, a także istnienie pomiędzy nimi konfliktu wyklucza możliwość działania w obronie koniecznej w trakcie inkryminowanego zdarzenia, podczas gdy powołany przepis uzależnia przyjęcie działania w obronie koniecznej jedynie od przesłanek odpierania bezpośredniego i bezprawnego zamachu na jakiekolwiek dobro chronione prawem. W przypadku zaś, gdyby Sąd II instancji nie dopatrzył się w zaskarżonym wyroku obrazy prawa materialnego, o której mowa w punkcie I, zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: II. Mającą wpływ na treść orzeczenia obrazę przepisów postępowania ( art. 438 pkt 2 k.p.k. ), a mianowicie: art. 4 k.p.k. , art. 7 k.p.k. oraz ar. 410 k.p.k. polegającą na dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, z naruszeniem zasad wiedzy, logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, w tym: a) Wybiórcze potraktowanie opinii ustnej oraz pisemnej biegłego sądowego M. B. i wyciągnięcie z niej błędnych wniosków polegających na nieprawidłowym przyjęciu, iż wersja zdarzenia podawana przez A. J. nie jest wiarygodna, gdyż zmiany urazowe stwierdzone na ciele u P. P. nie mogły powstać w wyniku działania A. J. według relacji, jaką przedstawia A. J. (tj. jedynie w wyniku obrony przed atakiem ze strony P. P. ), podczas gdy na rozprawie w dniu 22 grudnia 2015 r. (k. 202) biegły wskazał wprost, iż: „Obrażenia, które stwierdzono u Pana P. mogły powstać w okolicznościach podawanych przez Pana J. ". b) Bezzasadne odmówienie waloru wiarygodności zeznaniom złożonym przez świadków A. J. (1) i A. J. (2) jedynie z uwagi na fakt ich pokrewieństwa z oskarżonym A. J. , podczas gdy zeznania te, złożone zarówno w postępowaniu przygotowawczym jak i przed Sądem, są spójne, konsekwentne oraz wzajemnie się uzupełniają. c) Bezzasadne odmówienie waloru wiarygodności wyjaśnieniom złożonym przez oskarżonego A. J. , podczas gdy wyjaśnienia te korespondują z opinią biegłego sądowego M. B. , w tym obrażeniami stwierdzonymi na ciele A. J. , a w zakresie obrony koniecznej także z obrażeniami stwierdzonymi na ciele P. P. . d) Dokonywanie ustaleń faktycznych w sprawie w oparciu o przedłożone przez P. P. do wzajemnego aktu oskarżenia dokumenty medyczne z dnia 27.11.2014 r., których prawdziwości oskarżony A. J. zaprzeczył i których istnienia nie potwierdził Szpital (...) w Z. , gdyż jak wynika z pisma ze Szpitala (...) w Z. z dnia 05.11.2015 r. (k. 169) oskarżonemu P. P. jedynie odmówiono przyjęcia do szpitala w dniu zdarzenia, tj. 26.11.2014 r. z uwagi na stwierdzenie jedynie powierzchownego urazu powłok głowy oraz otarcia skóry ręki prawej. W konsekwencji wskazanych naruszeń art. 4 . art. 7 oraz art. 410 k.p.k. , zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: III. Mający wpływ na treść orzeczenia błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę ( art. 438 pkt 3 k.p.k. ): 1. W postaci błędnego ustalenia przebiegu zdarzenia mającego polegać na tym, iż pomiędzy P. P. a A. J. wywiązała się szarpanina w czasie której zadawali oni sobie wzajemnie uderzenia rękoma, następnie wypadli z ciągnika i na ziemi kontynuowali wzajemne stosowanie wobec siebie przemocy, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy, oceniony prawidłowo, pozwala przyjąć, iż to oskarżony P. P. zaczął szarpać za drzwi od kabiny ciągnika A. J. próbując do niej wtargnąć, a następnie je otworzył i uderzył A. J. trzonkiem od łopaty oraz pięściami w twarz, po czym wyciągnął go z kabiny, przewrócił na ziemię i kontynuował bicie na ziemi. 2. Polegający na błędnym przyjęciu, iż u P. P. na skutek zdarzenia z dnia 26.11.2014 r. powstały obrażenia w postaci skręcenia i naderwania odcinka szyjnego kręgosłupa, podczas gdy jak wynika z pisma ze Szpitala (...) w Z. z dnia 05.11.2015 r. (k. 169) oskarżonemu P. P. odmówiono przyjęcia do szpitala w dniu zdarzenia, tj. 26.11.2014 r. z uwagi na stwierdzenie jedynie powierzchownego urazu powłok głowy oraz otarcia skóry ręki prawej, a wszelkie „dodatkowe" obrażenia stwierdzono u oskarżonego P. P. dopiero dnia 27,11.2014 r. 3. Polegający na błędnym przyjęciu, iż A. J. podczas inkryminowanego zdarzenia dobrowolnie podjął walkę wręcz z P. P. , nie działał pod wpływem przymusu, dążył do konfrontacji i załatwienia osobistych porachunków, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy, oceniony prawidłowo, nie pozwala na przyjęcie takiego przebiegu zdarzenia i prowadzi do wniosków biegunowo odmiennych. Formułując przywołane zarzuty, na podstawie art. 427 § 1 k.p.k. oraz art. 437 § 2 k.p.k. wniósł o: - zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa (jeżeli w ocenie Sądu pozwalają na to zebrane dowody). - w innym zaś przypadku wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Natomiast obrońca oskarżonego P. P. na podstawie przepisu art. 425 k.p.k. , 438 pkt 2 i 3 k.p.k. i 444 k.p.k. ] zaskarżył powyższy wyrok w całości w stosunku do oskarżonego P. P. na jego korzyść tj. w zakresie rozstrzygnięć o winie i karze, zarzucając obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, tj. naruszenie art. 2 § 2 k.p.k. , art. 4 k.p.k. , art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. skutkujące wadliwie ustalonym stanem fatycznym będącym podstawą przyjęcia nie budzącej wątpliwości winy i sprawstwa oskarżonego P. P. , a polegające na niekierowaniu się zasadą obiektywizmu i dokonaniu dowolnej oceny zebranych w sprawie dowodów, oraz nieuwzględnieniu całokształtu okoliczności ujawnionych w toku procesu, w szczególności: 1. odmowie waloru wiarygodności zeznaniom świadka A. P. w zakresie jakim opisuje końcowy przebieg zdarzenia z udziałem stron, wskazujący na nieprzerwaną agresję A. J. i chęć dążenia do konfrontacji tj. co do relacji: „ ...zobaczyłam jak A. leży na moim mężu. W tym czasie wybiegłam z domu i pierwszym moim odruchem było to, że chciałam ściągnąć A. z męża i siadłam na nim, tzn. wzięłam go między nogi, bo chciałam żeby A. puścił mojego męża. Mówiła do A. cyt. bo jeszcze go udusisz. Już wtedy wszystko się skończyło i oni wstali i po chwili przyjechało pogotowie i policja" oraz „ ...Ja jak zobaczyłam oskarżonego i męża to widziałam jak A. J. leży na moim mężu i rękoma go uderza", (protokół rozprawy z dnia 25 października 2015r.); mimo, iż świadek w sposób logiczny nie wskazujący na próbę „wybielenia" którejkolwiek ze stron, od początku wskazywał na konflikt między stronami, podając również, że strony w dniu zdarzenia „szarpały się" co miało wpływ na ustalenie, że P. P. nie działał w warunkach określonych przepisem art. 25 § 1 k.k. ; 2. wyciągnięciu nielogicznych wniosków ze zdarzeń zarejestrowanych na nagraniu złożonym do akt sprawy przez A. J. , przedstawiających początkową fazę zdarzenia, z którego wbrew ustaleniom Sądu jednoznacznie wynika, że to A. J. kierując pod adresem P. P. obelżywe słowa i gesty, dążył do konfrontacji z nim; zaś oskarżony P. P. nie zważając na zaczepki słowne i za pomocą gestów ze strony A. J. , wyraźnie odchodzi od ciągnika; nadto A. J. z niewyjaśnionych przyczyn zaprzestaje rejestrowania dalszych wydarzeń, choć jak twierdzi to wówczas P. P. miał go zaatakować w kabinie ciągnika; prawidłowa ocena nagrania winna prowadzić do wniosku, że to A. J. prowokował P. P. do konfrontacji; dalej nie zaprzestawał agresji słownej i obraźliwej gestykulacji; kiedy P. P. ostatecznie wchodząc na stopień ciągnika chciał wprost powiedzieć mu, że przejedzie ciągnikiem a jego samochód jest niesprawny i nie może go przestawić, został zaatakowany przez A. J. i wówczas ten rozpoczął oddawanie ciosów, co spowodowało upadek obu mężczyzn na twarde podłoże, przy czym A. J. w dalszym ciągu był osobą atakującą, bowiem w ostatniej fazie zdarzenia jak wskazała świadek A. P. „ ...Ja jak zobaczyłam oskarżonego i męża to widziałam jak A. J. leży na moim mężu i rękoma go uderza", co jednoznacznie potwierdza, że P. P. działał w warunkach określonych przepisem art. 25 § 1 k.k. W oparciu o powyższy zarzut, na podstawie art. 437 § i §2 wniósł o: zmianę zaskarżonego orzeczenia w stosunku do oskarżonego P. P. i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Z ostrożności procesowej w razie nie uwzględnienia przez Sąd II instancji zarzutów apelacji, wniósł o umorzenie postępowania karnego wobec oskarżonego P. P. na podstawie przepisu art. 17 § 1 pkt. 3 k.p.k. wobec znikomej społecznej szkodliwości czynu zarzuconego oskarżonemu. Sąd Okręgowy zważył co następuje; Obie apelacje okazały się całkowicie bezzasadne. Ponieważ wniosek o uzasadnienie wyroku odwoławczego złożył tylko obrońca oskarżonego A. J. , stąd pisemne motywy wyroku zostaną ograniczone tylko do zarzutów tej apelacji ( art. 457 §2 kpk w zw. z art. 423 § 1a kpk ), tj. części wyroku dotyczącej skazania A. J. za czyn z art. 157 § 2 kk . W tym zakresie – a przeciwnie oczekiwaniom apelującego - stwierdzić należy, iż Sąd Rejonowy poczynił w sprawie jedynie trafne ustalenia faktyczne, które oparł o prawidłowo przeprowadzone dowody i ocenę ich całokształtu we wzajemnym powiązaniu. Wnioski końcowe mieszczą się więc w granicach swobodnej oceny dowodów, odpowiadają kryteriom art. 7 kpk , w żadnym wypadku nie można im zarzucić dowolności, zaś uzasadnienie pisemne wyroku zawiera prawidłowy wywód logiczny, jest wyczerpujące, przez co odpowiada wszystkim wymogom art. 424 §1 kpk i jako takie podlega aprobacie Sądu Odwoławczego. Trafnie wskazał tenże Sąd, iż obaj uczestnicy przedmiotowego zajścia, a jednocześnie oskarżyciele prywatni wzajemni, pozostają w wieloletnim konflikcie, co znacząco rzutuje na ocenę wiarygodności ich relacji, w związku z czym ich wyjaśnienia tylko częściowo zasługują na wiarę, co należycie uzasadnił. Obaj zainteresowani tendencyjnie dążą do przedstawienia swych działań jako wyłącznie obronnych, podczas gdy prawidłowa analiza dowodów ( wobec braku postronnych świadków zdarzenia oraz dostępne dowody w postaci dokumentacji medycznej a zwłaszcza nagrania wykonanego przez A. J. ) nakazuje ustalić fakt, że A. J. i P. P. na równi dążyli do konfrontacji i w czasie zdarzenia wzajemnie wymieniali ciosy ( k. 12- 13 motywów). Nie może też ulegać wątpliwości, iż owa konfrontacja polegała na obopólnym szarpaniu rękami zaś P. P. uderzył A. J. także trzonkiem łopaty, również i to, że szarpanina miała miejsce w kabinie ciągnika, a następnie na ziemi. Nie kwestionuje apelujący ustaleń wyroku ( k.1 motywów), iż A. J. dojeżdżając do posesji P. P. widząc wysypaną tamże pryzmę kamieni i P. P. , chodzącego obok niej z łopatą, zaczął trąbić, używać wobec P. P. słów wulgarnych cyt. „ (...) z tej drogi” i pokazywał środkowy palec, zaś w odpowiedzi P. P. machał ręką i podszedł do ciągnika A. J. . Przecież to A. J. sprowokował nerwową sytuację i doprowadził do obopólnej szarpaniny z P. P. , więc nie może w takich warunkach faktycznych twierdzić, że odpierał bezpośredni bezprawny atak P. P. . W takiej sytuacji procesowej błędnie apelujący zarzucił obrazę prawa materialnego art. 25 kk ( zarzut I) przez niezastosowanie tego przepisu do ustaleń faktycznych wyroku, bo zarzut obrazy prawa materialnego można skutecznie postawić o ile aprobuje się ustalenia faktyczne. W zakresie braku uzasadnionych przesłanek faktycznych dla przyjęcia kontratypu obrony koniecznej Sąd Rejonowy wypowiedział się prawidłowo i obszernie na k. 12 - 13 części analitycznej uzasadnienia, wykluczając, by działanie któregokolwiek z uczestników zajścia można było uznać za leżące w tej kategorii, zaś zarzut apelacji sprowadza się do prostej negacji prawidłowych depozycji motywów wyroku. W pkt. II i III zarzutów apelacji jej autor – bazując tylko na wersji zdarzeń forowanej przez oskarżonego A. J. - dokonał jednostronnej, powierzchownej i wyłącznie polemicznej oceny wartości dowodowej wybranych przez siebie dowodów sprawy (zeznań świadków A. J. (2) , A. J. (1) , J. J. oraz dokumentacji medycznej), co skutkowało postawieniem zarzutu błędnych ustaleń faktycznych zaskarżonego wyroku oraz obrazy przepisów prawa procesowego. W szczególności nie wykazał autor apelacji, jakich to istotnych błędów w ocenie dowodów osobowych miał się dopuścić Sąd Rejonowy i w jakim zakresie wadliwie ocenił dokumentację medyczną przy pomocy biegłego z zakresu medycyny A. B. . W pełni uprawnionym dowodowo i oczywistym zatem pozostaje uznanie umyślnego spowodowania przez oskarżonego obrażeń ciała P. P. , tj. działania prawidłowo zakwalifikowanego jako wypełniające ustawowe znamiona występku z art. 157 § 2 kk . Sąd I instancji przy wymiarze kary należycie ocenił stopień społecznej szkodliwości jako istotny w stopniu wymagającym wymierzenia kary. Orzeczona kara grzywny to kara najłagodniejszego rodzaju, przewidziana za popełnienie występku z art. 157 § 2 kk , jej wymiar uznać wypada za wyjątkowo umiarkowany ( do stopnia winy i sytuacji majątkowej oskarżonego) i jako taki nie stanowi orzeczenia surowego w rozumieniu art. 438 pkt. 4 kpk . To kara spełniająca wymogi art. 53 kk , wychowawcza dla oskarżonego, wsparta trafną nawiązką na rzecz oskarżyciela prywatnego P. P. , przez co odpowiada także wymogom ogólnoprewencyjnym. Strona przegrywająca proces prywatnoskargowy, w tym przypadku tak A. J. jak i P. P. jest obowiązana do zwrotu kosztów procesu oskarżycielom prywatnym ( art. 628 pkt. 1 ) kpk oraz na rzecz Skarbu Państwa ( art. 628 pkt. 2 kpk ). Ponieważ żadna z apelacji nie okazała się skuteczna, stąd wnoszący je zostali – po myśli art. 636 § 1 i § 3 kpk – obciążeni obowiązkiem poniesienia po ½ części wydatków sądowych związanych z postępowaniem odwoławczym oraz stosownymi opłatami ( na podstawie art.8 w zw. z art.3 ust.1 ustawy o opłatach w sprawach karnych z dnia 23 czerwca 1973r. /tj. DZ. U. Nr 49, poz. 223 z późn. zm). Ponadto wobec udziału pełnomocników z wyboru obu stron w postępowaniu apelacyjnym po myśli § 11 ust. 1 pkt.4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z dnia 5 listopada 2015 r. poz. 1800) zasądzono wzajemnie zgłoszone należności ( pkt. III wyroku).