IV Ka 514/13

Sygn. akt. IV Ka 514/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 września 2013r . Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział IV Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Dorota Kropiewnicka Sędziowie SSO Agata Regulska (spr.) SSO Jerzy Menzel Protokolant Artur Łukiańczyk po rozpoznaniu w dniu 25 września 2013r. sprawy A. S. (1) oskarżonego o przestępstwo z art. 157 § 2 k.k. na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Śródmieścia z dnia 27 lutego 2013 roku sygn. akt II K 318/ 11 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu dla Wrocławia – Śródmieścia do ponownego rozpoznania. sygn. akt IV Ka 514/13 UZASADNIENIE Oskarżyciel prywatny J. K. (1) oskarżył A. S. (1) o to, że: w dniu 23 grudnia 2010 r. we W. przy ul. (...) spowodował u pokrzywdzonego J. K. (1) obrażenia ciała poprzez uderzenie pokrzywdzonego pięścią w twarz, szarpanie i wywrócenie na podłogę, w wyniku czego pokrzywdzony doznał podbiegnięć krwawych i otarć naskórka na głowie, kończynach górnych i dolnych, które to obrażenia spowodowały naruszenie czynności narządów ciała na czas poniżej 7 dni tj. o czyn z art. 157 § 2 kk Wyrokiem z dnia 27 lutego 2013 roku, w sprawie o sygn. akt II K 318/11, Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Śródmieścia: I. uniewinnił A. S. (1) od popełnienia czynu opisanego w części wstępnej wyroku; II. na podstawie art. 632 k.p.k. obciążył kosztami postępowania oskarżyciela prywatnego, w tym zasądził od niego na rzecz oskarżonego kwotę 2.304 złote, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego. Apelację od w/w wyroku wywiódł pełnomocnik oskarżyciela prywatnego zaskarżając wyrok na niekorzyść oskarżonego. W treści pisma zarzucono zaskarżonemu orzeczeniu: a) obrazę przepisów postępwania w sposób mogący mieć wpływ na treść wyroku, a to: i. art. 5§2 kpk poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą niedające się usunąć wątpliwości co do realizacji przez oskarżonego znamion zarzucanego czynu, podczas gdy prawidłowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego winna skutkować przyjęciem, iż oskarżony w dniu 23 grudnia 2010r. spowodował u pokrzywdzonego obrażenia ciała realizując znamiona przestępstwa z art. 157§2 kk . Natomiast w przypadku, gdy Sąd powziąłby wątpliwości, to nie były wątpliwości, których nie można usunąć. ii. art. 7 kpk przez : 1. dowolną ocenę zeznań pokrzywdzonego tj. wbrew zasadom doświadczenia życiowego w zakresie, w jakim Sąd pominął zeznania pokrzywdzonego dotyczące przebiegu zdarzenia z dnia 23 grudnia 2010r., dotyczące uderzenia pokrzywdzonego przez oskarżonego pięścią w twarz w momencie, gdy na strych weszła żona pokrzywdzonego. Zeznania te bowiem były spójne i logiczne zarówno w postępowaniu przygotowawczym jak również sądowym oraz w pełni korespondują z zeznaniami świadka J. K. (2) , 2. dowolną ocenę zeznań świadka J. K. (2) tj. wbrew zasadom doświadczenia życiowego, a polegającą na odmówieniu wiary zeznaniom świadka w części opisującej, jak oskarżony uderzył pokrzywdzonego w twarz pięścią, po tym jak świadek weszła na strych, podczas gdy zeznania te korespondują z zeznaniami pokrzywdzonego, są logiczne i spójne na wszystkich etapach postępowania, 3. ocenę wyjaśnień oskarżonego wbrew zasadom doświadczenia życiowego, albowiem uwzględniając całokształt zeznań oskarżonego należy ocenić je jako niewiarygodne. Oskarżony w toku postępowania wielokrotnie wyjaśniał w sposób sprzeczny ze stanem rzeczywistym, i tak: wyjaśniał, iż próbował dokonać zgłoszenia na komisariacie policji przy ul. (...) , że został napadnięty przez pokrzywdzonego, podczas, gdy z zeznań świadka M. S. wynika, że przedmiotem zawiadomienia oskarżonego z dnia 28.12.2010r. było jedynie utrudnianie parkowania oraz kierowania obraźliwych sformułowań. Następnie oskarżony wyjaśniał, że jego żona A. S. (2) w dniu 23.12.2010r. próbowała dodzwonić się pod numer alarmowy 112 podczas, gdy powszechnie wiadomo, iż nie ma takiej możliwości aby dzwoniąc pod numer alarmowy 112 nikt nie podjął rozmowy. (...) . art. 632 kpk w zw. z § 14 i 16 rozporządzenia Ministra S. z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, przez błędne ustalenie kosztów zastępstwa prawnego zasądzonych od oskarżyciela prywatnego na rzecz oskarżonego. b. błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za jego podstawę, który mógł mieć wpływ na jego treść, a to: i. nieprawidłowe ustalenie, że w okresie 1-24 grudnia 2010r. nie odnotowano interwencji Policji w mieszkaniu A. S. (1) , podczas gdy z zeznań pokrzywdzonego oraz świadka J. K. (2) oraz ogólnodostępnego raportu z bazy danych K. W. , wynika, że w dniu 23.12.2010r. o godz. 20:21 funkcjonariusze Policji interweniowali pod adresem ul. (...) we W. . Podnosząc powyższy zarzuty apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja zasługuje na uwzględnienie, a jedynym możliwym rezultatem jej uwzględnienia może być uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Na wstępie wskazać należy, że prawidłowość rozstrzygnięcia sprawy zależy od zgodnego z przepisami postępowania karnego przeprowadzenia dowodów potrzebnych do ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia kwestii winy i sprawstwa, kwalifikacji prawnej zarzucanego czynu. Obowiązkiem Sądu jest bowiem dążenie do wykrycia prawdy obiektywnej przez wnikliwe, rzetelne i dokładne przeprowadzenie postępowania dowodowego, które powinno doprowadzić Sąd do poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia o winie i sprawstwie. Wydanie wyroku uniewinniającego, jak to uczynił Sąd Rejonowy w przedmiotowej sprawie, jest możliwe tylko wówczas, gdy postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób pełny i prawidłowy, gdy Sąd orzekający wyczerpał wszystkie możliwości dowodowe, zgromadził wszelki dostępny materiał dowodowy, a następnie prawidłowo i wszechstronnie go ocenił. Przeprowadzona przez Sąd Odwoławczy analiza akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonego wyroku, pozwoliła na stwierdzenie, iż decyzja Sądu orzekającego o uniewinnieniu oskarżonego, w oparciu o przepis art. 5§2 kpk , była co najmniej przedwczesna. Sąd Rejonowy, jak wynika z treści uzasadnienia, uznał, iż istnieją dwie równouprawnione wersje zdarzenia (oskarżonego i członków jego rodziny oraz pokrzywdzonego i członków jego rodziny), a żadnej z nich nie sposób było wykluczyć. Analiza akt postępowania oraz treści uzasadnienia Sądu orzekającego pozwoliła Sądowi Odwoławczemu na stwierdzenie, iż Sąd ten de facto uchylił się od dokonania oceny przeprowadzonych dowodów w sprawie. Samo istnienie odmiennych wersji w sprawie (wynikających z różnych źródeł dowodowych) nie jest sytuacją nadzwyczajną w procesie karnym, a zadaniem Sądu orzekającego w sprawie jest ocenić wiarygodność poszczególnych dowodów, w oparciu o kryteria wskazane w art. 7 kpk , i na podstawie tych, uznanych za wiarygodne, ustalić rzeczywisty przebieg zdarzenia stanowiącego przedmiot postępowania. Wątpliwości, o których mowa w przepisie art. 5 § 2 k.p.k. to wątpliwości pozostające już po dokonaniu prawidłowej oceny wiarygodności dowodów, które pomimo jej dokonania nie dają się usunąć (por. wyrok SN z dnia 9 kwietnia 2013r., sygn. akt IIKK 207/12 ). Ustalenia poczynione przez Sąd Rejonowy sprowadzają się zasadniczo do wskazania faktów niespornych, podawanych w swych relacjach przez wszystkie przesłuchiwane osoby. Sąd orzekający ponadto streścił relacje procesowe przesłuchanych w sprawie osób, a wskazując na istnienie w nich rozbieżności uznał, że da im wiarę „jedynie w takim zakresie, w jakim korespondują z ustalonym stanem faktycznym”. Powyższe sformułowanie zdaje się wskazywać, iż przed przystąpienień do oceny dowodów Sąd już poczynił pewne ustalenia, do których to każdorazowo poszczególne relacje procesowe przyrównywał. Takiego postępowania z pewnością nie sposób uznać za właściwe. Tok rozumowania Sądu orzekającego pozostaje niezrozumiały. Analizując dowody w postaci zeznań świadków należących do rodziny oskarżonego Sąd Rejonowy wskazał na konkretne ich walory takie jak spójność, spontaniczność, pewność wypowiedzi oraz brak w nich sprzeczności jednocześnie nie wyjaśnia dlaczego wobec powyższego nie uznał ich za przydatne do dokonania pewnych ustaleń faktycznych w sprawie odnośnie przebiegu zdarzenia stanowiącego przedmiot postępowania, poprzez wnioskowanie o powyższym z informacji, które posiedli od oskarżonego oraz obserwacji oskarżonego następnego dnia po zdarzeniu. Sąd Rejonowy w odniesieniu do zeznań świadka A. S. (2) wskazał, iż dał im wiarę. Uznał, iż jej wypowiedzi są rzetelne, korespondują z wypowiedziami oskarżonego oraz pozostałych przesłuchanych świadków z jego rodziny. Sąd ten podał wprost, że zeznania A. S. (2) są „szczere, spontaniczne, a przez to przekonujące”. Nie wyjaśnił natomiast przyczyn, dla których jako takie jedynie w części posłużyły do poczynienia ustaleń faktycznych w sprawie. W efekcie nie wiadomo czy stopień pokrewieństwa oraz fakt nieobserwowania osobiście zdarzenia przekonały Sąd o tym, że jednak nie uznał ich za pewne. Analiza dowódu z zeznań pokrzywdzonego i jego syna przedstawiona w treści uzasadnienia Sądu Rejonowego nie przekonuje o zasadności wnioskowania tegoż Sądu odnośnie tego, że nie potwierdzają się one wzajemnie, a różnice w relacjach obu mężczyzn dotyczą okoliczności zasadniczych dla przebiegu zdarzenia. Kategorycznego stwierdzenia Sądu orzekającego o tym, że zeznania pokrzywdzonego w części istotnej nie znajdują oparcia w zebranym materiale dowodowym, nie sposób zaakceptować. Tym bardziej, że (co wynika z dalszej części rozważań) oparcia tego Sąd I instancji poszukiwał w treści wyjaśnień oskarżonego, wskazując, iż „sam przebieg zdarzenia został przedstawiony przez pokrzywdzonego w sposób zdecydowanie różny niż to uczynił oskarżony”. Nie sposób zgodzić się z Sądem Rejonowym odnośnie tego, iż relacja pokrzywdzonego „nie znajduje jednoznacznego, choćby we fragmentach, potwierdzenia w zeznaniach świadka K. K. ”. Analizując relacje syna pokrzywdzonego Sąd I instancji uznał, iż na poszczególnych etapach postępowania przedstawiał on trzy różne wersje zdarzenia, przy czym żadna nie potwierdzała w pełni wersji pokrzywdzonego. W ocenie Sądu Odwoławczego z pewnością nie można mówić o wielości wersji, a jeśli już, to jedynie o drobnych rozbieżnościach pojawiających się na przestrzeni postępowania, których ewentualnych przyczyn należałoby próbować szukać i wyjaśnić. Zarówno pokrzywdzony jak i K. K. (każdorazowo) wskazywali, że w dniu 23 grudnia 2010r., gdy przebywali na strychu przyszedł tam pokrzywdzony, doszło pomiędzy nimi do utarczki słownej (oskarżony powiedział, że urwie pokrzywdzonemu i jego synowi łeb ) i oskarżony użył przemocy fizycznej wobec pokrzywdzonego. Podczas każdego z przesłuchań K. K. wskazywał na to, że to oskarżony zainicjował zajście i w sposób fizyczny zaatakował pokrzywdzonego. Mając na uwadze fakt, iż zdarzenia miało charakter dynamiczny jak również to, że świadek zeznawał w różnych odstępach czasowych od zdarzenia, wskazywanie przez niego odpowiednio, że: oskarżony wskazał palcem na pokrzywdzonego, uderzył go z otwartej ręki w klatkę piersiową czy też pchnął go otwartą dłonią nie wydaje się być diametralną róznicą w opisie przebiegu zdarzenia. Podobnie nieznacznymi są róznice odnośnie tego, co świadek zeznawał na etapie postępowania przygotowawczego i przed Sądem na temat treści informacji przekazanej mu przez samego pokrzywdzonego odnośnie tego, jak wyglądała cała sytuacja z oskarżonym. Świadek przesłuchiwany dwukrotnie raz zeznał: „oskarżony podszedł do niego, popchnął go, uderzył pięścią w twarz, a pokrzywdzony broniąc się obezwładnił oskarżonego”, a przy następnym przesłuchaniu wskazał, że pokrzywdzony opowiadał jak „oskarżony go zaatakował, uderzył go ręką w twarz, zaś pokrzywdzony próbował przytrzymywać oskarżonego i doszło do szamotaniny”. Sąd Odwoławczy nie dostrzega w powyższych relacjach dwóch odmiennych wersji, jak stwierdził to Sąd orzekający w treści uzasadnienia. Każdorazowo z przedstawianego opisu wynikało bowiem, że pokrzywdzony został zaatakowany przez oskarżonego, który to uderzył go w twarz, a następnie wywiązała się szamotanina i pokrzywdzony broniąc się obezwładnił oskarżonego. Sąd Rejonowy jednak nie tylko rozbieżności w treści zeznań K. K. uznał za takie, które dotyczą okoliczności zasadniczych dla przebiegu zdarzenia, to nie przyjął żadnej wersji, ocenił jako wątpliwą podawaną przez świadka okoliczność lepszego pamiętania zdarzeń w czasie zeznawania przed Sądem i ostatecznie dał wiarę zeznaniom świadka tylko w takim zakresie, w jakim korespondują z ustalonym stanem faktycznym. Nie sposób również uznać, iż Sąd Rejonowy przeprowadził ocenę wiarygodności zeznań świadka J. K. (2) w sposób należyty. Stwierdzenie tegoż Sądu o tym, że podawane przez świadka okoliczności pozostają w sprzeczności tak z relacją pokrzywdzonego jak i zeznaniami świadka K. K. pozostaje alogiczne w już choćby świetle przytoczonej przez ów Sąd treści jej relacji. Wskazywała ona bowiem każdorazowo (a przywołuje to Sąd Rejonowy), że widziała zarówno uderzenie przez oskarżonego w twarz jej męża, szarpaninę i upadek obu na podłogę, wskazując, że wówczas rozpyliła gaz. Przecież podobnie jak ona o uderzeniu pięścią w twarz, szarpaninie, upadku i interwencji żony mówił pokrzywdzony, a świadek K. K. zasadniczo obserwował inny, bo początkowy, fragment zdarzenia. Sąd Rejonowy treści zeznań pokrzywdzonego i świadków (jak też wyjaśnień oskarżonego ) nie analizował w oparciu o dowody obiektywne, a przede wszystkim treść świadectwa sądowo – lekarskich oględzin ciała pokrzywdzonego, oceniając stopień prawdopodobieństwa powstania opisanych w nim obrażeń (podbiegnięcia krwawe w dolnej części oczodołu lewego, sińce na klatce piersiowej, liczne podbiegnięcia krwawe ramion i przedramion) w wyniku działań osoby jedynie się broniącej (niestskutecznie) w sposób przestawiany przez oskarżonego bądź wskutek ataku o kształcie przedstawionym przez pokrzywdzonego. Z drugiej strony w podobny sposób należy potraktować tę treść wyjaśnień oskarżonego, w której wskazuje on na własne obrażenia, których to miał doznać w trakcie zdarzenia. Reasumując, wskazane uchybienia Sądu orzekającego, należało uznać za tak istotne, że musiały skutkować koniecznością uchylenia orzeczenia i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Rozpoznając sprawę ponownie, Sąd Rejonowy przeprowadzi postępowanie dowodowe w całości, bacząc o wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd przeprowadzi postępowanie dowodowe z należytą starannością oraz troską o koncentrację materiału dowodowego na rozprawie. Rozważy wiarygodność wszystkich przeprowadzonych dowodów, konfrontując je ze sobą, przy zachowaniu należytej staranności i wnikliwości. Będzie przy tym pamiętał, że „ przepis art. 5 § 2 k.p.k. ma zastosowanie w sytuacji "braku" dowodów, a nie w sytuacji, kiedy istnieją dowody (nawet obciążające i odciążające), ale osądzenie sprawy polega na ocenie takich, sprzecznych w swej wymowie, dowodów (por. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 14.02.2013r., sygn. akt IIAKa 304/12). Mając powyższe na względzie, po myśli art. 438 pkt 2 k.p.k. orzeczono jak na wstępie.