IV Ka 503 / 23

Sąd Okręgowy
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko życiu i zdrowiuokręgowy
groźba karalnaart. 190 k.k.sąd odwoławczyapelacjakwalifikacja prawnainterpretacja przepisówpostępowanie karne

Sąd odwoławczy uchylił wyrok sądu pierwszej instancji w części dotyczącej przypisania oskarżonemu przestępstwa z art. 190 § 1 k.k., uznając, że groźby kierowane przez oskarżonego nie spełniały znamion przestępstwa groźby karalnej.

Sąd Okręgowy rozpatrywał apelację od wyroku Sądu Rejonowego w Opocznie, który skazał oskarżonego m.in. za groźbę karalną (art. 190 § 1 k.k.). Sąd odwoławczy częściowo uwzględnił apelację prokuratora, uchylając wyrok w zakresie przypisania tego przestępstwa. Analiza sądu skupiła się na tym, czy słowa i gesty oskarżonego mogły być uznane za groźbę popełnienia przestępstwa, czy jedynie za wyraz konfliktu i zapowiedź działań prawnych lub towarzyskich.

Sąd Okręgowy w ramach rozpoznawania apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w Opocznie (sygn. akt II K 387/22) analizował zarzuty dotyczące obrazy przepisów postępowania i błędnych ustaleń faktycznych. Głównym zagadnieniem stała się kwalifikacja prawna zachowania oskarżonego, który kierował pod adresem pokrzywdzonych słowa takie jak „zniszczenie”, „załatwienie”, „zrobienie porządku”, „walka do końca”, „nie daruję” oraz wulgarne „up…li”, a także gesty wskazujące na celownik. Sąd odwoławczy, opierając się na art. 190 § 1 k.k., podkreślił, że groźba karalna musi dotyczyć popełnienia przestępstwa na szkodę pokrzywdzonego lub osoby mu najbliższej. W ocenie sądu, słowa oskarżonego, choć nacechowane negatywnie i wynikające z konfliktu związanego z opieką nad dzieckiem, nie stanowiły wprost zapowiedzi popełnienia przestępstwa. Sąd zwrócił uwagę na zeznania pokrzywdzonego, który nie kojarzył groźby zniszczenia czy wyrządzenia szkód, a jedynie z zapowiedzią udowodnienia winy. W związku z tym, sąd odwoławczy uznał, że przypisanie oskarżonemu przestępstwa z art. 190 § 1 k.k. byłoby niedopuszczalnym domniemaniem i nadinterpretacją, naruszającą art. 5 § 2 k.p.k. W konsekwencji, sąd uchylił wyrok w tej części, uznając zarzut częściowo zasadnym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli nie zapowiadają bezpośrednio popełnienia przestępstwa na szkodę pokrzywdzonego lub osoby mu najbliższej, a jedynie wyrażają ogólną niechęć, zapowiedź działań prawnych lub towarzyskich.

Uzasadnienie

Sąd odwoławczy podkreślił, że groźba karalna musi być konkretna i dotyczyć przestępstwa. Słowa oskarżonego, choć nacechowane negatywnie i wynikające z konfliktu, nie spełniały tego wymogu, a ich interpretacja jako groźby przestępstwa byłaby nadinterpretacją i domniemaniem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie

Strona wygrywająca

oskarżony (w części dotyczącej groźby karalnej)

Strony

NazwaTypRola
oskarżyciel publicznyorgan_państwowyapelujący
oskarżonyinneoskarżony

Przepisy (10)

Główne

k.p.k. art. 5 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Niedopuszczalne jest domniemywanie lub nadinterpretacja zachowań, jeśli nie ma pewności co do ich znaczenia jako groźby popełnienia przestępstwa.

k.k. art. 190 § § 1

Kodeks karny

Groźba karalna musi dotyczyć popełnienia przestępstwa na szkodę pokrzywdzonego lub osoby mu najbliższej. Zapowiedź innej dolegliwości nie spełnia znamion tego przestępstwa.

Pomocnicze

k.p.k. art. 4

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 207 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 199 § § 2

Kodeks karny

k.p.k. art. 438 § pkt 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 438 § pkt 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 437 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 454 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Słowa i gesty oskarżonego nie spełniały znamion groźby karalnej z art. 190 § 1 k.k. Przypisanie oskarżonemu groźby karalnej stanowiło nadinterpretację i naruszenie art. 5 § 2 k.p.k.

Godne uwagi sformułowania

realizacji znamion tego przepisu dopuścić można wyłącznie poprzez grożenie innej osobie popełnieniem przestępstwa Zapowiedź spowodowania jakiejkolwiek innej dolegliwości [...] wymyka się spod znamion przedmiotowych opisanego w zdaniu poprzednim przepisu zachowanie sprawcze musi się zrealizować poprzez zapowiedź bezprawnego ataku nie na jakiekolwiek dobro innej osoby, ale wyłącznie na takie, które jest chronione przez którykolwiek z czynów zabronionych przez prawo karne błędne, niezgodne z obiektywną rzeczywistością, odkodowanie zachowania osoby oskarżonej przez pokrzywdzonego, czy też jego nadinterpretacja, nie może prowadzić do odpowiedzialności za występek z art. 190 § 1 kk przypisywanie oskarżonemu występku z art. 190 § 1 kk byłoby niedopuszczalnym domniemaniem i nadinterpretacją jego słów oraz gestów, naruszającą normę art. 5 § 2 kpk

Informacje dodatkowe

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje subtelne rozróżnienie między groźbą karalną a wyrazem konfliktu, co jest częstym problemem w praktyce prawniczej i może być interesujące dla prawników zajmujących się prawem karnym.

Czy każde ostre słowo to groźba karalna? Sąd odwoławczy wyjaśnia granice art. 190 k.k.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Załącznik nr 4 do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia … 2019 r. (poz. …) WZÓR FORMULARZA UZASADNIENIA WYROKU SĄDU ODWOŁAWCZEGO (UK 2) UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt IV Ka 503 / 23 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 29 maja 2023 roku sygn. akt II K 387 / 22 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☐ zmiana Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut mogącej mieć wpływ na treść wyroku obrazy przepisów prawa procesowego, tj. art. 4 kpk w zw. z art. 7 kpk oraz mogących mieć wpływ na treść wyroku błędnych ustaleń faktycznych. ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Nie można zakwestionować racji skarżącego, kiedy przedstawia powody, dla których zeznaniom pokrzywdzonych trudno odmówić wiarygodności. Tym niemniej przypomnieć należy, iż stosownie do treści art. 190 § 1 kk , realizacji znamion tego przepisu dopuścić można wyłącznie poprzez grożenie innej osobie popełnieniem przestępstwa – czy to na szkodę jej samej, czy to na szkodę osoby dla niej najbliższej. Zapowiedź spowodowania jakiejkolwiek innej dolegliwości, wywołania mniej lub bardziej idącego poczucia dyskomfortu, niepewności, obawy o dobrostan swój i bliskich, popełnienia wykroczenia, czy też nieistotnych z perspektywy prawa karnego naruszeń przepisów innych gałęzi prawa ( administracyjnego, cywilnego), bądź norm społecznych, czy moralnych wymyka się spod znamion przedmiotowych opisanego w zdaniu poprzednim przepisu. Innymi słowy, w odniesieniu do realizacji znamion występku z art. 190 § 1 kk zachowanie sprawcze musi się zrealizować poprzez zapowiedź bezprawnego ataku nie na jakiekolwiek dobro innej osoby, ale wyłącznie na takie, które jest chronione przez którykolwiek z czynów zabronionych przez prawo karne. Groźba nie musi być wprawdzie wyraźna, tj. jednoznacznie i wprost wyartykułowana, ale także dorozumiana, tym niemniej nawet wówczas musi przejawiać się oddaniem intencji popełnienia przestępstwa tak, aby jej adresat zrozumiał, że ma zostać popełnione konkretne przestępstwo na szkodę jego samego lub osoby najbliższej. Jednakże pamiętać należy, iż błędne, niezgodne z obiektywną rzeczywistością, odkodowanie zachowania osoby oskarżonej przez pokrzywdzonego, czy też jego nadinterpretacja, nie może prowadzić do odpowiedzialności za występek z art. 190 § 1 kk , jeżeli z zachowania tego nie wynikało, że zapowiada ono popełnienie przestępstwa. Konieczne jest więc dokładne analizowanie zachowania osoby grożącej w celu ustalenia, czy w istocie zapowiadało ono popełnienie przestępstwa. Ma to szczególne znaczenie w przypadku tzw. gróźb niedookreśolonych, niewyrażających czegoś konkretnego, przy których upatrywanie w nich groźby popełnienia przestępstwa może być niedopuszczalnym domniemaniem pokrzywdzonego, nieuzasadnioną nadinterpretacją słów, gestów lub innych zachowań oskarżonego. W takim przypadku ocena tych zachowań nie może pozostawać w oderwaniu od szeroko rozumianego kontekstu sytuacyjnego. W realiach niniejszej sprawy – choćby tylko biorąc pod uwagę zeznania pokrzywdzonych – niespornym jawi się, że oskarżony nigdy wobec nich groźby popełnienia jakiegokolwiek przestępstwa ( godzącego w ich życie, zdrowie, mieni bądź w jakiekolwiek inne dobro chronione przez prawo karne ) na pewno nie wyartykułował wprost. Bezpośrednio oddają to zeznania S. M. (1) , który przed sądem ( k. 75 ) powiedział nawet: „ nie kojarzę żeby kiedykolwiek oskarżony mówił, że nam coś zniszczy, że nam wyrządzi jakieś szkody ”. Pokrzywdzeni rzeczywiście natomiast zeznawali o pochodzących od oskarżonego słowach zapowiadających dążenie do ich „ zniszczenia ”, „ załatwienia ”, „ zrobienia z nimi porządku ”, „ walce z nimi do końca ”, czy też o tym, że oskarżony mówił, że im „ nie daruje” oraz ( wulgarnie ), że ich „ up…li ”, a nadto, że gestem palców wskazywał, że są na jego celowniku. Z akt bezspornie jednak przy tym wybrzmiewa, że podłożem tego rodzaju słów i gestów jest niejasny, jeśli chodzi o jego przyczyny i tak daleko idący stopień zaangażowania R. B. , jego konflikt z pokrzywdzonymi na tle ich relacji i problemów opiekuńczych z małoletnią S. M. (2) , któremu towarzyszyć ma przekonanie oskarżonego, iż dziecku są przez pokrzywdzonych wyrządzane rozmaite i daleko idące krzywdy oraz, że z tego powodu oskarżony dąży do co najmniej ograniczenia pokrzywdzonym praw do pieczy i opieki nad tym dzieckiem, poddania ich nadzorowi kuratora oraz doprowadzenie do ich odpowiedzialności karnej za rzekomo wyrządzone dziecku dolegliwości. Równie uzasadnioną jest zatem w świetle przywoływanych realiów sprawy – nawet, jeśli przyjąć wiarygodność zeznań pokrzywdzonych – taka interpretacja wyżej przywoływanych zwrotów, że wyartykułowane przy ich pomocy pogróżki to zapowiedź doprowadzenia do osiągnięcia takich właśnie efektów, jak opisane w zdaniu poprzednim, także z wykorzystaniem tzw. znajomości wśród kolegów oraz koneksji wśród funkcjonariuszy policji. W tym kontekście uwypuklić należy, że jedynym eksponowanym w apelacji przez skarżącego słowom, z którymi oskarżyciel w apelacji powiązał groźbę popełnienia na szkodę pokrzywdzonych przestępstwa przeciw im życiu i zdrowiu, są te że im „ nie odpuści ” i że ich „ up…li ”. Skarżący pomija jednak, że nawet z zeznań pokrzywdzonego ( k. 73 odwrót ) wynikało, że słowa te oskarżony uzupełniał o zapowiedź, że im udowodni winę: groził „ (… ) że nas zapierdoli, że nam udowodni winę ” (…), że „ (…) tak wam to udowodnię, że mam ludzi od tego (…) ”. W intencji oskarżonego owo „ up…nie ” pokrzywdzonych mogło więc oznaczać doprowadzenie do sytuacji, że doprowadzi do udowodnienia ich odpowiedzialności za wyrządzone dziecku krzywdy ( abstrahując od tego, czy faktycznie miały one miejsce, a składane zawiadomienia o popełnieniu na szkodę dziecka przez pokrzywdzonych przestępstw z art. 207 § 1 kk i art. 199 § 2 kk znajdowały bądź znalazły dostateczną podbudowę faktyczną ). W tej jednak sytuacji, bez pewności, że tzw. niedookreślone pogróżki rzeczywiście wyrażają groźby popełnienia przestępstwa, przypisywanie oskarżonemu występku z art. 190 § 1 kk byłoby niedopuszczalnym domniemaniem i nadinterpretacją jego słów oraz gestów, naruszającą normę art. 5 § 2 kpk . Wniosek uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Omówiono powyżej OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy W całości Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Omówiono powyżej 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany Zwięźle o powodach zmiany 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 2 Wobec uniewinnienia oskarżonego od zarzuconego czynu, koszty procesu za postępowanie odwoławcze obciążają Skarb Państwa. PODPIS

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI