IV KA 493/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim rozpoznał sprawę z apelacji prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim, który skazał R. B. za cztery czyny polegające na przedłożeniu podrobionych zeznań podatkowych PIT-36 z podpisem żony. Sąd Rejonowy wymierzył kary jednostkowe pozbawienia wolności, połączył je w karę łączną 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na 2 lata, orzekł grzywnę w wysokości 50 stawek dziennych oraz zasądził od oskarżonego na rzecz K. D. kwotę 1.000 zł tytułem nawiązki i 1.599 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Apelacja prokuratora zarzucała obrazę prawa materialnego (art. 46 § 2 k.k.) poprzez uznanie K. D. za pokrzywdzoną oraz obrazę przepisów postępowania (art. 49 § 1 k.p.k., art. 53 k.p.k.) przez dopuszczenie jej do udziału w sprawie jako oskarżyciela posiłkowego. Sąd Okręgowy przychylił się do tych zarzutów, stwierdzając, że przestępstwo z art. 270 § 1 k.k. jest skierowane przeciwko wiarygodności dokumentów i pewności obrotu prawnego, a nie bezpośrednio przeciwko dobru indywidualnego pokrzywdzonego. W związku z tym, K. D. nie mogła być uznana za pokrzywdzoną ani występować jako oskarżyciel posiłkowy. W konsekwencji uchylono punkty wyroku dotyczące zasądzenia nawiązki i kosztów zastępstwa procesowego. Zmieniono również podstawę prawną wymiaru kary grzywny z art. 89 § 2 k.k. na art. 71 § 1 k.k. W pozostałej części wyrok utrzymano w mocy. Oskarżonego zwolniono od wydatków postępowania odwoławczego ze względu na błąd sądu pierwszej instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie braku pokrzywdzonego w sprawach o fałszerstwo dokumentów (art. 270 § 1 k.k.) i konsekwencji procesowych z tym związanych, w tym niemożności zasądzenia nawiązki i kosztów zastępstwa procesowego na rzecz osoby niebędącej pokrzywdzonym.
Dotyczy wyłącznie spraw o przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, gdzie nie ma bezpośredniego indywidualnego pokrzywdzonego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w sprawie o czyn z art. 270 § 1 k.k. (fałszerstwo dokumentu) występuje pokrzywdzony, który może działać jako oskarżyciel posiłkowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sprawie o czyn z art. 270 § 1 k.k. nie występuje pokrzywdzony w rozumieniu przepisów k.p.k., a zatem osoba taka nie może działać jako oskarżyciel posiłkowy.
Uzasadnienie
Przestępstwo z art. 270 § 1 k.k. jest skierowane przeciwko wiarygodności dokumentów i pewności obrotu prawnego, a nie bezpośrednio przeciwko dobru indywidualnego pokrzywdzonego. Ustawodawca przyjął materialną definicję pokrzywdzonego, ograniczoną do zespołu znamion czynu. W przypadku fałszerstwa dokumentu, nawet jeśli dotyczy on konkretnej osoby (np. podpis żony), bezpośrednim dobrem chronionym jest wiarygodność dokumentu, a nie dobra prywatne tej osoby, chyba że występuje zbieg z innym przestępstwem. Nowelizacja k.p.k. dotycząca prawa zawiadamiającego do zaskarżenia umorzenia nie nadaje statusu pokrzywdzonego.
Czy można zasądzić nawiączkę i zwrot kosztów zastępstwa procesowego na rzecz osoby, która nie jest pokrzywdzonym w sprawie o fałszerstwo dokumentu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nawiązka może być orzeczona jedynie na rzecz pokrzywdzonego (art. 46 § 2 k.k.), a zwrot kosztów zastępstwa procesowego na rzecz oskarżyciela posiłkowego (art. 627 k.p.k.).
Uzasadnienie
Skoro K. D. nie posiadała statusu pokrzywdzonego ani oskarżyciela posiłkowego w sprawie o czyn z art. 270 § 1 k.k., zasądzenie na jej rzecz nawiązki oraz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego było bezpodstawne prawnie.
Jaka jest właściwa podstawa prawna wymiaru kary grzywny w przypadku warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności, gdy orzeczono ją w wyroku jednostkowym, a nie łącznym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwą podstawą prawną jest art. 71 § 1 k.k., a nie art. 89 § 2 k.k.
Uzasadnienie
Przepis art. 89 § 2 k.k. dotyczy sytuacji wymiaru kary łącznej w ramach wyroku łącznego, podczas gdy w niniejszej sprawie kara grzywny była orzeczona w wyroku jednostkowym, po warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności, co uzasadnia zastosowanie art. 71 § 1 k.k.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. B. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| K. B. (1) | osoba_fizyczna | żona oskarżonego |
| K. D. | osoba_fizyczna | oskarżycielka posiłkowa (w pierwszej instancji) |
| Prokuratura Okręgowa w Piotrkowie Trybunalskim | organ_państwowy | prokurator |
| Prokuratura Rejonowa w Tomaszowie Mazowieckim | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (11)
Główne
k.k. art. 270 § § 1
Kodeks karny
Przestępstwo skierowane przeciwko wiarygodności dokumentów i pewności obrotu prawnego, nie godzi bezpośrednio w dobra prywatne konkretnej osoby.
k.k. art. 71 § § 1
Kodeks karny
Podstawa prawna wymiaru kary grzywny po warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności w wyroku jednostkowym.
k.p.k. art. 437 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 438 § pkt 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 624 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.k. art. 89 § § 2
Kodeks karny
Dotyczy wymiaru kary łącznej w ramach wyroku łącznego, nie stosuje się do wyroku jednostkowego.
k.k. art. 46 § § 2
Kodeks karny
Możliwość orzeczenia nawiązki na rzecz pokrzywdzonego.
k.p.k. art. 49 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Definicja pokrzywdzonego i jego prawa.
k.p.k. art. 53
Kodeks postępowania karnego
Udział oskarżyciela posiłkowego w sprawie.
k.p.k. art. 627
Kodeks postępowania karnego
Orzekanie kosztów sądowych na rzecz oskarżyciela posiłkowego.
k.p.k. art. 306 § § 1 a pkt 3
Kodeks postępowania karnego
Prawo zawiadamiającego o popełnieniu przestępstwa z art. 270 § 1 k.k. do zaskarżenia decyzji o umorzeniu postępowania przygotowawczego, jeżeli wskutek tego przestępstwa doszło do naruszenia jego praw.
Argumenty
Skuteczne argumenty
W sprawie o czyn z art. 270 § 1 k.k. nie występuje pokrzywdzony. • Osoba niebędąca pokrzywdzonym nie może działać jako oskarżyciel posiłkowy. • Nawiązka i zwrot kosztów zastępstwa procesowego nie mogą być zasądzone na rzecz osoby niebędącej pokrzywdzonym/oskarżycielem posiłkowym. • Wymiar kary grzywny powinien być oparty na art. 71 § 1 k.k., a nie art. 89 § 2 k.k.
Odrzucone argumenty
Argumenty sądu pierwszej instancji dotyczące dopuszczenia K. D. jako oskarżyciela posiłkowego i zasądzenia na jej rzecz nawiązki i kosztów.
Godne uwagi sformułowania
rodzajowym przedmiotem ochrony czynu z art. 270 § 1 k.k. jest wiarygodność dokumentu • ustawodawca polski przyjął tzw. materialną definicję pokrzywdzonego • przestępstwo z art. 270 § 1 k.k. nie godzi bezpośrednio w dobra prywatne konkretnej osoby • w postępowaniu o taki czyn brak jest pokrzywdzonego • zasady słuszności przemawiają za zwolnieniem oskarżonego od wydatków powstałych w toku postępowania przed Sądem Okręgowym w sytuacji, gdy przeprowadzenie postępowania odwoławczego zostało zainicjowane na skutek błędu sądu pierwszej instancji.
Skład orzekający
Ireneusz Grodek
przewodniczący
Agnieszka Szulc-Wroniszewska
sprawozdawca
Tomasz Ignaczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie braku pokrzywdzonego w sprawach o fałszerstwo dokumentów (art. 270 § 1 k.k.) i konsekwencji procesowych z tym związanych, w tym niemożności zasądzenia nawiązki i kosztów zastępstwa procesowego na rzecz osoby niebędącej pokrzywdzonym."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw o przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, gdzie nie ma bezpośredniego indywidualnego pokrzywdzonego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego dotyczącego definicji pokrzywdzonego w kontekście przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów, co ma praktyczne znaczenie dla prawników procesowych.
“Fałszerstwo PIT-u i zaskakujące rozstrzygnięcie: Czy żona pokrzywdzonego w sprawie o podrabianie dokumentów?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.