IV KA 470/19

Sąd Apelacyjny
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko mieniuŚredniaapelacyjny
oszustwointernettransakcje onlinedowodydomniemanie niewinnościocena dowodówapelacjanieotrzymanie towaru

Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok uniewinniający oskarżoną od zarzutu oszustwa, uznając brak wystarczających dowodów winy i sprawstwa.

Prokurator złożył apelację od wyroku uniewinniającego D. P. od zarzutu oszustwa, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych. Sąd Apelacyjny uznał apelację za bezzasadną, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy. Brak było jednoznacznych dowodów na sprawstwo i winę oskarżonej, a wątpliwości należało rozstrzygnąć na jej korzyść zgodnie z zasadą domniemania niewinności.

Sąd Apelacyjny rozpatrzył apelację prokuratora w sprawie przeciwko D. P., oskarżonej o oszustwo (art. 286 § 1 k.k.). Prokurator zarzucił sądowi pierwszej instancji błąd w ustaleniach faktycznych, twierdząc, że istniały wystarczające dowody winy i sprawstwa oskarżonej. Sąd Apelacyjny nie podzielił tych argumentów, uznając apelację za bezzasadną. Podkreślono, że sąd pierwszej instancji, stosując zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 7 k.p.k.), wszechstronnie przeanalizował zgromadzony materiał i prawidłowo ustalił, że brak jest dowodów nie budzących wątpliwości co do sprawstwa i winy oskarżonej. W związku z tym, rozstrzygnięcie uniewinniające na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. było konieczne. Sąd opisał stan faktyczny: pokrzywdzony M. J. zakupił pieluchy na portalu internetowym, zapłacił za nie, ale nie otrzymał towaru. Zapłata trafiła na konto bankowe należące do spółki z o.o. (...), założone przez partnera córki oskarżonej, na jej prośbę. Oskarżona D. P. zaprzeczyła, by korzystała z internetu, zakładała konto czy wystawiała ofertę sprzedaży, kwestionując wprowadzenie pokrzywdzonego w błąd. Twierdziła, że konto zostało założone dla partnera córki, któremu przekazała dostęp. Sąd pierwszej instancji uznał wyjaśnienia oskarżonej za wiarygodne, znajdujące potwierdzenie w zeznaniach córki i analizie danych teleinformatycznych. Analiza wykazała, że osoba logująca się na portalu i wystawiająca przedmiotowe pieluchy korzystała z internetu z lokalizacji wskazującej na M. S. (partnera córki), a nie na D. P. mieszkającą daleko od tej lokalizacji. Dodatkowo, wiek oskarżonej (ponad sześćdziesiąt lat) przemawiał przeciwko jej biegłości w operacjach internetowych. Śmierć M. S. uniemożliwiła weryfikację jego udziału w sprawie. Sąd uznał, że jedynym argumentem obciążającym oskarżoną było otwarcie konta bankowego, jednak jej tłumaczenie o braku świadomości co do jego przyszłego wykorzystania do działalności przestępczej stwarzało wątpliwości, które należało rozstrzygnąć na jej korzyść. Sąd Apelacyjny stwierdził, że choć argumentacja sądu pierwszej instancji dotycząca udostępnienia konta była wadliwa, to ogólny stan dowodów nie pozwalał na przypisanie D. P. odpowiedzialności karnej. Podkreślono zasadę prawdy materialnej (art. 2 § 2 k.p.k.) i domniemanie niewinności (art. 5 § 1 k.p.k.), zgodnie z którymi wszelkie nie dające się usunąć wątpliwości należy tłumaczyć na korzyść oskarżonego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, brak wystarczających dowodów winy i sprawstwa uzasadnia uniewinnienie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że materiał dowodowy nie dawał podstaw do nie budzącego wątpliwości ustalenia, że oskarżona zrealizowała znamiona oszustwa. Wątpliwości należało rozstrzygnąć na korzyść oskarżonej zgodnie z zasadą domniemania niewinności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymanie w mocy wyroku uniewinniającego

Strona wygrywająca

D. P.

Strony

NazwaTypRola
D. P.osoba_fizycznaoskarżona
M. J.osoba_fizycznapokrzywdzony
M. S.osoba_fizycznaświadomy udziału w sprawie
A. P.osoba_fizycznaświadomy udziału w sprawie
spółka z o.o. (...)spółkapodmiot powiązany z rachunkiem bankowym

Przepisy (6)

Główne

k.k. art. 286 § 1

Kodeks karny

Dotyczy przestępstwa oszustwa, które polega na wprowadzeniu w błąd w celu niekorzystnego rozporządzenia mieniem.

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

Zasada swobodnej oceny dowodów, nakazująca sądowi wszechstronną analizę dowodów według zasad prawidłowego rozumowania.

k.p.k. art. 17 § 1

Kodeks postępowania karnego

Okoliczności wyłączające ściganie, w tym brak dowodów winy i sprawstwa.

k.p.k. art. 2 § 2

Kodeks postępowania karnego

Zasada prawdy materialnej, wymagająca aby ustalenia faktyczne były udowodnione.

k.p.k. art. 5 § 1

Kodeks postępowania karnego

Domniemanie niewinności.

k.p.k. art. 5 § 2

Kodeks postępowania karnego

Wszelkie niedające się usunąć wątpliwości tłumaczy się na korzyść oskarżonego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak jednoznacznych dowodów sprawstwa i winy oskarżonej. Wątpliwości co do sprawstwa należy rozstrzygać na korzyść oskarżonej. Analiza danych teleinformatycznych wskazująca na inną osobę jako sprawcę. Wiarygodność wyjaśnień oskarżonej potwierdzona przez zeznania córki i zasady logiki. Wiek oskarżonej przemawiający przeciwko jej biegłości w operacjach internetowych.

Odrzucone argumenty

Zarzuty prokuratora o błędach w ustaleniach faktycznych sądu pierwszej instancji. Argumentacja sądu pierwszej instancji dotycząca udostępnienia przez oskarżoną konta M. S. była pozbawiona racji (choć nie wpłynęła na ostateczne rozstrzygnięcie).

Godne uwagi sformułowania

brak jest jednoznacznych dowodów sprawstwa i winy oskarżonej zgromadzone w przedmiotowej sprawie dowody nie dają podstaw do uznania, że sprawstwo i wina oskarżonej D. P. zostały udowodnione ponad wszelką wątpliwość wątpliwości, które należy rozstrzygać na korzyść ww. nieuprawdopodobnienie dowodzonej tezy nie może działać na niekorzyść oskarżonego nie dające się usunąć wątpliwości tłumaczy się na jego korzyść

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady domniemania niewinności i swobodnej oceny dowodów w sprawach o oszustwo, zwłaszcza w kontekście transakcji internetowych i dowodów cyfrowych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy konkretnego stanu faktycznego i braku dowodów, a nie nowej wykładni prawa. Wnioski dotyczące lokalizacji stacji bazowej mogą być pomocne, ale nie są decydujące bez innych dowodów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest udowodnienie winy ponad wszelką wątpliwość w sprawach karnych, nawet w przypadku transakcji internetowych, gdzie dowody mogą być niejednoznaczne. Podkreśla też znaczenie zasady domniemania niewinności.

Czy brak dowodów to zawsze wyrok uniewinniający? Sąd wyjaśnia, kiedy wątpliwości działają na korzyść oskarżonego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV Ka 470/19 UZASADNIENIE Apelacja prokuratora nie jest zasadna i nie odnosi zamierzonego skutku. Zarzuty dopuszczenia się podczas procedowania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym błędu w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że brak jest jednoznacznych dowodów sprawstwa i winy oskarżonej D. P. w zakresie przestępstwa oszustwa, ma charakter wyłącznie polemiczny. Zgodzić należy się z sądem pierwszej instancji, że zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do nie budzącego wątpliwości ustalenia, że oskarżona D. P. zrealizowała znamiona określone przepisem art. 286 & 1 k.k . . Sąd ten stosując określoną przepisem art. 7 k.p.k. zasadę swobodnej oceny dowodów przeprowadził wszechstronną ich analizę ,przy czym nie wykazuje ona, wbrew twierdzeniom skarżącego, błędów natury faktycznej czy logicznej i jest zgodna ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego. Ponieważ zgromadzone w niniejszej sprawie dowody nie dają podstaw do uznania, że sprawstwo i wina oskarżonej D. P. zostały udowodnione ponad wszelką wątpliwość, to tym samym rozstrzygnięcie uniewinniające w oparciu o przesłanki z art. 17 & 1 pkt. 1 k.p.k. było zabiegiem koniecznym i ze wszech miar pożądanym. Faktem bezspornym pozostaje w przedmiotowej sprawie dokonanie przez pokrzywdzonego M. J. zakupu paczki pieluch za kwotę 42 złotych na aukcji na portalu internetowym (...) , wykonanie przelewu pieniędzy z zastosowaniem usługi płatności (...) za przedmiot transakcji i nieotrzymanie tegoż od sprzedającego. Nie ulega również wątpliwości, że zapłata za towar została zrealizowana na konto internetowe wskazane przez wystawiającego aukcję użytkownika o nazwie (...) ,mające należeć do (...) W. „. Według twierdzeń oskarżonej D. P. nie korzystała ona z internetu, gdyż nie posiada takowych umiejętności, nie zakładała konta na portalu aukcyjnym i nie wystawiała oferty sprzedaży przedmiotu rozważanej transakcji . Zakwestionowała zatem wprowadzenie w błąd pokrzywdzonego i działanie ze z góry powziętym zamiarem doprowadzenia go do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem poprzez niewywiązanie się z warunków umowy. Przyznała natomiast, iż za jej zgodą została założona za pośrednictwem internetu przez partnera jej córki (...) spółka z o.o. (...) S. L. (...) z siedzibą przy ul. (...) w W. , w której imieniu zawarła w dniu 26 marca 2018 roku w T. z Bankiem (...) SA umowę rachunku bankowego. Z konta tego jednak nie korzystała, gdyż otworzyła je dla M. S. , na jego prośbę i jemu przekazała dostęp do rachunku wręczającjąc mu kartę płatniczą i osobisty numer identyfikacyjny (...) . Żadnych pieniędzy z tego konta nigdy nie pobierała ( wyjaśnienia karta 143, 187 – 189). Sąd pierwszej instancji skonfrontował wyjaśnienia wyżej wymienionej z pozostałymi dowodami i trafnie uznał, iż twierdzenia tejże nie są gołosłowne i pozbawione racji, gdyż znajdują potwierdzenie w zeznaniach jej córki A. P. oraz wsparcie w zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Jako koronny argument przemawiający za wersją oskarżonej jakoby za całą sprawą stał partner jej córki, który wykorzystał otworzone przez nią konto, sąd ten słusznie powołał wyniki analizy danych teleinformatycznych, uzyskanych w toku dochodzenia. Wynikało z tychże, że osoba która 01 kwietnia 2018 roku logowała się na portalu (...) , wystawiając w tym dniu pieluchy na sprzedaż, korzystała z internetu łącząc się ze stacją bazową (...) położoną na terenie powiatu (...) . Lokalizacja taka według sądu rejonowego wysoce uprawdopodabniała sprawstwo M. S. , mieszkającego wówczas w R. tj. w mieście sąsiadującym od północnego wschodu z powiatem (...) , w przeciwieństwie do D. P. mieszkającej w oddalonym o blisko 150 km od stacji bazowej T. . Również wiek oskarżonej – osoby ponad sześćdziesięcioletniej, jak wywiódł trafnie sąd merytoryczny, przekonywał o braku po jej stronie umiejętności do biegłej orientacji w operacjach internetowych, szczegółowo omówionych w pisemnych motywach zaskarżonego orzeczenia. Z powodu zgonu M. S. , który odebrał sobie życie w niespełna sześć miesięcy po zdarzeniu, nie była możliwa weryfikacja lansowanej przez oskarżoną wersji z jego udziałem i zaprzeczenie jej prawdomówności. Jak prawidłowo dostrzegł sąd merytoryczny, jedynym argumentem wskazującym na sprawstwo oskarżonej D. P. było otwarcie konta bankowego, na które wpłynęły środki pieniężne od pokrzywdzonego M. J. . Jej przekonujące tłumaczenie w kwestii braku świadomości w chwili zawierania umowy rachunku bankowego, że zostanie on wykorzystany do przestępnej działalności w internecie stwarza tego typu wątpliwości, które należy rozstrzygać na korzyść ww.. I choć argumentacja sądu rejonowego dotycząca wyjścia poza granice oskarżenia poprzez udostępnienie przez oskarżoną konta M. S. jest pozbawiona racji, to i tak stan dowodów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie nie daje wystarczających podstaw do przesądzenia odpowiedzialności karnej D. P. za zarzucany jej czyn. Konsekwencją zasady prawdy materialnej ( art. 2 § 2 k.p.k. ) jest bowiem wymóg, aby ustalenia faktyczne, w oparciu o które następuje orzekanie, były udowodnione, tylko wówczas można przyjąć, że są one prawdziwe, czyli zgodne z rzeczywistością. Zasada ta zobowiązuje organy procesowe do dołożenia – niezależnie od woli stron – maksymalnych starań i wyczerpania wszelkich dostępnych środków poznania prawdy. Podkreślić należy, że udowodnienie zachodzi wówczas, gdy w świetle przeprowadzonych dowodów fakt przeciwny dowodzeniu jest niemożliwy lub wysoce nieprawdopodobny. Wymóg udowodnienia należy odnosić tylko do ustaleń niekorzystnych dla oskarżonego, ponieważ on sam korzysta z domniemania niewinności ( art. 5 § 1 k.p.k. ), a nie dające się usunąć wątpliwości tłumaczy się na jego korzyść ( art. 5 § 2 k.p.k. ). Najmniejsze wątpliwości powodują, iż dany fakt nie może być uznany za udowodniony, a więc nie stanowi ustalenia faktycznego, które może być podstawą rozstrzygnięcia. Nieuprawdopodobnienie dowodzonej tezy nie może działać na niekorzyść oskarżonego, albowiem może on być uznany winnym jedynie po udowodnieniu mu sprawstwa i winy. Organy procesowe w ramach swobodnej oceny dowodów są ustawowo zobligowane do ukształtowania przekonania dopiero na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów ocenianych według zasad prawidłowego rozumowania z pełnym wykorzystaniem dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego ( art. 7 k.p.k. ). Kodeks nie narzuca żadnych dyrektyw , które nakazywałyby określone ustosunkowanie się do konkretnych dowodów i nie wprowadza różnic co do wartości poszczególnych dowodów. Z przytoczonych względów orzeczono jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI