IV KA 462/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Szczecinie, w IV Wydziale Karnym Odwoławczym, rozpoznał sprawę A. P., Dyrektora Agencji Nieruchomości Rolnych, obwinionego o wykroczenia przeciwko prawom pracowniczym, kwalifikowane z art. 281 pkt 5 Kodeksu pracy oraz art. 282 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Obwiniony został oskarżony o szereg czynów, w tym o nieprowadzenie ewidencji czasu pracy, zatrudnianie pracownic w godzinach nadliczbowych bez ich pisemnej zgody (w tym pracownic w ciąży i opiekujących się dziećmi do lat czterech), delegowanie pracownika z dzieckiem do lat czterech bez zgody oraz niewypłacanie wynagrodzeń za pracę w godzinach nadliczbowych i nocnych. Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie wyrokiem z dnia 24 stycznia 2013 r. uznał obwinionego za winnego części zarzutów i wymierzył mu karę grzywny w kwocie 2000 złotych. Obrońca obwinionego złożył apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego, błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie przepisów prawa procesowego. Sąd Okręgowy, po analizie sprawy, uznał apelację za częściowo zasadną. Sąd odwoławczy uchylił orzeczenie o karze grzywny i uniewinnił obwinionego od popełnienia czynów opisanych jako brak prowadzenia ewidencji czasu pracy oraz nieodebranie pisemnych oświadczeń od pracownic opiekujących się dziećmi do lat czterech w zakresie zgody na pracę w godzinach nadliczbowych. Sąd uznał, że te zachowania nie wyczerpują znamion wykroczenia z art. 281 pkt 5 k.p., wskazując m.in., że zgoda na pracę w godzinach nadliczbowych mogła być wyrażona ustnie, a brak pisemnego oświadczenia nie stanowił naruszenia przepisów o czasie pracy ani przepisów o uprawnieniach związanych z rodzicielstwem. Ponadto, sąd odwoławczy uznał, że dwa czyny dotyczące niewypłacenia wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych i nocnych stanowią jedno wykroczenie z art. 282 § 1 pkt 1 k.p. Za to jedno wykroczenie, sąd wymierzył obwinionemu karę grzywny w wysokości 1500 złotych. W pozostałej części zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy. Obwiniony został również obciążony kosztami postępowania odwoławczego oraz opłatą sądową.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących prowadzenia ewidencji czasu pracy, zgody na pracę w godzinach nadliczbowych przez pracowników chronionych (rodzice małych dzieci) oraz odpowiedzialności dyrektora za niewypłacenie wynagrodzeń pracowniczych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów Kodeksu pracy w kontekście wykroczeń. Odnosi się do odpowiedzialności osoby zarządzającej.
Zagadnienia prawne (4)
Czy brak prowadzenia indywidualnych kart ewidencji czasu pracy, zgodnie z wymogami rozporządzenia, stanowi wykroczenie z art. 281 pkt 5 k.p., nawet jeśli ogólna ewidencja pozwala na ustalenie wynagrodzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo uchybienie w sposobie prowadzenia ewidencji czasu pracy, polegające na nieprowadzeniu odrębnych kart dla każdego pracownika, nie stanowi wykroczenia z art. 281 pkt 5 k.p., jeśli ogólna ewidencja pozwala na prawidłowe ustalenie wynagrodzenia i innych świadczeń.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy uznał, że art. 149 § 1 k.p. nakłada obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy w celu prawidłowego ustalenia wynagrodzenia. Choć rozporządzenie wymaga odrębnych kart dla każdego pracownika, wadliwość sposobu prowadzenia tej ewidencji nie jest równoznaczna z brakiem ewidencji w ogóle, jeśli dane pozwalają na ustalenie należności. Sąd podkreślił, że nie można uznać za wykroczenie pojedynczego zaniechania związanego z prowadzeniem dokumentacji, jeśli nie miało ono negatywnych skutków.
Czy zatrudnianie pracownicy opiekującej się dzieckiem do lat czterech w godzinach nadliczbowych bez pisemnego oświadczenia o zgodzie, mimo ustnej zgody pracownicy, stanowi wykroczenie z art. 281 pkt 5 k.p.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie stanowi to wykroczenia, jeśli pracownica wyraziła zgodę na pracę w godzinach nadliczbowych, nawet jeśli zgoda ta nie została udokumentowana pisemnie. Przepisy nie wymagają formy pisemnej dla takiej zgody.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy stwierdził, że art. 178 § 2 k.p. zakazuje zatrudniania pracownika opiekującego się dzieckiem do lat czterech w godzinach nadliczbowych bez jego zgody, ale nie wymaga formy pisemnej tej zgody. W analizowanej sprawie pracownice wyraziły zgodę ustnie, a nawet same inicjowały pracę w godzinach nadliczbowych. Brak pisemnego oświadczenia nie stanowił naruszenia przepisów o czasie pracy ani o uprawnieniach związanych z rodzicielstwem.
Czy niewypłacenie w terminie wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej przez dyrektora stanowi wykroczenie z art. 282 § 1 pkt 1 k.p., nawet jeśli obowiązki te częściowo należały do podległych działów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dyrektor ponosi odpowiedzialność za niewypłacenie wynagrodzenia w terminie, nawet jeśli w strukturze agencji istniały działy odpowiedzialne za księgowość i kadry, ponieważ jako dyrektor sprawował nad nimi nadzór i ponosił ostateczną odpowiedzialność.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy uznał, że obwiniony jako dyrektor Oddziału ponosił odpowiedzialność za nadzór nad podległymi jednostkami, w tym nad prawidłowym naliczaniem i wypłacaniem wynagrodzeń. Fakt, że nie zgłaszano mu nieprawidłowości, nie zwalnia go z odpowiedzialności. Ponadto, przepisy dotyczące wynagrodzenia za pracę w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych są przepisami powszechnie znanymi, a ich nieznajomość nie jest usprawiedliwiona dla osoby na stanowisku dyrektora. Sąd uznał, że obwiniony, poprzez nienależyte sprawowanie nadzoru, zawinił sytuacji, w której pracownikom nie wypłacono należnego wynagrodzenia w terminie.
Czy dwa odrębne czyny polegające na niewypłaceniu wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej, które miały miejsce w podobnym okresie i dotyczyły podobnych naruszeń, powinny być traktowane jako jedno wykroczenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli czyny te dotyczą niewypłacenia należnego wynagrodzenia w tym samym okresie czasu i z podobnego tytułu, można je uznać za jedno wykroczenie.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że zachowania opisane w pkt. III części dyspozytywnej wyroku i w pkt 6. jego części wstępnej, polegające na niewypłaceniu należnego wynagrodzenia pracownikom w tym samym okresie czasu (jedynie z innego tytułu), upoważniają do uznania ich za jedno wykroczenie kwalifikowane z art. 282 § 1 pkt 1 k.p.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. P. | osoba_fizyczna | obwiniony |
| Państwowa Inspekcja Pracy | instytucja | przedstawiciel |
| K. W. | osoba_fizyczna | pracownica |
| E. S. (1) | osoba_fizyczna | pracownica |
| M. S. (1) | osoba_fizyczna | pracownik |
| M. F. | osoba_fizyczna | pracownica |
| A. S. | osoba_fizyczna | pracownik |
| E. K. | osoba_fizyczna | pracownica |
| A. M. | osoba_fizyczna | pracownica |
| B. K. | osoba_fizyczna | pracownica |
| A. B. | osoba_fizyczna | pracownica |
| M. L. | osoba_fizyczna | pracownica |
| M. S. (2) | osoba_fizyczna | pracownica |
Przepisy (21)
Główne
k.p. art. 281 § pkt 5
Kodeks pracy
Dotyczy naruszenia przepisów o czasie pracy oraz przepisów o uprawnieniach pracowników związanych z rodzicielstwem i zatrudnianiem młodocianych.
k.p. art. 282 § § 1 pkt 1
Kodeks pracy
Dotyczy niewypłacenia w ustalonym terminie wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia przysługującego pracownikowi.
Pomocnicze
k.p. art. 149 § § 1
Kodeks pracy
Pracodawca prowadzi ewidencję czasu pracy pracownika do celów prawidłowego ustalenia jego wynagrodzenia i innych świadczeń związanych z pracą.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej art. § 8 pkt 1
Pracodawca zakłada i prowadzi odrębnie dla każdego pracownika kartę ewidencji czasu pracy.
k.p. art. 178 § § 2
Kodeks pracy
Pracownika opiekującego się dzieckiem do ukończenia przez nie 4 roku życia nie wolno bez jego zgody zatrudniać w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej, w systemie czasu pracy, o którym mowa w art. 139, jak również delegować poza stałe miejsce pracy.
k.p. art. 189 § 1
Kodeks pracy
Wskazuje na uprawnienia związane z rodzicielstwem, do których odnosi się art. 178 § 2 k.p.
k.p. art. 151 § 1
Kodeks pracy
Dotyczy dodatków za pracę w godzinach nadliczbowych.
k.p. art. 151 § 8 § 2
Kodeks pracy
Dotyczy niewypłacenia wynagrodzenia za pracę w porze nocnej.
kpw art. 5 § § 1 pkt 9
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Dotyczy wyjścia poza granice wniosku o ukaranie.
kpw art. 82 § § 2 pkt 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Dotyczy wymogów dokładnego określenia przypisanego sprawcy czynu.
kpw art. 424 § § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Dotyczy obowiązku wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku.
kpk art. 7
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy oceny dowodów.
kpk art. 8
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego.
kpk art. 437 § § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zmiany lub uchylenia orzeczenia przez sąd odwoławczy.
kpk art. 630
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy kosztów sądowych.
kpk art. 634
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy kosztów sądowych.
Ustawa o opłatach w sprawach karnych art. 3 § ust. 1
Dotyczy wysokości zryczałtowanych wydatków postępowania.
Ustawa o opłatach w sprawach karnych art. 21
Dotyczy wysokości zryczałtowanych wydatków postępowania.
Ustawa o opłatach w sprawach karnych art. 2 § ust. 1 pkt 2
Dotyczy opłat.
Ustawa o opłatach w sprawach karnych art. 10 § ust. 1
Dotyczy opłat.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości art. § 1 punktu 2
Dotyczy wysokości zryczałtowanych wydatków postępowania w sprawach o wykroczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak naruszenia przepisów o czasie pracy w zakresie prowadzenia ewidencji czasu pracy, gdyż ogólna ewidencja pozwalała na ustalenie wynagrodzenia. • Brak naruszenia przepisów o uprawnieniach pracowniczych związanych z rodzicielstwem w zakresie zgody na pracę w godzinach nadliczbowych, gdyż zgoda została wyrażona ustnie, a forma pisemna nie była wymagana. • Dwa czyny dotyczące niewypłacenia wynagrodzeń za pracę w godzinach nadliczbowych i nocnych stanowią jedno wykroczenie.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 82 § 2 pkt 1 kpw, art. 424 § 1 kpw) zostały uznane za niezasadne. • Zarzut wyjścia poza granice wniosku o ukaranie (art. 5 § 1 pkt 9 kpw) został uznany za niezasadny. • Zarzut naruszenia art. 1 § 2 kw (wina obwinionego) w zakresie niewypłacenia wynagrodzeń został uznany za niezasadny.
Godne uwagi sformułowania
nie można uznać za naruszenie przepisów o czasie pracy nieprowadzenia odrębnie dla każdego pracownika karty ewidencji czasu pracy. • nie sposób także podzielić stanowiska Sądu merytorycznego, że znamiona wykroczenia z art. 281 pkt 5 kp wyczerpuje czyn opisany w pkt II części dyspozytywnej wyroku, polegający na nieodebraniu względnie niespowodowaniu odebrania od pracownic wychowujących dzieci do lat 4 pisemnego oświadczenia dotyczącego wyrażenia zgody na pracę w godzinach nadliczbowych. • nie wolno bez jego zgody zatrudniać w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej, w systemie czasu pracy, o którym mowa w art. 139, jak również delegować poza stałe miejsce pracy. • nie ma racji skarżący zarzucając Sądowi Rejonowemu obrazę art. 1 § 2 kw w zakresie czynów z pkt 5 części wstępnej wyroku (pkt III części dyspozytywnej) i pkt 6 części wstępnej wyroku. • obwiniony, mając możliwość postąpienia zgodnie z naruszoną normą prawa, w wyniku nienależytego sprawowania nadzoru, jako dyrektor, odpowiedzialny w szczególności za sprawy pracownicze dopuścił, w sposób przez siebie zawiniony do sytuacji, w której w podległej mu jednostce nie wypłacono pracownikom w ustalonym terminie wynagrodzenia za przepracowane godziny nadliczbowe i w porze nocnej.
Skład orzekający
Beata Marzec
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prowadzenia ewidencji czasu pracy, zgody na pracę w godzinach nadliczbowych przez pracowników chronionych (rodzice małych dzieci) oraz odpowiedzialności dyrektora za niewypłacenie wynagrodzeń pracowniczych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów Kodeksu pracy w kontekście wykroczeń. Odnosi się do odpowiedzialności osoby zarządzającej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z prawami pracowniczymi i odpowiedzialnością pracodawcy, a także pokazuje, jak sąd odwoławczy koryguje orzeczenie sądu niższej instancji w oparciu o szczegółową analizę przepisów i stanu faktycznego.
“Dyrektor uniewinniony od zarzutów o naruszenie praw pracowniczych – kluczowa interpretacja przepisów o czasie pracy i zgodach.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.