IV KA 46/24

sygn. akt IV Ka 46/24 UZASADNIENIE WYROKU SĄDU OKRĘGOWEGO W (...) Z DNIA 25 MARCA 2024 ROKU Ł. K. obwiniony został o to, że w bliżej nieustalonych dniach kwietnia 2023 roku na działach leśnych i rolnych w miejscowości Z. województwa (...) dokonał inwestycji budowy, samowolnej strzelnicy otwartej, czym naruszył przepisy prawa budowlanego – to jest o wykroczenie z art. 93 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane . Wyrokiem zaocznym z dnia 21 września 2023 roku, sygn. II W 303/23, Sąd Rejonowy w (...) : 1. obwinionego Ł. K. uznał za winnego tego, że w kwietniu 2023 roku w Z. województwa (...) , na działkach leśnych i rolnych. Bez uprzedniego pozwolenia na budowę, wykonał roboty budowlanej związane z wykonaniem strzelnicy otwartej, czym wyczerpał znamiona wykroczenia z art. 93 pkt 2a ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r. poz. 682) i za to na mocy art. 93 powołanej ustawy wymierzył mu karę grzywny w wysokości 2 000 (dwóch tysięcy) zł; 2. na zasadzie art. 119 § 1 k.p.w. zasądził od obwinionego Ł. K. na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w wysokości 320 (trzystu dwudziestu) zł, w tym 200 zł tytułem opłaty. Wyrok powyższy zaskarżył w całości obrońca obwinionego, wnosząc w terminowo złożonej apelacji o jego zmianę przez uniewinnienie obwinionego względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie zaś o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania, a to z powołaniem się na zarzuty: 1. obrazy przepisów postępowania, mogącej mieć wpływ na treść orzeczenie, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w. poprzez odstąpienie od zasady swobodnej oceny dowodów i orzekanie w tym zakresie na zasadzie niedozwolonej arbitralności, wyrażającej się zwłaszcza w niezgodnej z zasadami wiedzy i wskazaniami doświadczenia życiowego ocenie wyjaśnień obwinionego w zakresie, w jakim przyznał, że stworzył w Z. otwartą strzelnicę, która nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, i uznanie, że wyjaśnienia te są niewiarygodne i stanowią jedynie przyjętą przez obwinionego linię obrony, podczas gdy z należytej i komplementarnej oceny całości materiału dowodowego wynika wprost, że strzelnica otwarta, która stworzył obwiniony, nie może być utożsamiana z budynkiem lub budowlą i w ogóle nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę; 2. obrazy przepisów postępowania, mogącej mieć wpływ na treść orzeczenie, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w. poprzez odstąpienie od zasady swobodnej oceny dowodów i orzekanie w tym zakresie na zasadzie niedozwolonej arbitralności, wyrażającej się zwłaszcza w niezgodnej z zasadami wiedzy i wskazaniami doświadczenia życiowego ocenie materiału dowodowego, skutkującej uznaniem, że nasypy są budowlą ziemną, ponieważ zostały wzniesione wyłącznie z ziemi, podczas gdy z należytej i komplementarnej oceny całości zgromadzonego materiału dowodowego wprost wynika, że nasypy te pełnią funkcję ogrodzenia; 3. błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść orzeczenia, polegający na przyjęciu, że strzelnica otwarta, która stworzył obwiniony, winna być utożsamiana z budynkiem lub budowlą, przez co wymaga uzyskania pozwolenia na budowę; 4. błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść orzeczenia, polegający na przyjęciu, że nasypy są budowlą ziemną, w sytuacji, gdy w rzeczywistości pełnią funkcję ogrodzenia; 5. rażącej niewspółmierności wymierzonej kary, przejawiającej się w orzeczeniu wobec oskarżonego [- tak, oczywiście omyłkowo miast prawidłowego „obwinionego”, w tekście apelacji – przyp. Sądu] kary grzywny w wysokości 2 000 zł. Sąd Odwoławczy zważył co następuje: Apelacja obrońcy obwinionego okazała się niezasadna, a podniesione w niej zarzuty chybione, toteż zaskarżony wyrok – w braku okoliczności skutkujących zmianą bądź uchyleniem orzeczenia, a podlegających uwzględnieniu z urzędu, powołanych w art. 104 § 1 k.p.w. i art. 433 § 1 in fine k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w. – należało utrzymać w mocy. Dokonana przez Sąd Odwoławczy kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku pozwoliła stwierdzić, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy poddany został przez Sąd meriti poprawnemu wartościowaniu, odpowiadającemu kryteriom określonym w art. 7 k.p.k. , dokonanemu w toku wolnego od naruszeń przepisów postępowania procesu, respektującego obowiązujące w nim reguły, w tym zasadę prawdy materialnej i gwarancji procesowych obwinionego, a rozstrzygnięcia zawarte w tym orzeczeniu oparte są na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym i odpowiadają przepisom prawa materialnego. Szczegółowe odniesienie się do sformułowanych w rozpoznawanym środku odwoławczym zarzutów należy poprzedził uwagą porządkującą, odnoszącą się do zagadnień konstrukcyjnych złożonej apelacji. Otóż pomimo tego, że zarzutom swym skarżący nadał postać obrazy przepisów postępowania mogącej mieć wpływ na treść orzeczenia w postaci błędnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów (przede wszystkim zaś wyjaśnień obwinionego) oraz błędu w ustaleniach faktycznych, to jednak rzeczywisty problem poruszany w tych zarzutach dotyczy nie tyle poprawności rekonstrukcji faktów poczynionej przez Sąd a quo (– te generalnie są bezsporne w kluczowych obszarach, to jest co do położenia, rozmiarów, kształtu, budulca i przeznaczenia zorganizowanego przez obwinionego obiektu), a w obrębie tego zagadnienia – poprawności dokonanej przez tenże Sąd oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ale sprowadza się do zagadnienia natury prawnej, to jest rozstrzygnięcia, czy wzniesiony przez obwinionego obiekt stanowi obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r. poz. 682 ze zm. – dalej: Prawo budowlane ), a w szczególności, czy wchodzi w zakres znaczeniowy „budowli” zdefiniowanej w art. 3 pkt 3 tejże ustawy, w konsekwencji zaś – czy rozpoczęcie robót budowlanych przy jego wznoszeniu wymaga stosownie do art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego decyzji o pozwoleniu na budowę. Zasadniczy przeto problem, jaki pojawia się w niniejszej sprawie, dotyczy zagadnienia prawa materialnego i streszcza się w pytaniu, czy Sąd I instancji dopuścił się obrazy przepisów prawa materialnego, subsumując ustalony stan faktyczny pod konkretne normy, to jest czy popełnił błąd zaliczając zbudowaną przez obwinionego strzelnicę otwartą do kategorii „budowli” jako jednego z rodzajów „obiektów budowlanych” zdefiniowanych w art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego i wymagających pozwolenia na budowę w związku z ogólną regułą statuowaną przez art. 28 Prawa budowlanego i brakiem wskazania go w katalogu obiektów niewymagających zezwolenia na budowę, zamieszczonym w art. 29 Prawa budowlanego . Wprawdzie skarżący nie sformułował w swej apelacji tak ukształtowanego zarzutu opartego na art. 438 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w. , jednakże skoro podniesione przezeń w pkt. 1 – 4 apelacji zarzuty odwoławcze sprowadzają się do opisanej wyżej kwestii, omówiona ona zostanie poniżej w ramach łącznego odniesienia się do nich. Otóż odpowiedź na sformułowane wyżej pytanie w ocenie Sądu Odwoławczego musi być w sposób jednoznaczny odpowiedzią przeczącą, gdyż brak jest podstaw do zakwestionowana poczynionej przez Sąd I instancji kwalifikacji wzniesionej przez obwinionego strzelnicy otwartej jako budowli ziemnej w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego . Zbytecznym byłoby ponawiać argumentację przedstawioną w tej mierze w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, którą Sąd Odwoławczy akceptuje i podziela, należy zatem w pierwszym rzędzie odnieść się do kwestii podniesionych w uzasadnieniu apelacji, stwierdzając w tym zakresie co następuje. Bez znaczenia dla oceny prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz poprawności poczynionych przezeń ustaleń faktycznych jest okoliczność, że zorganizowana przez obwinionego strzelnica spełnia przesłanki polegające na wydaniu decyzji administracyjnej o zatwierdzeniu regulaminu, funkcjonowaniu na określonym terenie oraz istnieniu regulaminu strzelnicy. Wymienione wymogi wynikają z art. 46 ustawy z dnia 21 maja 1999 roku o broni i amunicji (Dz.U. z 2024 r. poz. 485), i stanowią problematykę odrębną i niezależną od kwestii związanych z prawnym reżimem projektowania, budowy, utrzymywania i rozbiórki obiektów budowlanych. Ocena legalności strzelnicy jako jedynej kategorii obiektu, na którym w celach szkoleniowych i sportowych może być używana broń palna i inna broń zdolna do rażenia celów na odległość, jest zagadnieniem odrębnym od oceny legalności budowy i utrzymania obiektów budowlanych tworzących lub współtworzących strzelnicę (mieszczących ją lub położonych na jej terenie). Nieporozumieniem jest twierdzenie apelacji, jakoby „z założenia” strzelnica nie mogła być „budowlą ziemną”, bo jest tylko „terenem o określonych uprawnieniach do prowadzenia na nim ognia z broni palnej”. Argumentacja skarżącego przybiera tu charakter nominalistyczny, przypisujący pojęciu „strzelnicy” znaczenie jedynie funkcjonalne, odnoszące się do przeznaczenia (sposobu dopuszczalnego użytkowania) określonego terenu, podczas gdy z przepisów samego prawa, a to art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego wynika wprost, że desygnat tego terminu zawiera się w zbiorze „tymczasowych obiektów budowlanych”, a więc nie stanowi bynajmniej terenu (wydzielonego fragmentu powierzchni ziemi), ale typ obiektu budowlanego. Tym samym nie sposób twierdzić, że pojęcie „strzelnicy” w rozumieniu przepisów prawa odnosi się do terenu (powierzchni), a w konsekwencji że nie może być ono z założenia „budowlą ziemną” jako rodzajem „budowli” w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego . Podobnie nie wytrzymuje krytyki argumentacja apelacji, w myśl której strzelnica nie jest „budowlą ziemną” z tego względu, iż każda „budowla” to „obiekt budowlany”, który definicyjnie spełniać musi między innymi wymóg posiadania instalacji zapewniającej możliwość użytkowania. Dla wykazania niesłuszności przedmiotowego wywodu wystarczy wskazać, że istnieje szereg „obiektów budowlanych” obywających się bez instalacji zapewniających możliwość użytkowania, wśród których tylko tytułem przykładu wymienić można „budowle” takie jak fortyfikacje, pomniki i wolno stojące trwale z gruntem związane tablice reklamowe, wskazane w enumeracji zawartej w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego , czy „obiekty małej architektury” takie jak posągi, krzyże przydrożne i huśtawki wymienione wyliczone w art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego . Tak więc okoliczność, że wybudowana przez obwinionego strzelnica nie posiada instalacji zapewniającej możliwość jej użytkowania żadną miarą nie wyklucza jej poza zakres znaczeniowy pojęcia „obiektu budowlanego”, w szczególności poza zakres podkategorii „budowli”, a w jej ramach – „budowli ziemnej”. Sens zamieszczenia w art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego sformułowania „wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem” nie polega na tym, że obiekt bez instalacji nie jest obiektem budowlanym, ale na tym, że w przypadku, gdy przeznaczenie danego obiektu sprawia, że jest on wyposażony w instalacje, instalacje te stanowią jego część jako obiektu budowlanego. Chybiony jest także kolejny argument, w oparciu o który skarżący odmawia strzelnicy charakteru „budowli”, a odnoszący się do tego, że elementem definicyjnym każdego „obiektu budowlanego” jest jego sporządzenie z wyrobów budowlanych, do której to kategorii nie należy zdaniem skarżącego ziemia – stanowiąca in concreto jedyny materiał, jaki posłużył obwinionemu do wzniesienia strzelnicy. Po pierwsze – rację ma Sąd a quo twierdząc, że w przypadku „budowli ziemnej” w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego ziemia może być zarówno wyłącznym, jak i podstawowym (lecz niejednym) tworzywem (budulcem) tego rodzaju budowli. Teza powyższa odpowiada zdaniem Sądu Odwoławczego wynikom wykładni językowej tekstu ustawy i nie znajduje zaprzeczenia w innych metodach. Po wtóre – niezasadnym jest kwestionowanie jej z odwołaniem się do definicji zawartej w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 roku ustanawiającego zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylającego dyrektywę Rady 89/106/EWG, stanowiącej, że „<wyrób budowlany> oznacza każdy wyrób lub zestaw wyprodukowany i wprowadzony do obrotu w celu trwałego wbudowania w obiektach budowlanych lub ich częściach, którego właściwości wpływają na właściwości użytkowe obiektów budowlanych w stosunku do podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych ”. Nie tylko bowiem Prawo budowlane nie zawiera przepisu, który odsyłałby do cytowanej definicji, ale nade wszystko jej stosowanie na potrzeby wykładni zakresu znaczeniowego „wyrobu budowlanego” jako elementu współdefiniującego obiekt budowlany w art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego prowadziłby do konsekwencji niedających się pogodzić już nie tylko z celami Prawa budowlanego , ale wręcz ze zdrowym rozsądkiem. Zauważyć otóż należy, że przyjęcie, iż „obiekt budowlany” to tylko taki budynek, budowla albo obiekt małej architektury, który został wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych w rozumieniu Rozporządzenia 305/2011, wiodłoby do wniosku, że nie stanowią takich obiektów – a więc pozostają poza zainteresowaniem Prawa budowlanego i ich wznoszenie nie jest obwarowane jego przepisami – wszelkiego rodzaju budynki, budowle i obiekty małej architektury wzniesione z materiałów własnych inwestora, które – jako niewprowadzone do obrotu – nie stanowiłyby wszak „wyrobu budowlanego” w rozumieniu powołanego Rozporządzenia, a tym samym pozbawiały wzniesiony z ich użyciem obiekt charakteru „obiektu budowlanego”. Sprowadzając rzecz ad absurdum należało stwierdzić, że wzniesiona przez producenta cegieł i zaprawy murarskiej z materiałów własnych wielokondygnacyjna budowla nie stanowi przykładowo „fortyfikacji” w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego i nie wymaga pozwolenia na budowę, bo nie jest w ogóle „obiektem budowlanym”. Powracając do tekstu samego Rozporządzenia należy także zauważyć, że w jego art. 2 , zawierającym słowniczek definicji, wśród których znajduje się również „wyrób budowlany”, wskazano jasno na zakres stosowalności zawartych tam legalnych definicji, a to za pomocą sformułowania: „ Na użytek niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje: (…)” . W podsumowaniu powyższych uwag Sąd Odwoławczy stwierdza, że materiałem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego może być także ziemia, która jako materiał naturalny wskutek procesów, jakim zostaje poddana (przemieszczanie, formowanie, utwardzanie) staje się trwałym elementem obiektu budowlanego, a jej właściwości wpływają na właściwości użytkowe tegoż obiektu. Nie sposób podzielić twierdzeń apelującego, aby wały ziemne tworzące nasypy o kilkumetrowej wysokości miały stanowić ogrodzenie obiektu. Przeczą temu zarówno układ owych nasypów, z jednej strony nieokalający obiektu w całości, a jedynie z trzech stron, z drugiej tworzący na jego terenie rodzaj wewnętrznych sektorów, oddzielających poszczególne grupy stanowisk strzeleckich ( vide dokumentacja fotograficzna k. 83-87), co stanowi o ich funkcjonalizacji w ramach organizacji obiektu, jak i ustalenia organów administracyjnych, a to (...) w K. , który stwierdził, że „ teren strzelnicy nie jest grodzony ” (k. 46). W związku z cytowanymi w apelacji wypowiedziami organów administracji, ilustrujących niejednolitość stanowisk w przedmiocie kwalifikacji strzelnic otwartych jako obiektów budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, Sąd Odwoławczy wskazuje, że nie mogą one stanowić kanwy ekskulpacji obwinionego w kontekście ewentualnego usprawiedliwionego błędu co do bezprawności czynu, a to z tego względu, że powoływane są ex post . Obwiniony nie podjął aktów staranności, które nadawałyby jego błędowi usprawiedliwiony charakter, w szczególności zaś nie wystąpił przed przystąpieniem do inwestycji do właściwego organu nadzoru budowlanego o uzyskanie informacji, która autorytatywnie rozstrzygałaby jego wątpliwości co do prawnego reżimu prowadzenia zamierzonych robót. Zarzut rażącej surowości kary sformułowany został w apelacji w sposób nad wyraz lakoniczny, z ograniczeniem się do wskazania, że zachodzi jej niewspółmierność do skali ewentualnego przewinienia. Nie podjął skarżący merytorycznej polemiki ze stanowiskiem Sądu I instancji wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wskazującym na znaczny stopień szkodliwości przypisanego obwinionemu czynu oraz zamiar bezpośredni, jaki towarzyszył jego popełnieniu. Sąd Odwoławczy nie podziela powyższego zarzutu, uznając go za chybiony. Wymierzona kara lokuje się w dolnej połowie ustawowego zagrożenia i pozostaje adekwatna do szkodliwości czynu obwinionego i stopnia jego winy. Powoływana przez skarżącego „skala przewinienia” nie jest bynajmniej nieznaczna, biorąc pod uwagę już choćby tylko rozmiar wzniesionego obiektu. Deklarowany przez obwinionego stan majątkowy pozwala na przyjęcie, że kara grzywny w wymierzonej wysokości lokuje się w zakresie jego finansowych możliwości. Tak więc przedmiotowy zarzut należy uznać za w całości niezasadny. Mając zatem na względzie bezzasadność wszystkich zawartych w rozpoznawanej apelacji zarzutów, jak również nie dopatrując się w sprawie żadnych innych okoliczności podlegających uwzględnieniu niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, a mianowicie uchybień określonych w art. 104 § 1 k.p.w. tudzież warunków powołanych w art. 440 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w. , Sąd Odwoławczy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy. Na zasądzone od obwinionego po myśli art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 121 § 1 k.p.w. koszty sądowe za postępowanie odwoławcze w łącznej kwocie 250 (dwustu pięćdziesięciu) zł złożyły się:  opłata od wymierzonej kary grzywny w kwocie 200 zł;  zryczałtowane wydatki postępowania odwoławczego w kwocie 50 zł. Zważywszy na powyższe względy Sąd Odwoławczy orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku. Zarządzenia: 1. odnotować uzasadnienie ; 2. odpis uzasadnienia doręczyć obrońcy obwinionego z pouczeniem o prawomocności wyroku; 3. akta główne sprawy zwrócić Sądowi pierwszej instancji. Dnia 11 kwietnia 2024 roku SS O Przemysław Wypych