IV Ka 440/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy, rozpoznając apelacje w sprawie IV Ka 440/24, dokonał istotnej zmiany wyroku Sądu Rejonowego dotyczącego oskarżonych J. K. (1) i K. K. (1). Głównym powodem zmiany było stwierdzenie, że czyny przypisane oskarżonym z art. 220 § 1 Kodeksu karnego (naruszenie przepisów BHP) oraz art. 155 kk (nieumyślne spowodowanie śmierci) nie zawierały wszystkich wymaganych znamion. Sąd szczegółowo analizował pojęcie "bezpośredniego niebezpieczeństwa" w kontekście art. 220 § 1 kk, wskazując, że zachowanie oskarżonych nie doprowadziło do takiego stanu, a śmierć pokrzywdzonego była wynikiem działań innych osób oraz błędu operatora koparki. Ponadto, Sąd z urzędu zauważył, że opisy czynów w akcie oskarżenia i wyroku Sądu Rejonowego były "zdekompletowane" i nie pozwalały na przypisanie przestępstwa z art. 220 kk, a tym bardziej z art. 155 kk. W konsekwencji, Sąd Okręgowy zmienił kwalifikację czynów przypisanych oskarżonym na wykroczenie z art. 283 § 1 Kodeksu pracy, jednak z uwagi na upływ ponad 8 lat od daty czynu, postępowanie w tym zakresie zostało umorzone z powodu przedawnienia. Pomimo umorzenia, Sąd zasądził całość kosztów postępowania od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa, argumentując, że przedłużanie się postępowania i konieczność ponownego sporządzania opinii były w dużej mierze spowodowane przez oskarżonych i ich obrońców, a zmiana kwalifikacji nastąpiła z urzędu. Sąd odrzucił również zarzuty apelacyjne dotyczące odpowiedzialności oskarżonych za wypadek, wskazując na brak dowodów na ich bezpośredni wpływ na spowodowanie bezpośredniego niebezpieczeństwa lub śmierci.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja znamion przestępstwa z art. 220 kk, zasada zakazu reformationis in peius, zasady dotyczące kosztów postępowania w przypadku umorzenia z powodu przedawnienia, kwalifikacja naruszeń BHP jako wykroczenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku znamion czynu w opisie i zakazu pogarszania sytuacji oskarżonego w postępowaniu odwoławczym.
Zagadnienia prawne (4)
Czy naruszenie przepisów BHP przez pracodawcę, które nie doprowadziło bezpośrednio do narażenia pracownika na niebezpieczeństwo, może być podstawą do przypisania przestępstwa z art. 220 § 1 kk?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie przepisów BHP samo w sobie nie stanowi przestępstwa z art. 220 § 1 kk, jeśli nie doprowadziło do narażenia pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Konieczne jest wykazanie związku przyczynowego między naruszeniem a bezpośrednim niebezpieczeństwem.
Uzasadnienie
Sąd analizował pojęcie "bezpośredniości" niebezpieczeństwa, wskazując, że musi ono wynikać w sposób nieuchronny z działania lub zaniechania sprawcy, bez konieczności wystąpienia dodatkowych, niezależnych czynników. W analizowanym przypadku, śmierć pokrzywdzonego nastąpiła na skutek intencjonalnego działania pokrzywdzonego i błędu operatora koparki, a nie jako naturalna konsekwencja naruszeń przepisów BHP popełnionych przez oskarżonych.
Czy opis czynu w akcie oskarżenia i wyroku sądu pierwszej instancji, który nie zawiera znamion narażenia na bezpośrednie niebezpieczeństwo, może być uzupełniony w postępowaniu odwoławczym na niekorzyść oskarżonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzupełnienie opisu czynu o brakujące znamię wymagałoby poczynienia nowych ustaleń na niekorzyść oskarżonego, co jest niedopuszczalne w postępowaniu odwoławczym przy apelacji wniesionej na korzyść oskarżonego (zakaz reformationis in peius).
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy podkreślił, że uzasadnienie wyroku jest czynnością wtórną i nie może konwalidować braków samego wyroku. Brakujące znamię przestępstwa z art. 220 § 1 kk nie może być wyprowadzone z opisu czynu ani z uzasadnienia, a jego uzupełnienie w postępowaniu odwoławczym naruszałoby zakaz reformationis in peius.
Czy naruszenie przepisów BHP, które nie wyczerpuje znamion przestępstwa z art. 220 kk, może być zakwalifikowane jako wykroczenie z art. 283 § 1 KP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, opis czynu zarzucony i przypisany oskarżonym, który nie zawiera znamion przestępstwa z art. 220 kk, może wyczerpywać znamiona wykroczenia z art. 283 § 1 KP.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zachowania oskarżonych polegające na niedopełnieniu obowiązków w zakresie BHP, takie jak dopuszczenie do pracy niekwalifikowanych pracowników czy niezapewnienie sprawnych maszyn, stanowią naruszenie przepisów BHP, które kwalifikują się jako wykroczenie z art. 283 § 1 KP, nawet jeśli nie doprowadziły do skutków określonych w Kodeksie karnym.
Czy w przypadku umorzenia postępowania z powodu przedawnienia, oskarżeni ponoszą koszty postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w wyjątkowych sytuacjach, sąd może zasądzić koszty postępowania od oskarżonych mimo umorzenia postępowania, jeśli przedłużanie się procesu było w dużej mierze spowodowane ich działaniami.
Uzasadnienie
Sąd uzasadnił zasądzenie kosztów od oskarżonych wyjątkowym wypadkiem, wskazując, że długotrwałość postępowania i konieczność ponoszenia dodatkowych wydatków przez Skarb Państwa były w dużej mierze spowodowane przez oskarżonych i ich obrońców, a umorzenie nastąpiło z urzędu z powodu przedawnienia, a nie na skutek uwzględnienia zarzutów apelacji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. K. (1) | osoba_fizyczna | oskarżony |
| K. K. (1) | osoba_fizyczna | oskarżony |
| R. W. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| M. Z. | osoba_fizyczna | operator koparki |
| K. S. (1) | osoba_fizyczna | świadek |
| W. K. | osoba_fizyczna | świadek |
| K. S. (2) | osoba_fizyczna | świadek |
| J. P. | osoba_fizyczna | inny |
| K. F. | osoba_fizyczna | inny |
Przepisy (16)
Główne
k.k. art. 220 § § 1
Kodeks karny
Przestępstwo materialne, którego skutkiem jest narażenie pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Wymaga wykazania związku przyczynowego między naruszeniem obowiązków BHP a bezpośrednim niebezpieczeństwem.
k.p. art. 283 § § 1
Kodeks pracy
Wykroczenie polegające na niedopełnieniu obowiązków w zakresie BHP.
Pomocnicze
k.k. art. 155
Kodeks karny
Nieumyślne spowodowanie śmierci. Wymaga związku przyczynowego między zachowaniem sprawcy a skutkiem.
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
Kumulatywna kwalifikacja czynów.
k.k. art. 219
Kodeks karny
Przepis dotyczący kary grzywny, ograniczenia wolności i pozbawienia wolności jako alternatywnych kar.
k.p.k. art. 434 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Zakaz reformationis in peius - zakaz orzekania na niekorzyść oskarżonego przy apelacji wniesionej na jego korzyść.
k.p.k. art. 433 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 632 § a § 1
Kodeks postępowania karnego
Możliwość zasądzenia kosztów mimo umorzenia postępowania w wyjątkowych wypadkach.
k.p.w. art. 5 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Umorzenie postępowania z powodu przedawnienia.
k.p.w. art. 121 § § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Koszty postępowania w sprawach o wykroczenia.
k.p.k. art. 630
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 633
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 634
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 627
Kodeks postępowania karnego
u.o.p.k. art. 10 § ust. 1
Ustawa o opłatach w sprawach karnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak znamion przestępstwa z art. 220 § 1 kk w opisie czynu. • Brak bezpośredniego związku przyczynowego między naruszeniem BHP a śmiercią pokrzywdzonego. • Niedopuszczalność uzupełniania opisu czynu w postępowaniu odwoławczym na niekorzyść oskarżonego. • Przedawnienie wykroczenia z art. 283 § 1 KP.
Odrzucone argumenty
Argumenty apelacji obrońcy J. K. (1) dotyczące odpowiedzialności za wypadek (nie uwzględnione w pierwotnej kwalifikacji, ale analiza doprowadziła do zmiany kwalifikacji na wykroczenie). • Argumenty apelacji obrońcy K. K. (1) dotyczące jego roli jako zwykłego elektromontera (odrzucone, uznano go za "nieformalnego" brygadzistę).
Godne uwagi sformułowania
dekompletowanie znamion czynu • bezpośredniość tego niebezpieczeństwa • nie może być mowy o niebezpieczeństwie bezpośrednim • nieuchronny sposób, bez jej dalszego zdynamizowania • nie można wyprowadzać tego znamienia z fraz zawartych dopiero w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, albowiem uzasadnienie wyroku jest wtórną do procesu wyrokowania czynnością stanowiącą sprawozdanie z wyroku i nie może konwalidować ani uzupełniać braków samego wyroku • zakaz reformationis in peius • nie byłoby sprawiedliwe, aby to podatnicy ponosili koszty procesu
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja znamion przestępstwa z art. 220 kk, zasada zakazu reformationis in peius, zasady dotyczące kosztów postępowania w przypadku umorzenia z powodu przedawnienia, kwalifikacja naruszeń BHP jako wykroczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku znamion czynu w opisie i zakazu pogarszania sytuacji oskarżonego w postępowaniu odwoławczym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest precyzyjne formułowanie zarzutów i opisów czynów w aktach oskarżenia, a także jak postępowanie odwoławcze chroni oskarżonych przed pogorszeniem ich sytuacji procesowej. Umorzenie z powodu przedawnienia i zasądzenie kosztów od oskarżonych dodają jej praktycznego znaczenia.
“Błąd w akcie oskarżenia uratował oskarżonych przed więzieniem – sąd umorzył sprawę o wypadek w pracy.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.