IV KA 425/17

Sygn. akt IV Ka 425/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 sierpnia 2017 r. Sąd Okręgowy w Świdnicy w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący: SSO Ewa Rusin Protokolant: Marta Synowiec przy udziale Władysławy Kunickiej – Żurek Prokuratora Prokuratury Okręgowej, po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2017 r. sprawy J. J. syna P. i S. z domu D. urodzonego (...) w B. oskarżonego z art. 207 § 1 kk i art. 157 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 30 stycznia 2017 r. sygnatura akt II K 475/15 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: 1) uchyla orzeczenie o karze łącznej grzywny w pkt. IV dyspozycji, 2) oskarżonego J. J. uniewinnia od przypisanych mu czynów z art. 216 § 1 kk w pkt. III dyspozycji, kosztami procesu w tym zakresie obciążając Skarb Państwa, II. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy, III. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw . A. P. z Kancelarii Adwokackiej w Ś. kwotę 516, 60 złotych tytułem kosztów nie opłaconej pomocy prawnej, udzielonej oskarżycielce posiłkowej z urzędu w postępowaniu apelacyjnym , IV. zwalnia oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych związanych z postępowaniem odwoławczym zaliczając wydatki za to postępowanie na rachunek Skarbu Państwa. Sygn. akt IV Ka 425 / 17 UZASADNIENIE Prokurator Rejonowy w Świdnicy oskarżył J. J. o to, że: I. w okresie od 15 września 2014 r do 24 grudnia 2014 r w Ś. woj. (...) znęcał się fizycznie i psychicznie nad małoletnim S. A. w ten sposób, że wywoływał awantury domowe podczas których uderzał go pięścią po głowie, szarpał za rękę, szturchał i wyzywał słowami powszechnie uważanymi za obelżywe i obraźliwe, tj. o czyn z art. 207 kk ; II. w dniu okresie od 15 września 2014 r do dnia 25 maja 2015 roku, w Ś. woj. (...) , znęcał się psychicznie i fizycznie nad B. J. w ten sposób, że wywoływał awantury domowe podczas których uderzał ją ręką po głowie, wyzywał słowami powszechnie uważanymi za obelżywe i obraźliwe, niszczył, wyrzucał meble i sprzęt gospodarstwa domowego, ponadto w dniu 25 maja 2015 r na skutek wielokrotnych uderzeń prawej strony nosa okolic oczodołu prawego, bolesności nosa i głowy, które to obrażenia spowodowały rozstrój zdrowia trwający nie dłużej niż 7 dni, tj. o czyn z art. 207 § 1 kk i art. 157 § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk ; Sąd Rejonowy w Świdnicy wyrokiem z dnia 30 stycznia 2017r. sygn. akt II K 475 /15: I. Oskarżonego J. J. uznał za winnego popełnienia tego, że w Ś. , w woj. (...) w okresie od dnia 15.09.2014r. do dnia 28 listopada 2014r. znęcał się fizycznie i psychicznie nad żoną B. D. (poprzednie nazwisko J. ) w ten sposób, iż wywoływał w domu awantury, również pod wpływem alkoholu, podczas których wyzywał ją słowami powszechnie uważanymi za obelżywe i wulgarne, uderzał rękami po głowie, niszczył przedmioty - telewizor, tablet, drukarkę, a nadto znęcał się fizycznie i psychicznie nad małoletnim S. A. w ten sposób, iż uderzał go pięścią po głowie, kopał, szarpał, wyzywał słowami powszechnie uważanymi za obelżywe i wulgarne, tj. występku z art. 207 § 1 kk i za to na podstawie cytowanego przepisu wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności; II. oskarżonego J. J. uznał za winnego, tego że w dniu 25 maja 2015 roku w Ś. w woj. (...) uderzając B. D. (poprzednie nazwisko J. ) w okolice głowy i twarzy spowodował u niej obrażenia ciała w postaci stłuczenia głowy okolicy oczodołu prawego oraz stłuczenia nosa, powodujące naruszenie czynności narządów ciała na okres poniżej 7 dni, tj. występku z art. 157 § 2 kk i za to na podstawie cytowanego przepisu wymierzył mu karę 50 (pięćdziesięciu) stawek dziennych grzywny, przyjmując wysokość jednej stawki na kwotę 10 (dziesięciu) złotych; III. oskarżonego J. J. uznał za winnego, tego że w Ś. w woj. (...) działając w warunkach ciągu przestępstw: - w dniu 24 grudnia 2014r. znieważył B. D. (poprzednie nazwisko J. ) słowami powszechnie uznawanymi za wulgarne i obraźliwe, - w nieustalonym dniu od dnia 25 grudnia 2014r. do dnia 24 maja 2015r. znieważył B. D. (poprzednie nazwisko J. ) słowami powszechnie uznawanymi za wulgarne i obraźliwe, - w nieustalonym dniu w okresie od marca 2015r. do dnia 24 maja 2015r. znieważył B. D. (poprzednie nazwisko J. ) słowami powszechnie uznawanymi za wulgarne i obraźliwe, tj. występków z art. 216 § 1 kk i za to na podstawie art. 216 § 1 kk w zw. z art. 91 § 1 kk wymierzył mu karę 40 (czterdziestu) stawek dziennych grzywny, przyjmując wysokość jednej stawki na kwotę 10 (dziesięciu) złotych; IV. na podstawie art. 91 § 2 kk i art. 86 § 2 kk połączył wymierzone oskarżonemu kary grzywny orzeczone w pkt II i III wyroku i orzekł karę łączną grzywny 80 (osiemdziesięciu) stawek dziennych, przyjmując wysokość jednej stawki na kwotę 10 (dziesięciu) złotych; V. na podstawie art. 69 § 1 i 2 kk i art. 70 § 1 pkt 1 kk w brzmieniu obowiązującym w dacie czynu opisanego w pkt I wyroku wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej w pkt I wyroku warunkowo zawiesił na okres 4 (czterech) lat próby; VI. na podstawie art. 41 a § 1 kk orzekł wobec oskarżonego J. J. zakaz zbliżania się do pokrzywdzonego S. D. na odległość mniejszą niż 3 metry na okres 3 (trzech) lat; VII. na podstawie art. 46 § 1 kk zasądził od oskarżonego na rzecz B. J. kwotę 2000 zł (dwóch tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia za wyrządzoną jej krzywdę przestępstwem opisanym w pkt I wyroku; VIII. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. A. P. kwotę 1343,16 zł (tysiąc trzysta czterdzieści trzy złote szesnaście groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżycielce posiłkowej z urzędu; IX. na podstawie art. 627 kpk zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w całości, w tym wydatki postępowania i wymierzył mu opłatę w kwocie 260 (dwustu sześćdziesięciu) złotych Z wyrokiem tym w całości nie pogodził się oskarżony, wnosząc apelację za pośrednictwem obrońcy. Apelujący zaskarżył wyrok w zakresie: - w odniesieniu do pkt I części dyspozytywnej wyroku - w całości; - w odniesieniu do pkt II części dyspozytywnej wyroku - w całości; - w odniesieniu do pkt III części dyspozytywnej wyroku - w całości; - w odniesieniu do pkt IV części dyspozytywnej wyroku - w całości; - w odniesieniu do pkt V części dyspozytywnej wyroku - w całości; - w odniesieniu do pkt VI części dyspozytywnej wyroku - w całości; - w odniesieniu do pkt VII części dyspozytywnej wyroku - w całości; - w odniesieniu do pkt IX części dyspozytywnej wyroku - w całości; II. W oparciu o przepis art. 427 § 1 i 2 kpk oraz art. 438 pkt 1 kpk wyrokowi temu zarzucił: obrazę przepisów prawa materialnego, tj.: art. 101 § 2 inprincipio Kodeksu karnego , dalej KK , poprzez jego niezastosowanie i skazanie Oskarżonego za czyn z art. 216 § 1 KK , pomimo upływu okresu przedawnienia karalności czynu; III. W oparciu o przepis art. 427 § 1 i 2 kpk oraz art. 438 pkt 2 kpk wyrokowi temu zarzucił obrazę przepisów postępowania, która mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia, a to: 1. art. 7 KPK polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu, co doprowadziło do wybiórczej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczeniem życiowym oceny dowodów, w szczególności zeznań świadków i Pokrzywdzonych, przejawiające się w: a) bezkrytycznym i bezrefleksyjnym daniu wiary zeznaniom pokrzywdzonej - Pani B. D. (poprzednie nazwisko J. ), podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności zeznania innych świadków, nie potwierdzały zeznań Pani B. D. w zakresie, w jakim twierdziła, iż Oskarżony bił i kopał małoletniego S. A. , stosował przemoc fizyczną względem Pokrzywdzonej, albowiem świadkowie ci albo w ogóle nie byli świadkami takich zdarzeń, albo też informacje o takich zachowaniach oskarżonego mieli wyłącznie od pokrzywdzonej; b) niezasadnym przyjęciu, iż w trakcie awantur z oskarżonym dopuścił się zniszczenia mienia w postaci tableta i drukarki, podczas gdy żaden innych dowód w sprawie nie pozwalał na. ustalenie, iż oskarżony dopuścił się zniszczenia tych przedmiotów, co z kolei miało przełożenie na ustalenie wysokiego poziomu agresji Oskarżonego w trakcie awantur domowych; c) uznaniu za niewiarygodne zeznań świadka Pana A. M. wyłącznie z uwagi na utrzymywanie stosunków towarzyskich z oskarżonym i sprzeczności jego zeznań z zeznaniami pokrzywdzonej; d) daniu wiary zeznaniom świadka Panu M. G. , w sytuacji gdy Świadek ten nie miał żadnej wiedzy na temat sprawy, albowiem swoje zeznania oparł wyłącznie na relacjach przekazywanych mu przez Pokrzywdzoną, z którą nota bene pozostawał w bliskich relacjach; ' e) ustaleniu, iż Oskarżony w trakcie interwencji funkcjonariuszy policji zachowywał się w stosunku do Pokrzywdzonej w sposób agresywny, podczas gdy z zeznań funkcjonariuszy policji wynika niezbicie, że w trakcie interwencji, albo oskarżonego w ogóle nie było na miejscu zdarzenia, albo też jego agresywne zachowanie ujawniało się dopiero w momencie wyprowadzenia go z lokalu i nie było skierowane do Pokrzywdzonej; f) uznaniu za niewiarygodne zeznań świadka pani J. T. z uwagi na „brak chęci zaangażowania się w życie rodzinne sąsiadów"; g) uznaniu, iż oskarżony 25 maja 2015 r. pobił Pokrzywdzoną, w sytuacji gdy z zeznań świadka Pana J. W. wynikało, że strony szarpały się ze sobą, 2. art. 439 § 1 pkt 9 KPK w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 KPK poprzez ich niezastosowanie i prowadzenie postępowania odnośnie czynów przedawnionych; 3. art. 439 § 1 pkt 9 KPK w zw. z art. 17 § 1 pkt 10 KPK poprzez ich niezastosowanie i prowadzenie postępowania pomimo braku skargi uprawnionego oskarżyciela. IV. W oparciu o przepis art. 427 § 1 i 2 KPK oraz art. 438 pkt 3 KPK wyrokowi temu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku polegający na bezpodstawnym uznaniu, iż oskarżony dopuszczał się względem swojej rodziny aktów przemocy fizycznej i psychicznej, podczas gdy okoliczność ta z wyjątkiem zeznań Pokrzywdzonych nie została w sposób należyty udowodniona. V. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 427 § 1 oraz art. 437 § 1 KPK wniósł o: 1.uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt III i umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie karalności czynu; 2.zmianę zaskarżonego wyroku w pkt I-II, IV-VII i IX i uniewinnienie Oskarżonego od zarzucanych mu czynów, ewentualnie: 3. uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt I-II, IV-VII i IX i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył co następuje; Apelacja nie okazała się zasadna, niemniej jej wniesienie doprowadziło do korekty skazania w zakresie ciągu przestępstw zniewag w pkt. III dyspozycji wyroku i w konsekwencji kary łącznej grzywny w pkt. IV dyspozycji wyroku. Uznanie sprawstwa i zawinienia oskarżonego J. J. w przypisanym mu zakresie występku psychicznego i fizycznego znęcania nad żoną i jej synem małoletnim S. A. , kwalifikowanego z art.207 § 1 kk zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym, którego wyniki nie mogą zostać skutecznie zakwestionowane. Apelujący bezpodstawnie oczekuje zmiany zaskarżonego wyroku w tej części na uniewinniający, formułując zarzuty błędnej oceny dowodów obciążających, tj. bezrefleksyjnej i bezkrytycznej oceny zeznań pokrzywdzonej B. D. oraz innych świadków, potwierdzających jej zeznania i w konsekwencji uznaniu tych dowodów za wiarygodne. Nie sposób zgodzić się z tezą apelacji, iż ocena zeznań pokrzywdzonej jest chybiona. Apelujący w istocie nie zarzuca im kłamliwości czy tendencyjności, nie kwestionuje ich psychologicznej oceny dokonanej także przy pomocy opinii specjalistycznej biegłej z zakresu psychologii J. O. . Zważyć także należy, iż sam oskarżony przyznał, iż w przypisanym mu czasie przestępstwa nadużywał alkoholu, wszczynał awantury spowodowane jego podejrzeniami o zdradę, a nawet podczas jednej z awantur zniszczył telewizor. Zeznania pokrzywdzonej natomiast w tym zakresie są spójne, przekonujące i co najważniejsze, znajdują potwierdzenie w innych dowodach. Nie odnosi się apelujący nawet jednym słowem do zeznań pokrzywdzonego małoletniego S. A. , który jest wszak świadkiem bezpośrednim, a którego zeznania stanowią dowód poważnie obciążający oskarżonego, na którym sąd oparł ustalenia faktyczne co do aktów fizycznego i psychicznego znęcania wobec obojga pokrzywdzonych. Skoro do aktów znęcania nad pokrzywdzonymi dochodziło w mieszkaniu, w zasadzie bez obecności osób trzecich, zatem oczywistym pozostaje, że poza świadkiem M. K. nie ujawniono w sprawie innych świadków bezpośrednich. Nie dostrzega apelujący, iż M. K. była naocznym świadkiem licznych awantur wywoływanych bezpodstawnie przez oskarżonego, wulgarnych wyzwisk oskarżonego wobec obojga pokrzywdzonych ( k. 28-29 akt). Nie wymienia apelujący, które obciążające zeznania świadków pośrednich kwestionuje i z jakich powodów. Sąd I instancji oparł ustalenia wyroku na zeznaniach świadków M. G. , M. K. , K. L. i S. K. , których relacje są przecież zgodne z wersją pokrzywdzonych B. D. oraz S. A. . Wbrew twierdzeniom apelującego świadek M. G. nie pozostawał z pokrzywdzoną w bliskich relacjach, relacjonował głównie skargi zasłyszane od pokrzywdzonego małoletniego S. , tj. wulgarne wyzwiska, konflikty, zniszczenie telewizora. W okresie przypisanego oskarżonemu przestępstwa znęcania miały miejsce 2 interwencje policji, 22 listopada 2014r. ( od której to daty zainicjowano procedurę „niebieskiej karty”) i 28 listopada 2014r., kiedy to oskarżony niszczył meble i telewizor. W pierwszej dacie w chwili przybycia policji oskarżony był już spokojny, zaś w drugiej dacie zbiegł z mieszkania przed przybyciem policji. Jednakże w obu datach powodem wezwania policji na interwencję było agresywne zachowanie oskarżonego wobec żony. Nie znajdują uznania zastrzeżenia apelującego wobec zeznań świadka J. T. – to 62-letnia sąsiadka, która potwierdziła odgłosy kłótni i podniesione głosy, dobiegające z mieszkania stron, bez wskazywania konkretnych słów i szczegółów. Zatem nie jest to dowód dla oskarżonego alibijny, ale obciążający, nawet jeżeli świadek - chcąc zdystansować się od stron konfliktu nie chce angażować się w życie sąsiadów - nie podaje bliższych szczegółów. Z przytoczonych względów sądowa ocena dowodów jako prawidłowa trafnie doprowadziła do uznania sprawstwa i zawinienia oskarżonego co do występku z art. 207 § 1 kk . Maksymalne ustawowe zagrożenie przewidziane w art. 207 § 1 kk to 5 lat pozbawienia wolności. Wymierzona oskarżonemu kara 1-go roku pozbawienia wolności nie razi surowością, wręcz taki wymiar można uznać za zbyt łagodny, zważywszy chociażby na fakt uprzedniej karalności sądowej oskarżonego – był on już 3 krotnie karany sądownie, w tym 2 krotnie na kary izolacyjne za występki fizycznego i psychicznego znęcania nad poprzednią żoną J. J. (1) ( k. 109 -114 akt odpisy wyroków). Kara ta uwzględnia m. in. wysoki stopień społecznej szkodliwości czynu, wynikający także z dopuszczenia się przestępstwa na szkodę małoletniego S. . Ponieważ wykonanie kary warunkowo zawieszono na okres próby lat 4-ch, orzeczono wobec oskarżonego zakaz zbliżania się do małoletniego pokrzywdzonego oraz stosowną nawiązkę na rzecz B. D. ( uprzednio J. ), zatem stwierdzić należy, iż orzeczenie to spełnia kryteria art. 53 kk . W odniesieniu do przypisanego oskarżonemu występku z art. 157 § 2 kk ustalenia faktyczne także są obiektywne, wszak ustalił Sąd Rejonowy, także na podstawie wyjaśnień oskarżonego, iż pomiędzy nim a B. D. na tle opieki nad wspólnym 6-letnim synem doszło do kłótni, w trakcie której najpierw oskarżony obrażał wulgarnie pokrzywdzoną wskutek czego B. D. uderzyła oskarżonego, doszło do szarpaniny w trakcie której oskarżony uderzył pokrzywdzoną dwukrotnie w twarz, powodując opisane w wyroku stłuczenia twarzy. Pokrzywdzona bezpośrednio wezwała policję, interweniujący wówczas funkcjonariusze świadkowie M. S. i K. B. potwierdzili, iż pokrzywdzona była zapłakana, w związku ze zgłoszeniem pobicia przez oskarżonego polecili jej udać się do lekarza. Nie ma więc sprzeczności ustaleń faktycznych z wersją świadka J. W. . Zatem nie występują jakiekolwiek uzasadnione powody do podważenia tej części ustaleń zaskarżonego wyroku. Skoro ponadto wedle dokumentacji lekarskiej stwierdzone obrażenia ciała pokrzywdzonej wypełniają ustawowe znamiona występku stypizowanego w art. 157 § 2 kk , to wina oskarżonego także wątpliwości nie wzbudza. Wymierzona kara grzywny, relatywnie niska, spełnia kryteria art. 53 kk . Rozstrzygnięciu w pkt. III dyspozycji zaskarżonego wyroku apelujący poświęcił przeważającą część apelacji, ale to nie argumenty apelacji dały podstawę do zmiany wyroku przez uniewinnienie oskarżonego od przypisanych mu 3-ch występków zniewagi. Nie zwrócił apelujący uwagi, iż aktem oskarżenia zarzucono oskarżonemu popełnienie w okresie od 15.09.2014r. do 25.05.2015r. występku fizycznego i psychicznego znęcania nad pokrzywdzoną, polegającego m. in na kierowaniu wobec niej słów powszechnie uznanych za obelżywe i obraźliwe. Zatem tak postawiony zarzut prokuratora objął także zniewagi opisane w pkt. III dyspozycji zaskarżonego wyroku. Nie sposób zaprzeczyć, iż prokurator jako oskarżyciel publiczny jest uprawnionym oskarżycielem do złożenia do sądu w tym zakresie skargi. Niezależnie od powyższego, prokurator pismem z dnia 18.01.2017r. (k. 305 akt) także oświadczył, iż obejmuje ściganiem czyny oskarżonego z art. 216 § 1 kk . Tak więc oczywiście chybione pozostają zarzuty apelacji o braku skargi uprawnionego oskarżyciela i procedowaniu Sądu Rejonowego w związku z tym z rażącą obrazą prawa procesowego. Powodem zmiany wyroku była natomiast merytoryczna ocena zeznań pokrzywdzonej w zakresie tych 3-ch aktów zniewag. Oskarżony przedmiotowym czynom przeczy, a zeznania pokrzywdzonej stanowią niestety dowód osamotniony i niczym nie poparty. Zważyć także należy, iż pokrzywdzona o przedmiotowych zniewagach zeznała dopiero na etapie rozprawy w dniu 25 stycznia 2016r. W jej wcześniejszych zeznaniach, składanych w postępowaniu przygotowawczym w dniach 23.04.2015r. (k. 60-61 ) i 26.05.2015r. ( k.87), zatem w okresie bezpośrednio następującym po zniewagach, o takich czynach oskarżonego nie wspominała. Nie można zatem niekwestionowanie przesądzić, że zniewag tych oskarżony się dopuścił ( jak podaje pokrzywdzona) jak też że ich nie popełnił, jak utrzymuje oskarżony. Tylko i wyłącznie z przyczyn o jakich mowa w art. 5 § 2 kpk oskarżonego uniewinniono. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oskarżycielce posiłkowej w postępowaniu odwoławczym orzeczono na podstawie § 4 ust. 1 i 3 w zw. z § 17 ust. 2 pkt 4) i ust. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2016.1714). ( pkt. III dyspozycji wyroku). O kosztach sądowych postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 636 § 1 kpk i art. 624 § 1 kpk uznając, iż wobec braku po stronie oskarżonego istotnego majątku i dochodów oraz obciążenia obowiązkiem alimentacyjnym, zasadnym jest zwolnienie oskarżonego od ich ponoszenia.