IV KA 278/24

UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt IV Ka 278/24 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 2 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji wyrok Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 8 lutego 2024 roku w sprawie II K 356/22 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☒ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☒ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.1.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 1.5. Ustalenie faktów 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.1.1. 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.2.1. M. G. (1) - oskarżony nie dopuścił się zarzucanych mu kradzieży, ani nie spalił rzeczy dzieci i byłej żony; - wszystkie drzwi do pokoi w domu oskarżonego, także na górze w pokoju P. G. (1) , były zawsze uchylone; - pokoje na piętrze domu oskarżonego były puste po wyprowadzce pokrzywdzonych, w pokoju oskarżonego nie było zamykanych szaf tylko otwarte półki; zeznania P. G. (2) 386-386v 1.6. Ocena dowodów 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu 2.1.1. zeznania P. G. (2) Sąd odwoławczy odmówił wiarygodności zeznaniom świadka P. G. (2) w zakresie, w jakim ten opisywał stan pokoi w domu oskarżonego na piętrze, który miał mieć miejsce w chwili opuszczania tego budynku przez pokrzywdzonych, jak również w zakresie tego, co dokładnie zostało przez oskarżonego spalone w ognisku zorganizowanym na końcu podwórza. Po pierwsze, sąd odwoławczy zważył, iż - co do zasady - sąd rejonowy prawidłowo ocenił zeznania pokrzywdzonych, w szczególności co do tego, iż w pokojach znajdujących się na górze domu, pomimo swojej faktycznej wyprowadzki nadal posiadali oni swoją odzież, w szczególności odzież, której akurat z racji pogody/pory roku nie zabierali z rodzinnego domu wcześniej. Po drugie, o tym, jakiego rodzaju wyposażenie znajdowało się w górnych pokojach w dacie czynów, stanowi obiektywny dowód w postaci protokołu oględzin. Także depozycje innych świadków, uznane przez ten sąd za wiarygodne, w ocenie sądu odwoławczego, słusznie zostały za takowe uznane. Ww. zeznania wzajemnie się uzupełniały i znajdowały potwierdzenie w dokumentach w postaci oględzin rzeczy, czy miejsca (w szczególności miejsca ujawnionego paleniska). Świadek P. G. (2) , jako brat oskarżonego, może już choćby tylko z racji swojego pokrewieństwa przedstawiać wersję korzystną z punktu widzenia linii obrony oskarżonego. Jego depozycje, co do tego co znajdowało się w górnych pokojach rodziny oskarżonego, są odosobnione. Świadek utrzymuje, że był częstym gościem w domu małż. G. , miał i ma stały, dobry kontakt z bratem i mówiąc krótko – wszystko co istotne w sprawie jest mu doskonale znane. Tymczasem sąd odwoławczy zważył, że świadek zeznał: „ Ja nie słyszałem żeby brat miał zakaz wchodzenia do jakiś pomieszczeń ” k.386. Mając na uwadze treść wyroku rozwodowego I C 1167/20, w którym sąd stwierdził prawo do wyłącznego korzystania z określonych pokoi przez określonych członków rodziny G. , stwierdzić należy, że świadek P. G. (2) wiedział o prawnych zasadach „rządzących” użytkowaniem domu tylko tyle, ile przekazał mu brat i tylko w takim kierunku. Ponadto ww. zeznaje szczegółowo na takie okoliczności jak wygląd domu, rozmieszczenie pokoi i fakt pootwieranych drzwi, innych obiektów, w tym szaf, czy zamieszkiwanie obywateli Ukrainy już po wyprowadzce pokrzywdzonych, natomiast to akurat, że pomieszczenia ww. mógł widzieć pootwierane (akurat kiedy odwiedzał brata) jest zgodne z ustaleniami dokonanymi przez sąd. Przecież ustalono, a sąd odwoławczy ustalenia te podzielił, że pokój pokrzywdzonego A. G. zawsze był otwarty (nie zamykany na klucz), a pokój P. G. (1) , choć zamknięty przez nią za klucz przy wychodzeniu z domu, został otwarty przez oskarżonego, a jeszcze dokładniej: bywał otwierany przez niego nie raz, więc równie dobrze akurat taki stan rzeczy mógł zostać zauważony przez świadka. W sprawie, istotnym było ustalenie tego, czy owo „otwieranie” stanowiło pokonanie zabezpieczenia w myśl przepisu art. 279 § 1 kk oraz ile warte były przedmioty wymienione w zarzutach aktu oskarżenia, a o tym w dalszej części rozważań. 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 3.1. Zarzuty podniesione przez obrońcę: I. zarzut obrazy prawa procesowego tj. art. 4 kpk , art. 7 kpk , art. 410 kpk , art. 424 § 1 kpk , art. 170 § 1 pkt 5 kpk , art. 167 kpk i art. 366 kpk , która miała przejawiać się niewłaściwą oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego, głownie zeznań pokrzywdzonych P. G. (1) , E. G. i A. G. , niewyjaśnieniem wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności – tu poprzez nieprzesłuchanie w charakterze świadka P. G. (2) ; II. zarzut błędu w ustaleniach faktycznych w zakresie przypisanych oskarżonemu czynów , w szczególności przypisania kradzieży z włamaniem na szkodę P. G. , i kradzieży na szkodę pozostałych osób; Zarzut podniesiony przez pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych, w zakresie czynów opisanych w pkt 1,2,3 wyroku: III. zarzut obrazy przepisów prawa materialnego art. 53 § 1 i 2 kk i art. 37a kk , tj.: - art. 53 § 1 kk w brzmieniu w dacie popełnienia czynów, polegający na przekroczeniu przy wymiarze kary zasady uznania i wymierzeniu kary bez przestrzegania zasady jej adekwatności do stopnia zawinienia, społecznej szkodliwości czynu jak również prewencji ogólnej i szczególnej. - art. 53 §2 kk w brzmieniu w dacie popełnienia czynów, polegający na przekroczeniu zasady uznania przy wymierzeniu kary poprzez nie wzięcie pod uwagę, warunków osobistych oskarżonego w szczególności niskiej motywacji sprawcy, faktu uprzedniej jego karalności, rozmiaru ujemnych następstw czynu dla pokrzywdzonych, - art. 37a kk poprzez nieprawidłowe jego zastosowanie przy wymiarze kar za czyny przypisane w punktach 2 i 3 ; - art. 87 § 1 kk poprzez niezastosowanie i niepołączenie orzeczonej kary pozbawienia wolności za czyn z pkt. 1 i kar ograniczenia wolności orzeczonych za czyny z pkt. 2 i 3 wyroku, - art. 85 § 1 kk i art. 85a kk poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i nie dokonanie połączenia kar podlegających łączeniu, a także poprzez przekroczeniu przez sąd zasady uznania przy wymierzeniu kary łącznej i wymierzenie jej w oparciu o metodę bliską metodzie absorbcji, bez przestrzegania zasady jej adekwatności do stopnia zawinienia, społecznej szkodliwości czynu jak również prewencji ogólnej i szczególnej oraz dyrektyw kary łącznej; IV. zarzut rażącej niewspółmierności wymierzonej oskarżonemu kary, tj. kar jednostkowych w za czyny przypisane w pkt 2 i 3 wyroku oraz kary łącznej; ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny II (zasadny co do zarzutu związanego z brakiem przesłuchania P. G. (2) i kwalifikacja prawno-karna z art. 279 § 1 kk ), ☒ niezasadne: I, III i IV; Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny W przedmiotowej sprawie, poza apelacją pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych (podmiot wnioskujący o sporządzenie pisemnego uzasadnienia orzeczenia drugoinstancyjnego), skargę apelacyjną wniósł także obrońca oskarżonego, który zaskarżył wyrok w całości i na korzyść swojego klienta. Sąd odwoławczy zważył, że w toku postępowania odwoławczego zmiana wyroku na korzyść oskarżonego, nawet niezależnie od kierunku apelacji oraz podniesionych zarzutów, może nastąpić zawsze ( art. 440 kpk ). Apelacja obrońcy skarżyła orzeczenie w zakresie winy (co do wszystkich trzech przypisanych przestępstw), a skarżący postawił zaskarżonemu orzeczeniu zarzut obrazy przepisów postępowania karnego ( art. 4 kpk , art. 7 kpk , art. 410 kpk , art. 424 § 1 kpk , art. 170 § 1 pkt 5 kpk , art. 167 kpk i art. 366 kpk ), która miała przejawiać się przede wszystkim niewłaściwą oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego i niewyjaśnieniem wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a w konsekwencji zarzut błędu w ustaleniach faktycznych w zakresie przypisanego oskarżonemu sprawstwa. Jako, że zarzut błędu w ustaleniach faktycznych związany ma być, w ocenie obrońcy właśnie z uprzednią nieprawidłową oceną zgromadzonych w sprawie dowodów i brakiem uwzględnienia całokształtu sprawy, powyższe należy ocenić łącznie. Wbrew twierdzeniom obrońcy, nie sposób zgodzić się – co do zasady z zarzutami w kwestii błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku i mających wpływ na jego treść, albowiem sąd I instancji błędu takiego się nie dopuścił, przypisując oskarżonemu zabór cudzego mienia tj. przedmiotów osobistych w postaci odzieży, na szkodę najbliższych. Wbrew stanowisku obrońcy, w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych przez niego przepisów postępowania (brak przesłuchania P. G. uzupełniono w toku postępowania odwoąłwczego). Zważyć należy, że ocena całokształtu ujawnionego w tej sprawie materiału dowodowego dokonana być powinna w sposób określony w treści art. 7 kpk , a więc poprzez ukształtowanie przekonania sądu na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Swobodna ocena dowodów nigdy nie może być dowolna czy wybiórcza, bo jest limitowana zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Doświadczenie życiowe, o którym mowa w tym przepisie, nakazuje realną ocenę możliwości albo niemożliwości przebiegu zdarzenia według jednej z konkurencyjnych wersji, dokonaną po uwzględnieniu kompletu dowodów ujawnionych w toku postępowania. Sąd winien porównać wszystkie przeprowadzone dowody, a następnie trafnie wyważyć wartości poszczególnych dowodów i dokonać właściwych ustaleń faktycznych, odpowiadających prawdzie obiektywnej. W przedmiotowej sprawie zeznania pokrzywdzonych, nawet przy uwzględnieniu, że wszyscy są mocno skonfliktowani z oskarżonym (odpowiednio ojcem, czy byłym mężem), a dorosłe dzieci oskarżonego w sporze rodziców, także na tle majątkowym, opowiedziały się po stronie matki, a co za tym idzie przy uwzględnieniu konieczności przeprowadzenia wyjątkowo ostrożnej i starannej oceny ich depozycji, taka właśnie ocena prowadzi do uzasadnionego przyjęcia sprawstwa M. G. polegającego na kradzieży cudzego mienia ruchomego. Załączony do akt materiał nieosobowy, tylko wzmacniał tezę o prawidłowości ustaleń, zgodnie z którymi oskarżony, faktycznie samotnie mieszkając w domu (dodatkowo wynajmując, czy użyczając jego pomieszczenia osobom trzecim), chciał pozbyć się z pokoi na piętrze oraz z innych miejsc składowała, odzieży pozostawionej przez swoja rodzinę. To spotkało się z odmowa po stronie córki. Dalsze ustalone zachowania oskarżonego, z okresu czasu pomiędzy 12 marca a 17 maja 2022r., były logicznym następstwem zapowiedzi oskarżonego. Wniesione apelacje spowodowały, iż w istocie poza zarzutami apelacji, niezbędnym okazało się rozważenie, czy w sprawie nie doszło do orzekania przez sąd meriti poza zakresem aktu oskarżenia, a także przeanalizowanie instytucji współukaranego czynu następczego – co do zachowania przypisanego w punkcie 1 zaskarżonego wyroku. Otóż, po pierwsze sąd odwoławczy przyjmuje, że zachowanie polegające na sprzedaży, czy uszkodzeniu (jak w przedmiotowej sprawie) skradzionych wcześniej przedmiotów stanowiło współukarany czyn następczy. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się, iż konstrukcja czynu współukaranego następczego ma zastosowanie przede wszystkim w przypadku wykorzystania owoców przestępstwa. Konsekwentnie w zakresie przestępstw przeciwko mieniu przyjmuje się, iż każda forma zadysponowania przedmiotem kradzieży przez sprawcę polegająca np. na jej zniszczeniu ( art. 288 § 1 kk ) nie stanowi odrębnego przestępstwa, lecz jest czynem współukaranym następczym. W praktyce przyjęcie konstrukcji czynu współukaranego dotyczy w szczególności sprzedaży skradzionego przedmiotu przez sprawcę kradzieży. Jak bowiem trafnie zauważył Sąd Najwyższy „sprzedaż skradzionego przez sprawcę mienia nie powinna być traktowana jako odrębne przestępstwo, lecz jako tzw. czyn następny współukarany” (por. Uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 27 listopada 1975 r., VI KZP 22/75, OSNPG 1976, nr 3). Dodatkowo należy stwierdzić, że przyjęcie odmiennej konstrukcji byłoby niekiedy dopuszczalne, ale wyłącznie w sytuacji, gdy dwa zachowania sprawcy różnią się istotnie stopniem społecznej szkodliwości, a nie zachodzi między nimi więź czasowa oraz miejscowa (sytuacyjna). Sąd meriti przyjął (niesłusznie), że oskarżony dopuścił się czynu wypełniającego kumulatywnie dyspozycję kradzieży z włamaniem i uszkodzenia mienia na szkodę P. G. (1) . Jak już wskazano powyżej, w przedmiotowej sprawie przepis dotyczący kradzieży „konsumuje” przepis o zniszczeniu lub uszkodzeniu rzeczy ww. pokrzywdzonej (z art. 288 § 1 kk ), gdyż jest wliczone w treść zaboru w celu przywłaszczenia, wiążącego się przecież z postąpieniem przywłaszczonej rzeczy jak właściciel. W orzecznictwie przyjmuje się także, że zbieg pomijalny nie ma miejsca, w sytuacji gdy wartość szkód wyrządzonych samym np. włamaniem przekracza wartość szkód wynikających z samej kradzieży, co uzasadnia przyjęcie kumulatywnej kwalifikacji prawnej czynu z obu przepisów, tj. z art. 279 § 1 kk i art. 288 § 1 kk . W niniejszej natomiast sprawie niemożliwym było przyjęcie kumulatywnej kwalifikacji, jak to uczynił sąd meriti. Po drugie: niezależnie od ustalenia ww. jako współukaranego czynu następczego, zmiana opisu czynu przypisanego w punkcie 1 zaskarżonego wyroku poprzez dodanie: „ które następnie zniszczył poprzez spalenie ” , było dodatkowo wyjściem poza granice aktu oskarżenia. Oskarżyciel nie zarzucił bowiem M. G. znamiona uszkodzenia, czy dokładniej spalenia rzeczy pochodzących z kradzieży, a co więcej ich zniszczenie miało miejsce prawdopodobnie w innym czasie, aniżeli bezprawne wyniesienie z pokoju. Nie bez znaczenia dla takiego ustalenia są chociażby zeznania samej pokrzywdzonej, która przyznaje wymianę z ojcem wiadomości tekstowych, w których oskarżony żąda zabrania rzeczy, w znaczeniu opróżnienia pokoju, pod rygorem wywiezienia ubrań. Zdaniem sądu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie czyn popełniony na szkodę P. G. (1) nie stanowił przestępstwa kradzieży z włamaniem, lecz samą kradzież. Pokój, w którym znajdowały się przedmioty należące do pokrzywdzonej znajdował się na górze domu, w którym po rozwodzie mieszkał na stałe tylko oskarżony. Pokój ten, w chwili opuszczenia go przez P. G. (1) - zanim ta ujawniła brak swojej odzieży – został przez nią zamknięty na klucz. Oskarżony nie „naruszył” jednak w żaden siłowy sposób zamka w drzwiach P. G. (1) , albowiem posiadał oryginalny klucz, którym mógł otwierać, a co więcej otwierał wszystkie pokoje, także pokój P. G. (1) , o czym pokrzywdzeni wiedzieli. W realiach niniejszej sprawy nie doszło do zniszczenia w jakikolwiek sposób drzwi, w szczególności ich zamka. W oparciu o dorobek doktryny i liczne orzeczenia należy stwierdzić, że wykładnia pojęcia włamanie jest bardzo szeroka i nie jest ona ograniczona wyłącznie do konieczności użycia siły w celu przełamania istniejącej przeszkody fizycznej (choć można znaleźć przykłady orzeczeń, w których taka wykładnia "włamania" była prezentowana: zob. np. wyr. SN z 9.12.1976 r., II KR 322/76, OSNKW 1977, Nr 3, poz. 22, czy też wyr. SN z 3.2.1999 r., V KKN 566/98, Prok. i Pr. 1999, Nr 7–8, poz. 7). Uznania czynu sprawcy jako wyczerpującego znamiona kradzieży z włamaniem nie wyklucza więc łatwość wejścia lub dostania się do zabezpieczonego pomieszczenia, niewymagająca zastosowania jakichkolwiek narządzi lub zastosowania znacznej siły fizycznej. Wystarcza tu świadomość sprawcy, że ustanowione zabezpieczenie ma na celu wyłączenie dostępu innych niż uprawnione osób, czego wyrazem może być np. zabezpieczenie drzwi plombą lub kartką papieru (por. wyr. SN z 15.8.1985 r., I KR 212/85, OSNKW 1986, Nr 11–12, poz. 97; tak też A. Marek , KK. Komentarz, 2010, s. 593; M. Dąbrowska-Kardas , P. Kardas , w: A. Zoll , KK. Komentarz. Część szczególna, t. 3, 2008, s. 82; zob. szerzej L. Wilk , w: M. Królikowski , R. Zawłocki , KK. Komentarz. Część szczególna, t. 2, 2017, art. 279, Nb 21). Analizując orzecznictwo sądowe na tym tle sąd odwoławczy przywołuje zastępujące judykaty, bliskie stanowi faktycznemu do przedmiotowego; i tak, włamanie polega w szczególności na usunięciu przez sprawcę przeszkody materialnej, będącej częścią konstrukcji pomieszczenia zamkniętego lub specjalnym zamknięciem tego pomieszczenia utrudniającym dostęp do jego wnętrza (wyr. SN z 27.2.2014 r., II KK 259/13, Legalis). Włamanie nie ma miejsca w przypadku otwarcia drzwi kluczem pozostawionym w zamku przez właściciela, czy też w przypadku, gdy drzwi zamknięto urządzeniem (np. haczyk), które każdy może otworzyć, czy też nawet wspięcia się i wejścia do wnętrza domu przez niezabezpieczony komin ( A. Marek , KK. Komentarz, 2010, s. 593; L. Wilk , w: M. Królikowski , R. Zawłocki , KK. Komentarz. Część szczególna, t. 2, 2017, art. 279, Nb 27). Nie spełnia więc kryterium warunkującego uznanie iż doszło do włamania, wydzielona konstrukcyjnie, zamknięta część większego pomieszczenia (np. hali), o ile takiemu wydzieleniu nie towarzyszyły dodatkowego zabiegi, których celem było uniemożliwienie dostępu do tej części osobom postronnym (np. z uwagi na brak w wydzielonej części drzwi zamykanych na klucz i poprzestanie na montażu drzwi bez szczególnych zabezpieczeń – zob. wyr. SN z 27.2.2014 r., II KK 259/13, Legalis). Włamanie zawsze polega na przełamaniu jakiegoś rodzaju zabezpieczenia chroniącego przedmiot czynności wykonawczej przed kradzieżą; najczęściej sprowadza się ono do fizycznego przełamania, ale może mieć formę przełamania zabezpieczeń cyfrowych, byle by je sforsować, a skradziona rzecz była zabezpieczona przed kradzieżą i aby sprawca „usunął” zabezpieczenie (wyrok SN z 18.02.1972 r., VI KZP 74/71, OSNKW 1972/5, poz. 78; wyrok SN z 9.12.1976 r., II KR 322/76, OSNKW 1977/3, poz. 22; uchwała SN z 25.06.1980 r., VII KZP 48/78, OSNKW 1980/8, poz. 65; Dukiet-Nagórska, Kradzież , s. 54; Hochberg, Rzecz , s. 79; Bożyczko, Kradzież , s. 23; Szerer, O kradzieży , s. 49; Wojnar, Uwagi , s. 877; Wróblewski, Kradzież , s. 239; Marek, Pływaczewski, Peczeniuk, Kradzież , s. 125 i n.; por. Wilk [w:] Królikowski, Zawłocki, Szczególna II , s. 550). Sąd odwoławczy zaznacza, że jest niewątpliwie włamaniem jest otwarcie drzwi kluczem dopasowanym, czy skradzionym kluczem; orzecznictwo wypracowało także ocenę sytuacji gdy sprawca otwiera drzwi oryginalnym kluczem, ale wbrew woli osoby uprawnionej do dysponowania pomieszczeniem (wyr. SA we Wrocławiu z 1.3.2013 r., II AKa 39/13, Legalis), to kluczem skradzionym (uchwała SN z 25.6.1980 r., VII KZP 48/78, OSNKW 1980, Nr 8, poz. 1, s. 7) albo kluczem znalezionym (tamże; wyr. SN z 9.11.1971 r., V KRN 406/71, Legalis). W niniejszej sprawie oskarżony posiadał uniwersalny, oryginalny klucz, za pomocą którego możliwym było otwarcie każdego pokoju w domu małżonków G. , także pokoju P. G. (1) . W posiadanie uniwersalnego klucza oskarżony wszedł w sposób jak najbardziej uprawniony i legalny, a co istotne, o tym, że takowy klucz posiada i z niego korzysta wiedzieli wszyscy domownicy, a więc wszyscy pokrzywdzeni (świadczą o tym choćby pierwsze zeznania E. G. z dnia 28 maja 2022r.). O kradzieży z włamaniem moglibyśmy mówić ewentualnie wówczas, gdyby oskarżony wszedł w posiadanie spornego klucza w sposób podstępny, karalny (podrobił go, ukradł). Sąd odwoławczy zważył, że w przedmiotowej sprawie istotnym jest, że pokrzywdzeni mieli świadomość, że były mąż/ojciec dalej zamieszkujący budynek, posiada klucz pasujący do pokoju P. G. (1) i że go używa. E. G. zeznając w dniu 28 maja 2022r. znała przecież treść jej własnego wyroku rozwodowego z dnia 28 stycznia 2021r. i dopiero na skutek wniosku o podział majątku małżeńskiego z dnia 5 lipca 2022r. (data wpływu do SO), ww. zdecydowała się ostatecznie rozstrzygnąć kwestie współwłasności domu w miejscowości Z. . Składając ww. wniosek E. G. uzasadniała go m.inn. tym, iż nie może porozumieć się z byłym mężem co do podziału majątku, a do tego były mąż (oskarżony) nie dopuszcza jej do zarządu majątkiem, czyli że zarządza nim sam. Treść zeznań pokrzywdzonych uzasadnia co najmniej ustalenie, iż pokrzywdzeni wiedzieli i godzili się na to, że ojciec/były mąż może otwierać pokoje na piętrze. Doświadczenie życiowe potwierdza, że jako współwłaściciel, zamieszkujący w domu, faktycznie mógł także mieć realną potrzebę np. sprawdzenia szczelności kaloryfera czy otwarcia okna także w pokoju córki. Pokrzywdzeni co najmniej godzili się, by się po wyprowadzce, oskarżony miał możliwość wejścia do pokojów na górze (oczywiście nie do zaboru stamtąd rzeczy osobistych swoich dzieci i byłej zony). Zarówno oskarżony, jak i pokrzywdzeni mieli świadomość istnienia takiej sytuacji i co najmniej godzili się na nią. Przecież przy przeprowadzce każdy z pokrzywdzonych mógł zażądać wydania klucza (wszystkich kluczy) do pokojów, co nie miało miejsca. Trudno także w takiej sytuacji jednoznacznie przyjąć, kiedy każdy z pokrzywdzonych wiedział, że oskarżony posiada klucze i w zasadzie w każdej chwili może wejść do zamkniętego pomieszczenia np. celem jego konserwacji, co czynił, że wolą pokrzywdzonej P. G. (4) było efektywne zabezpieczenie pomieszczenia przed możliwością choćby fizycznego tylko wejścia do pokoju jej ojca i ujawniła takową wolę w sposób jednoznaczny i zrozumiały dla niego (dom nie stanowił jej współwłasności, tylko rodziców). Z tych więc powodów, sąd odwoławczy uznał, że akurat zamek w drzwiach, do którego klucz posiadał także oskarżony, nawet w sytuacji orzeczenia w wyroku IC 1167/20 o wyłącznym prawie do korzystania ze spornego pokoju dla powódki E. G. z dziećmi, nie stanowił zabezpieczenia w myśl art. 279 kk , które mógłby wchodząc do pokoju „przełamać” oskarżany. W sprawie mamy do czynienia ze specyficzną sytuacją, w której dom byłych małżonków G. stanowił w dacie czynów majątek dorobkowy, którego są/byli właścicielami w częściach równych. Jedynie ustalono określony sposób korzystania z pomieszczeń – na wyłączność , ale fakt ten nie pozbawił oskarżonego prawa własności, czy też władztwa nad rzeczą w sensie cywilistycznym. Nie doszło jeszcze także do podziału majątku dorobkowego stron. Z tego powodu, sąd odwoławczy zmienił opis czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie 1 wyroku w ten sposób, że w miejsce przypisanego popełnienia przestępstwa kradzieży z włamaniem i zniszczenia mienia, uznał M. G. (3) za winnego jedynie przestępstwa kradzieży odzieży na szkodę córki P. . Druga zmianą dokonana przez sąd odwoławczy było ustalenie odmiennej wartości skradzionych na szkodę rodziny przedmiotów, co w jednym z przypadków uzasadniało także uznanie, iż przypisane czyny, na szkodę syna i żony, stanowią wypadek mniejszej wagi. Wartość rzeczy, będącej przedmiotem kradzieży, powinna być oceniana w oparciu o kryteria obiektywne, z wyłączeniem subiektywnych ocen pokrzywdzonego (wyr. SA w Katowicach z 22.4.2004 r., II AKa 98/04, KZS 2005, Nr 6, poz. 72). Kryterium obiektywne to niewątpliwie wartość rynkowa danej rzeczy, np. cena zakupu nowej rzeczy przez pokrzywdzonego, cena wynikająca z cennika obowiązującego u pokrzywdzonego. Nie można jednak wykluczyć w całości sytuacji, w której wartość ta będzie ustalana w oparciu o dodatkowe dowody (biegły, świadkowie – por. wyr. SN z 16.7.1973 r., I KR 324/72, OSNKW 1974, Nr 1, poz. 9). Jeżeli postępowanie nie doprowadzi do usunięcia wątpliwości co do różnych wartości rzeczy, w szczególności do wartości wyższych, to przyjmuje się dla sprawy wartości niższe jako korzystniejsze dla oskarżonego (por. wyr. SN z 31.5.1983 r., IV KR 83/83, OSNKW 1984, Nr 1, poz. 19). Pokrzywdzona P. G. (4) zeznała, że skradzione na jej szkodę rzeczy (odzież) były zakupione w sklepach takich jak C. , S. , N. , (...) . Wiedza, doświadczenie zawodowe i życiowe wskazuje, że ww. sklepy jako tzw. „sieciówki” oferują towar o cenach w miarę przystępnych dla szerokiej gamy klientów. Nie są one butikami z unikatową odzieżą, gdzie sposób produkcji, czy użyte do tego materiały siłą rzeczy wymuszają przełożenie na wysokie ceny. Pokrzywdzona przykładowo zeznała, że kurtkę zakupiła za kwotę 300 zł, polar za kwotę 200-250 zł. Załączone do sprawy dowody transakcji (kupna ubrań) pochodzących z okresu poprzedzającego sporne zdarzenie uwiarygadniają taka wersję pokrzywdzonej. Należy jednak uwzględnić, że wszystkie te rzeczy były noszone, co przekładało się w naturalny sposób na obniżenie ich wartości. Oczywiście w pokojach pozostały rzeczy, które w ocenie pokrzywdzonych wciąż jeszcze nadawały się jeszcze do użytku (a wśród nich mogły być, jak to zeznała pokrzywdzona P. G. (1) , w przyszłości „odsprzedane”). Ww. pokrzywdzona określiła ilość tych rzeczy „jako trzy walizki”. Zeznania pokrzywdzonej, co do zasady, zasługują na wiarę. Wskazana jednak bardzo dokładnie (konkretnie) wartość rzeczy, szczególnie biorąc pod uwagę wskazane powyżej okoliczności tj. sklepy, z których pochodziły, wartość transakcji zakupu rzeczy jako nowej, czy brak możliwości faktycznego ustalenia stopnia zużycia, spowodowały, że sąd odwoławczy ustalił, iż wartość szkody P. G. (1) wynosi około i nie więcej niż 5.560 zł. Podobne uwagi, jako że dotyczyły odzieży skradzionej także na szkodę pozostałych pokrzywdzonych, spowodowały tożsame przyjęcie wartości skradzionego mienia jako „około” i „nie więcej niż”. Sąd odwoławczy pragnie także zauważyć, że i orzeczone w punktach 5, 6 i 7 obowiązki naprawienia szkód, dotyczyły częściowego ich naprawienia (w tym zakresie zaskarżony wyrok utrzymano w mocy). Pokrzywdzona E. G. zeznała, że zniszczone rzeczy obejmowały dużo sukienek weselnych, żakietów, spodni, koszul: 5 szt. Sukienek, 3 żakiety, 6 szt. spodni, 10 szt. podkoszulek, 7 par butów 5 koszul oraz 5 kurtek, ale jednocześnie przyznała, że były to rzeczy używane. Stąd przy określeniu wartości szkody (gdzie przedmiotów już fizycznie nie było), sąd odwoławczy kierował się podobnymi kryteriami, jak wyceniając szkodę P. G. (4) , a podobne uwagi tyczą się określenia szkody w przypadku pokrzywdzonego A. G. (pokrzywdzony zeznał, że przedmiotem zaboru był garnitur, 6 szt. spodenek, 10 szt. podkoszulek, 5 szt. koszul, 3 pary jeansów oraz 4 kurtki). Przede wszystkim tak ustalone wartości szkód, jak również okoliczności popełnienia przestępstw, spowodowały także uznanie, iż czyny na szkodę A. G. i E. G. stanowią wypadek mniejszej wagi. W orzecznictwie i literaturze podkreśla się, iż wypadek mniejszej wagi to sytuacja, w której okoliczności popełnienia przestępstwa, zwłaszcza zaś przedmiotowo-podmiotowe znamiona czynu, charakteryzują się przewagą elementów łagodzących, które sprawiają, że ten czyn nie przybiera zwyczajnej postaci, lecz zasługuje na łagodniejsze potraktowanie. Okoliczności te wskazują, że popełniony czyn zabroniony nie jest na tyle niebezpieczny dla społeczeństwa oraz porządku prawnego, aby stosować w stosunku do jego sprawcy zwykłe zasady odpowiedzialności, przewidziane za zrealizowany przez niego typ przestępny. Przy dokonywaniu oceny wypadku mniejszej wagi z art. 278 § 3 kk należy brać pod uwagę takie okoliczności jak sposób działania sprawcy, użyte środki, czas i miejsce popełnienia czynu, ale także rozmiar szkody wyrządzonej lub grożącej pokrzywdzonemu i osobowość sprawcy, które są przesłankami wyznaczającymi stopień zawinienia, a który to musi być brany pod uwagę przy ocenie, czy ma się do czynienia z wypadkiem mniejszej wagi (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7.10.1997 roku – V KKN 226/96). Przesądza tu zatem ocena elementów przedmiotowych i podmiotowych składających się na znamiona danego typu czynu zabronionego, ze szczególnym uwzględnieniem elementów rzutujących na stopień społecznej szkodliwości czynu. Zdaniem Sądu Najwyższego ,,podstawowym elementem oceny wypadku mniejszej wagi jest stopień społecznej szkodliwości czynu. Oceniając go należy uwzględnić okoliczności wymienione w art. 115 § 2 k.k. a więc rodzaj i charakter naruszonego dobra prawnego, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również motywację i cel działania". W przedmiotowej sprawie sąd odwoławczy, po przeanalizowaniu całokształtu ujawnionych w sprawie okoliczności przedmiotowo-podmiotowych, doszedł do przekonania, że czyny oskarżonego przypisane w pkt 2 i 3 stanowią wypadki mniejszej wagi i powinny podlegać kwalifikacji prawnej z art. 278 § 1 i 3 kk . Mając bowiem na względzie okoliczności czynów, a zwłaszcza stosunkowo nieduże wartości skradzionego mienia, działanie po uprzednim poinformowaniu jednej z pokrzywdzonych o swym celu, której informacji P. G. (1) nie dała wiary, pozostawanie w permanentnym konflikcie z pokrzywdzonymi, gdzie, jak wynika z akt sprawy, dorosłe dzieci oskarżonego także pozostają z nim skonfliktowane (stanęły po stronie matki) i fakt bycia współwłaścicielem domu, uznać należało, że przypisane w pkt 2 i 3 oskarżonemu przestępstwa charakteryzuje niewielki stopień społecznej szkodliwości czynu i stanowią one uprzywilejowany typ kradzieży, czyli wypadki mniejszej wagi. Zgodnie z art. 53 § 1 kk wymierzając karę sąd musi mieć na uwadze, aby nie przekraczała ona stopnia winy, społecznej szkodliwości oraz to aby orzeczona kara spełniła cele zapobiegawcze i wychowawcze oraz potrzeby kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Sąd powinien mieć również na uwadze właściwości i warunki osobiste sprawcy oraz jego zachowanie oskarżonego przed i po popełnieniu przestępstwa. W rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze okoliczności czynów, a przede wszystkim główny konflikt pomiędzy małżonkami G. aktualnie skupiający się już wokół spraw majątkowych, nie było potrzeby sięgać po karę pozbawienia wolności. Działanie, jakie oskarżony podjął w stosunku do pokrzywdzonej P. G. (4) w ocenie sądu odwoławczego cechowało się większym stopniem społecznej szkodliwości, jak w przypadku pozostałych pokrzywdzonych, z uwagi przede wszystkim na wartość wyrządzonej szkody oraz ostateczne postąpienie ze złośliwości a po przeprowadzonej wymianie zdań właśnie z dorosłą córką, która odmówiła wykonaniu żądaniu ojca. W przekonaniu sądu okręgowego, w realiach przedmiotowej sprawy, wystarczające dla osiągnięcia wobec sprawcy celów wychowawczych i zapobiegawczych jest wymierzenie kar samoistnej grzywny za każdy z przypisanych czynów, która uwzględnia dostatecznie stopień zawinienia, sylwetkę sprawcy i jest adekwatna do wagi czynów, zmodyfikowanych na korzyść oskarżonego oraz wystarczająco uwzględnia jego kryminalna przeszłość. Odnośnie wymiaru kary łącznej grzywny brak było przesłanek do zastosowania zasady pełnej absorpcji, jak i pełnej kumulacji. Wzgląd na cele zapobiegawcze i wychowawcze, które kara ma osiągnąć w stosunku do oskarżonego, potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, obligował natomiast do przyjęcia zasady mieszanej (asperacji). Nie przekonując argumentu apelanta – pełnomocnika pokrzywdzonych, by owa zasada była surowsza. Biorąc za punkt wyjścia skazania za trzy przestępstwa jednostkowe, niemal tożsame a popełnione w tożsamym okresie i w podobny sposób, sąd okręgowy uznał, iż właściwą karą łączną dla oskarżonego będzie kara 200 stawek dziennych grzywny. Wysokość jednej stawki sąd ustalił, uwzględniając sytuację materialną oskarżonego, który w chwili obecnej pozostaje bez pracy, a posiadać będzie także obciążenia fiskalne orzeczone w niniejszej sprawie. Biorąc pod uwagę wszystkie ustalone w sprawie okoliczności – wymierzenie oskarżonemu kary łącznej w ww. wymiarze, będzie wystarczającą reakcją karną, a kara taka spełni w sposób wystarczający cel wychowawczy i zapobiegawczy oraz w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Wniosek 1. wniosek obrońcy – o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego od wszystkich przypisanych mu czynów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego jej rozpoznania sądowi I instancji; 2. wniosek pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych - o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt. 1 w zakresie kary i wymierzenie oskarżonemu w miejsce kary 1 roku pozbawienia wolności - kary 1 roku 4 miesięcy pozbawienia wolności, a w zakresie pkt 2 i 3 wyroku, w miejsce kary 4 miesięcy ograniczenia wolności - kary 4 miesięcy pozbawienia wolności oraz orzeczenie kary łącznej w wymiarze 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a w przypadku uznania, że kary jednostkowe są adekwatne, zmianę pkt 4 poprzez wymierzenie kary łącznej 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności; ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadne 1, 2, Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. - orzeczone kary jednostkowe i kara łączna nie noszą cech rażącej łagodności, a wręcz przeciwnie, w związku z dokonana zmianą opisu czynów i kwalifikacją prawno-karną, są rażąco za surowe; ponadto zarzut naruszenia art. 87 § kk , art. 85 § kk i art. 53 § 1 kk zdezaktualizował się poprzez okoliczność zmiany zaskarżonego orzeczenia na korzyść oskarżonego; 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 4.1. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 5.1.1. Przedmiot utrzymania w mocy rozmiar i wysokość orzeczonego obowiązku naprawienia szkody; Zwięźle o powodach utrzymania w mocy sąd meriti prawidłowo wyważył rozmiar i wysokość zasądzonego na przez pokrzywdzonych obowiązku naprawienia szkody, kierując się faktem, że były to rzeczy używane, gdzie dodatkowo z wyjątkiem pokrzywdzonej P. G. (4) nie przedstawiono dowodów zakupu odzieży jako nowej; 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 5.2.1. Przedmiot i zakres zmiany opis przypisanych oskarżonemu zachowań; zmiana kwalifikacji prawno-karnej przypisanych czynów zabronionych, kary jednostkowe i kata łączna, Zwięźle o powodach zmiany omówiono w rubryce 3.1., 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 5.3.1.1.1. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.2.1. ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.3.1. ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 5.3.1.4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 3, 4 i 5 Z uwagi na wynik postępowania tj. zmianę wyroku na korzyść oskarżonego, z nieuwzględnieniu - co do meritum, apelacji jego obrońcy oraz nieuwzględnieniem apelacji pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych, orzeczono, że każda ze stron procesu ponosi koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym we własnym zakresie. Na podstawie art. 634 kpk w zw. z art. 627 kpk zasądzono od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 300 złotych tytułem opłaty za obie instancje i kwotę 5 złotych tytułem przypadających od oskarżonego wydatków poniesionych w postępowaniu odwoławczym. Na podstawie art. 624 § 1 kpk , na zasadzie słuszności, zwolniono oskarżycieli posiłkowych od obowiązku ponoszenia wydatków i opłat za postępowanie odwoławcze. 7. PODPIS 1.11. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.1.1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☐ zmiana 1.12. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 2 Podmiot wnoszący apelację obrońca Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja wina 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana