IV KA 271/16

Sygn. akt IV Ka 271/16 UZASADNIENIE D. W. oskarżony został o to, że : I. w dniu 4 marca 2015 r. około godz. 13:50 na dworcu (...) w (...) . woj. (...) działając wspólnie i w porozumieniu z nieustalonym mężczyzną, usiłował dokonać kradzieży używając przemocy na osobie A. F. (1) w postaci uderzenia głową w klatkę piersiową oraz pięścią w twarz żądając od niego papierosów, których nie otrzymał z uwagi na ich nieposiadanie przez A. F. (1) , czym działał na szkodę pokrzywdzonego, przy czym czynu tego dopuścił się będąc uprzednio skazany w warunkach art. 64 § 1 kk min. za czyn z art. 280 § 1 kk oraz 13 § 1 kk w zw. z art. 280 § 1 kk wyrokiem Sądu Rejonowego w Piotrkowie T. o sygn. II K 252/09 na kary jednostkowe po dwa lata pozbawienia wolności, które odbył w ramach kary łącznej w okresie od 27.07.2011 roku do 13.10.2014 roku, tj. o przestępstwo określone w art. 13 § 1 kk w zw. z art. 280 § 1 kk w zw. z art. 64 § 2 kk II. w dniu 4 marca 2015 r. około godz. 13:50 na dworcu (...) w (...) woj. (...) działając wspólnie i w porozumieniu z nieustalonym mężczyzną, używając przemocy na osobie A. K. (1) w postaci szarpania, uderzenia dłonią w twarz oraz przyciśnięcia do muru oraz grożąc jej użyciem dokonał kradzieży telefonu komórkowego marki L. (...) o nr (...) o wartości 500 zł, który to aparat został wcześniej przekazany pokrzywdzonemu przez A. F. (1) , czym działał na szkodę A. F. (1) oraz A. K. (1) , przy czym czynu tego dopuścił się będąc uprzednio skazany w warunkach art. 64 § 1 kk min. za czyn z art. 280 § 1 kk oraz art. 13 § 1 kk w zw. z art. 280 § 1 kk wyrokiem Sądu Rejonowego w Piotrkowie T. o sygn. II K 252/09 na kary jednostkowe po dwa lata pozbawienia wolności, które odbył w ramach kary łącznej w okresie od 27.07.2011 r. do 13.10.2014 r., tj. o przestępstwo określone w art. 280 § 1 kk w zw. z art. 64 § 2 kk Wyrokiem z dnia 24 marca 2016 r. Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim w sprawie o sygn. akt VII K 698/15: 1. oskarżonego D. W. uznał za winnego tego, że w dniu 04 marca 2015 roku około godziny 13:50 na dworcu (...) w P. T. . Woj. (...) działając wspólnie i w porozumieniu z nieustalonym mężczyzną stosując przemoc wobec A. F. (1) w postaci uderzenia głową w klatkę piersiową oraz pięścią w twarz oraz stosując przemoc wobec A. K. (1) w postaci szarpania, uderzania dłonią w twarz oraz przyciśnięcia do muru w celu zmuszenia A. F. (1) do uzyskania dla sprawców papierosów od innych osób oraz w celu upewnienia się, że A. F. (1) nie ucieknie do pozostawienia jego telefonu marki L. (...) o nr (...) A. K. (1) , a ponadto w celu zmuszenia A. K. (1) do pozostania na miejscu zdarzenia razem ze sprawcami i otrzymanym telefonem od A. F. (1) do czasu powrotu A. F. (2) z papierosami czym działał na szkodę A. F. (1) i A. K. (1) przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 (pięciu) lat po odbyciu co najmniej sześciu miesięcy kary za umyślne przestępstwo podobne do niniejszego przestępstwa, czym wyczerpał dyspozycję art. 191 § 1 kk w zw. z art. 64 §1 kk i za to na podstawie art. 191 § 1 kk wymierzył mu karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności; 2. oskarżonego D. W. uznał za winnego tego, że w dniu 4 marca 2015 r. około godz. 13:50 na dworcu (...) w P. T. . woj. (...) działając wspólnie i w porozumieniu z nieustalonym mężczyzną, grożąc A. K. (1) natychmiastowym użyciem przemocy dokonał kradzieży telefonu komórkowego marki L. (...) o nr (...) o wartości 410 zł, który to aparat został wcześniej przekazany A. K. (1) przez A. F. (1) , czym działał na szkodę A. F. (1) oraz A. K. (1) , przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 (pięciu) lat po odbyciu łącznie co najmniej roku pozbawienia wolności, będąc uprzednio skazanym w warunkach określonych w art. 64 § 1 kk m. in. za czyn z art. 280 § 1 kk oraz art. 13 § 1 kk w zw. z art. 280 § 1 kk wyrokiem Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. o sygn. II K 252/09, czym wyczerpał dyspozycję art. 280 § 1 kk w zw. z art. 64 § 2 kk i za to na podstawie art. 280 § 1 kk w zw. art. 64 § 2 kk wymierzył mu karę 3 (trzech) lat pozbawienia wolności; 3. na podstawie art. 85 § 1, 2 i 3 kk , art. 86 § 1 kk orzeczone w punktach 1 (pierwszym) i 2 (drugim) niniejszego wyroku jednostkowe kary pozbawienia wolności połączył i wymierzył oskarżonemu D. W. karę łączną 3 (trzech) lat i 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności; 4. na podstawie art. 63 § 1 kk na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres tymczasowego aresztowania w sprawie od dnia 1.09.2015 roku; 5. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokata E. M. kwotę 1000 (jeden tysiąc) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w postępowaniu sądowym; 6. zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych przy czym wydatki przejmuje na rachunek Skarbu Państwa. Od wyroku tego apelację w całości wnieśli oskarżony i jego obrońca. Z podstawy art. 438 pkt 2, 3 i 4 kpk obrońca wyrokowi zarzuciła obrazę przepisów postępowania, a mianowicie: 1.obrazę przepisów postępowania art. 7 k.p.k. i art. 4 k.p.k. , polegający na dowolnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci wyjaśnień oskarżonego, zeznań świadków A. F. (1) i A. K. (1) co miało wpływ na treść orzeczenia i doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w zakresie sprawstwa oskarżonego co do działania w celu zmuszenia A. K. (1) do pozostania na miejscu zdarzenia razem ze sprawcami i otrzymanym telefonem oraz że oskarżony grożąc A. K. (1) natychmiastowym użyciem przemocy dokonał kradzieży telefonu komórkowego oraz co do przyczyn użycia przemocy przez oskarżonego podczas gdy zebrany materiał dowodowy, oceniony w sposób swobodny, nie wykazał iż oskarżony wypełnił swym zachowaniem znamiona zarzucanych mu czynów, co miało wpływ na treść wyroku poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych co do sprawstwa oskarżonego 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę orzeczenia co miało wpływ na treść wyroku a polegający na dowolnym uznaniu, że: a) oskarżony w dniu 4 marca 2015 roku działając wspólnie i w porozumieniu z nieustalonym mężczyzną stosując przemoc wobec A. F. (1) w postaci uderzenia głową w klatkę piersiową oraz pięścią w twarz oraz stosując przemoc wobec A. K. (1) w postaci szarpania , uderzenia dłonią w twarz oraz przyciśnięcia do muru w celu zmuszenia A. F. (1) do uzyskania dla sprawców papierosów od innych osób oraz w celu upewnienia się, ze A. F. (1) nie ucieknie do pozostawienia jego telefonu A. K. (1) , a nadto w celu zmuszenia A. K. (1) do pozostawania na miejscu zdarzenia razem ze sprawcami i otrzymanym telefonem od A. F. (2) do czasu powrotu A. K. (1) z papierosami czym działał na szkodę A. F. (1) i A. K. (1) b) oskarżony działając wspólnie i w porozumieniu z nieustalonym mężczyzną grożąc A. K. (1) natychmiastowym użyciem przemocy dokonał kradzieży telefonu komórkowego , który to aparat został wcześniej przekazany A. K. (1) przez A. F. (1) c) oskarżony zażądał od pokrzywdzonych papierosów, a gdy ich nie otrzymał rozmowa między nimi a pokrzywdzonymi stawała się coraz bardziej nerwowa i napięta podczas gdy z zeznań pokrzywdzonych wynika, że oskarżony zapytał o papierosy i nie stosował żadnej przemocy ani gróźb co wynika także z zeznań A. F. (3) , który potwierdził, że mężczyzna wołał od pokrzywdzonych papierosy d) oskarżony w celu zmuszenia A. F. (4) do zorganizowania papierosów uderzył go w klatkę piersiową oraz pięścią w twarz oraz szarpał A. K. (1) za ubranie, uderzył go w twarz i przycisnął do muru budynku a tym samym ze oskarżony w celu zmuszenia pokrzywdzonych do przyniesienia mu papierosów użył wobec nich przemocy e) oskarżony grożąc użyciem przemocy A. K. (1) zażądał od niego telefonu komórkowego, a przyjęcie wersji zdarzenia że A. K. (1) oddał bez żadnego przymusu telefon wydaje się być nieprawdopodobna i nielogiczna f) zamiarem oskarżonego była kradzież telefonu g) oskarżony działał wspólnie i w porozumieniu z nieustalonym sprawcą 3. rażącą niewspółmierność wymierzonych kar jednostkowych i kary łącznej. W konkluzji obrońca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zmianę kwalifikacji prawnej czynu z pkt 1 na art. 217 § 1 kk oraz w pkt 2 na art. 119 kw – przywłaszczenie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wyrok sądu I instancji zaskarżył także osobiście oskarżony, który bez powołania podstawy prawnej wyrokowi zarzucił obrazę przepisów postepowania, a mianowicie : - art. 7 kpk poprzez dowolna ocenę dowodów, co skutkowało błędnym ustaleniem , że doszło do rozboju; - art. 92 kw w zw z art. 168 kpk z uzasadnieniem, że podstawą orzeczenia nie był całokształt ujawnionych okoliczności postepowania - art. 5 kpk z uzasadnieniem, że sąd rozstrzygnął wątpliwości na niekorzyść oskarżonego. Oskarżony zarzucił także orzeczeniu błąd w ustawieniach faktycznych, który doprowadził do niesłusznego przypisania oskarżonemu winy w zakresie zarzuconego mu czynu rozboju. W uzasadnieniu swojej apelacji oskarżony zarzucił niewspółmierność kary/ w sensie surowości/ za przypisany czyn z art. 191 § 1 kk w zw z art. 64 § 1 kk , przy błędnym ustaleniu takiej kwalifikacji, podczas gdy w ocenie skarżącego dopuścił się on czynu z art. 157 kk w zw z art. 64§ 1 kk . W konkluzji skarżący wniósł o wnikliwe rozpoznanie sprawy i przypisanie mu sprawstwa w zakresie czynów, które faktycznie popełnił i do których się przyznał. W apelacji oskarżony ponowił wniosek dowodowy o przesłuchanie w charakterze świadka D. S. i K. O. , który został przez niego cofnięty w toku rozprawy apelacyjnej, podobnie jak wcześniej przed sądem I instancji. Sąd Okręgowy zważył, co n astępuje: W ocenie sądu odwoławczego, sąd meriti w sposób bezbłędny zrekonstruował przebieg obu zdarzeń, które miały miejsce w dniu 4 marca 2015 roku na dworcu (...) w P. Tryb. Sprawstwo oskarżonego D. W. nie budzi wątpliwości odnośnie oby przypisanych mu przestępstw. Obie apelacje w istocie zmierzają do zanegowania ustaleń faktycznych poczynionych przez sad meriti, które są wynikiem rzekomego naruszenia przepisów proceduralnych, a które zdaniem skarżących doprowadziły do bezzasadnego przyjęcia , że oskarżony dopuścił się przestępstwa rozboju oraz zmuszenia do określonego zachowania. Autorzy apelacji podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego zarzucają obrazę przepisów art. 4 kpk , art. 5 § 2 kpk , art. 7 kpk i art. 92 kpk w zw z art. 168 kpk . Określona w art. 4 kpk zasada obiektywizmu obejmuje zarówno dyrektywę bezstronności organów procesowych w odniesieniu do stron i innych uczestników postepowania, jak i zakaz kierunkowego nastawienia do określonej sprawy karnej. Zarówno w orzecznictwie, jak też w doktrynie, zgodnie przyjmuje się, że naruszenie art. 4 kpk nie może w ogóle stanowić samodzielnej podstawy apelacyjnej. Przepis ten określa ogólna dyrektywę postepowania i dopiero wskazanie tych przepisów ustawy procesowej, które sąd miał naruszyć wbrew zasadzie obiektywizmu, o której ten przepis stanowi, czyni ten zarzut zasadnym. Wynikająca z zasady domniemania niewinności zasada in dubio pro reo ma zastosowanie tylko wtedy, gdy pomimo przeprowadzenia wszystkich dostępnych dowodów, pozostają w dalszym ciągu niewyjaśnione okoliczności. W takiej sytuacji niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego. Wówczas wybiera się wersję, która jest dla oskarżonego najkorzystniejsza, a która nie wyklucza tego, że mogło być inaczej, ale nie zdołano tego ustalić w sposób stanowczy. Skuteczne posługiwanie się zarzutem naruszenia przepisów art. 5 § 2 kpk może przynieść efekt jedynie wówczas , gdy zostanie wykazane, iż sąd meriti miałby w sprawie wątpliwości o takim charakterze i rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego. Dla zasadności tego zarzutu nie wystarczy zaprezentowanie własnych wątpliwości co do stanu dowodów. W tym miejscu dodać także należy, że przepis art. 5 § 2 kpk odnosi się do istnienia wątpliwości przy ustalaniu stanu faktycznego po stronie sądu orzekającego. O naruszeniu tego przepisu można zatem mówić wówczas, gdy sad ustalając, że zachodzą nie dające się usunąć wątpliwości, rozstrzygnie je na niekorzyść oskarżonego. Taka zaś sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie , a zatem brak jest podstaw do skutecznego stawiania zarzutu naruszenia zasady in dubio pro reo. Analiza treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku w konfrontacji z przeprowadzonymi dowodami prowadzi jednoznacznie do wniosku, iż brak jest racjonalnych podstaw do skutecznego postawienia zarzutu naruszenia przepisu art. 7 kpk , skoro sąd meriti dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych oraz oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w sposób zasługujący na ochronę przewidzianą tym przepisem, albowiem dokonana ocena: 1. jest poprzedzona ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy ( art. 410 kpk ) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy ( art. 2§2 kpk ); 2. stanowi wynik rozważenia wszystkich okoliczności, przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego ( art. 4 kpk ); 3. jest wyczerpująco i logicznie, z jednoczesnym uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego uargumentowana w uzasadnieniu wyroku ( art. 424§1 pkt 1 kpk ) – tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1990r. OSNKW, 1991r. / 7-9/ 41 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1998r., Prok. i Pr. 1999r./ 2/ 6. Dokładna lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi nieodparcie do wniosku, iż sąd I instancji w sposób wnikliwy i wszechstronny rozważył wszystkie dowody i okoliczności ujawnione w toku rozprawy, na ich podstawie poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne oraz należycie wykazał sprawstwo i winę oskarżonego w zakresie obu przypisanych mu przestępstw. W ocenie sądu odwoławczego ocenia materiału dowodowego została dokonana przez sąd meriti z uwzględnieniem przywołanych wcześniej reguł sformułowanych w art. 4,5 i 7 kpk , jest to ocena wszechstronna , bezstronna i nie narusza granic swobodnej oceny dowodów, wbrew podniesionym zarzutom. Ocena ta jest zgodna z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego oraz nie zawiera błędów faktycznych i logicznych. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku sąd I instancji nie pominął przy wyrokowaniu żadnego dowodu możliwego do przeprowadzenia , a który mógł mieć znaczenie w sprawie. Oznacza to, że oparł wyrok na całokształcie ujawnionych okoliczności, co czyni też niezasadnym zarzut obrazy art. 92 kpk postawiony w apelacji oskarżonego. Dokładna lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi nieodparcie do wniosku, iż sąd meriti w sposób bardzo dokładny wskazał, jakim dowodom dał wiarę, a jakim odmówił waloru wiarygodności i dlaczego , kierując się przy tym zasadami omówionymi powyżej. Bezsporne w sprawie jest to, że oskarżony wszedł w posiadanie telefonu komórkowego, który użytkowany był przez małoletniego ucznia A. F. (1) . Bezsporne jest również to, że do zdarzenia doszło na terenie dworca PKP w P. T. ., gdzie w/w pokrzywdzony z kolegą A. K. (2) /drugi pokrzywdzony małoletni/ oczekiwali na autobus, którym zamierzali udać się po zakończonych lekcjach w szkole w P. T. . do jednej z miejscowości w okolicach (...) , gdzie zamieszkują. Poza sporem jest także to , że oskarżony wcześniej spożywał alkohol w towarzystwie mężczyzny, który mu towarzyszył w momencie wejścia w posiadanie telefonu komórkowego LG L50 A. F. (1) . Oskarżony nie kwestionuje także faktu, choć jego wyjaśnienia na różnych etapach postępowania ewoluują, że dopuścił się on przemocy wobec A. F. (1) i oddalił się z miejsca zdarzenia z telefonem pokrzywdzonego, który to telefon przekazał swojemu synowi . Oskarżony był w przeszłości wielokrotnie karany za przestępstwa przeciwko mieniu. Obecnie odpowiada w warunkach recydywy. Pokrzywdzeni są małoletnimi uczniami jednej z (...) szkół, do której dojeżdżają z jednej z miejscowości w powiecie (...) autobusem (...) . W tym dniu czekali na dworcu na przyjazd autobusu, którym mieli wrócić do domu. Pokrzywdzeni nie znali oskarżonego i towarzyszącego mu mężczyzny. W tej sytuacji sąd meriti był w pełni uprawniony do poczynienia ustaleń faktycznych w oparciu o logiczne zeznania pokrzywdzonych, kwestionując w części wiarygodność wyjaśnień oskarżonego. W świetle zasad wiedzy, logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego trudno uznać za wiarygodne/ jak wspomniano wcześniej zmieniane/ wyjaśnienia oskarżonego, w/g których A. F. (1) z własnej inicjatywy zaoferował się załatwić papierosa oskarżonemu, a jako dowód swojej dobrej woli pozastawiał swój telefon w rękach kolegi A. K. (2) , który to telefon A. K. (2) z własnej woli przekazał oskarżonemu i oddalił się w poszukiwaniu kolegi A. F. (1) , podczas gdy w tym czasie oskarżony wraz z towarzyszącym mu mężczyzną po krótkim oczekiwaniu oddalił się z miejsca zdarzenia , co starają się uczynić skarżący w apelacjach. Sąd odwoławczy akceptuje w pełni motywy sądu I instancji, że przemoc zastosowana przez oskarżonego, któremu towarzyszył drugi osobnik, słusznie uznany za współsprawcę, w stosunku do A. F. (1) zmusiły go do pozostawienia telefonu i udania się w poszukiwaniu papierosa, natomiast groźby pobicia skierowane pod adresem A. K. (3) spowodowały przekazanie oskarżonemu telefonu komórkowego, który został zabrany przez niego w celu przywłaszczenia, na co wskazuje fakt oddalenia się z miejsca zdarzenia, i przekazanie tego telefonu własnemu synowi, co w konsekwencji skutkowało zasadnie przypisaniem oskarżonemu dwóch występków wypełniających dyspozycję art. 291 § 1 kk w z w z art. 64 § 1 kk i art. 280 § 1 kk w zw z art. 64 § 2 kk . Za przyjęciem działania oskarżonego w warunkach recydywy przemawiał fakt odbywania przez niego w stosownym wymiarze kary pozbawiania wolności orzeczonej za przestępstwo rozboju także popełnione w warunkach recydywy. Nie mają racji skarżący podnosząc w apelacjach zarzut rażącej surowości kary. W ocenie sądu odwoławczego orzeczone wobec oskarżonego kary jednostkowe, jak również kara łączna , nie noszą cech rażącej niewspółmierności w sensie jej surowości. Oskarżony dopuścił się dwóch przestępstw w warunkach recydywy. Był już w przeszłości wielokrotnie karany, głownie za przestępstwa przeciwko mieniu, w tym przestępstwa o charakterze rozbójniczym. Był także karany za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości oraz występki z art. 158 § 1 kk i art. 263 § 2 kk . Za przestępstwo rozbójnicze zakończył odbywanie kary 14 sierpnia 2014 roku. Oznacza to , że stosunkowo szybko powrócił na przestępczą ścieżkę, dopuszczając się dwóch kolejnych przestępstw, w tym jednego , tak poważnego, jak rozbój. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku słusznie zwrócił uwagę na występowanie w sprawie, w zasadzie jedynie okoliczności obciążających – wielokrotna karalność, która skutkuje obecnie odpowiedzialnością w warunkach recydywy, działanie pod wpływem alkoholu, współdziałanie z inną osobą, działanie wobec małoletnich pokrzywdzonych. W tej sytuacji kara jednostkowa 3 lat za czyn z art. 280 § 1 kk , gdzie dolna granica sankcji wynosi co najmniej 2 lata, a w sytuacji działania w warunkach art. 64 §2 kk , orzeczona kara musi przekroczyć dolny próg sankcji, przy górnej granicy sankcji wynoszącej 12 lat, musi być oceniona jako kara bardzo łagodna. Surową kare jednostkowa sąd meriti wymierzył za czyn 191 § 1 kk , nie może ona być jednak uznana za rażąco niewspółmiernie surową przy uwzględnieniu występujących w sprawie okoliczności obciążających. Kary te są współmierne do popełnionych przez oskarżonego czynów. Kara łączna w wymiarze 3 lat i 4 miesięcy została natomiast orzeczona przy zastosowaniu zasady zbliżonej do najkorzystniejszej zasady łączenia kar jednostkowych. Z tych też względów sąd odwoławczy nie znalazł żadnych podstaw do korekty wyroku, również w zakresie wymierzonych kar jednostkowych, jak i kary łącznej i dlatego też orzekł o utrzymaniu wyroku w mocy. Sąd odwoławczy zwolnił oskarżonego od kosztów procesu za postępowanie odwoławcze z tych samych powodów, które legły u podstaw analogicznej decyzji sądu I instancji.