Orzeczenie · 2026-04-14

IV Ka 189 / 26Uchylenie wyroku naruszenie zasady bezpośredniości 2

Sąd
Sąd Okręgowy
Data
2026-04-14
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko mieniuWysokaapelacyjny
postępowanie karneapelacjazasada bezpośredniościustalenia faktyczneprzewód sądowysąd odwoławczysąd pierwszej instancjiart. 278 § 3a kk

Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację obrońcy, uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. z dnia 8 grudnia 2025 roku (sygn. akt II K 477/25) w części dotyczącej czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie II aktu oskarżenia. Główną przyczyną uchylenia było naruszenie przez sąd pierwszej instancji zasady bezpośredniości, polegające na odczytaniu zeznań świadków (C.S., B.X.) i wyjaśnień oskarżonego z postępowania przygotowawczego, zamiast ich bezpośredniego przesłuchania na rozprawie. Sąd odwoławczy podkreślił, że zeznania te były niejednorodne i zawierały rozbieżności dotyczące udziału oskarżonego w czynie. Ponadto, sąd pierwszej instancji poczynił ustalenia faktyczne, które zdaniem sądu odwoławczego były fragmentaryczne, niepełne i dowolne, nie pozwalając na rzetelną ocenę, czy oskarżony dopuścił się zarzuconego mu czynu i jakie było jego konkretne zachowanie. Sąd odwoławczy wskazał na konieczność ponownego przeprowadzenia przewodu sądowego w całości, z bezpośrednim przesłuchaniem oskarżonego i świadków, aby poczynić dokładne ustalenia faktyczne i ocenić prawnie zachowanie oskarżonego. Wniosek o zmianę wyroku poprzez złagodzenie kary został uznany za bezprzedmiotowy w związku z uchyleniem wyroku w tej części.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja i stosowanie zasady bezpośredniości w postępowaniu karnym, zwłaszcza w kontekście odczytywania zeznań z postępowania przygotowawczego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd pierwszej instancji nie przeprowadził bezpośredniego dowodu z kluczowych osobowych źródeł dowodowych.

Zagadnienia prawne (2)

Czy odczytanie zeznań świadków i wyjaśnień oskarżonego z postępowania przygotowawczego przez sąd pierwszej instancji, zamiast ich bezpośredniego przesłuchania, stanowi naruszenie zasady bezpośredniości i ustności postępowania karnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, odczytanie zeznań świadków i wyjaśnień oskarżonego z postępowania przygotowawczego, zamiast ich bezpośredniego przesłuchania na rozprawie, stanowi naruszenie zasady bezpośredniości, jeśli dotyczy okoliczności istotnych dla sprawy i są one sprzeczne z innymi dowodami lub wyjaśnieniami oskarżonego.

Uzasadnienie

Sąd odwoławczy uznał, że sąd pierwszej instancji naruszył zasadę bezpośredniości, odczytując zeznania świadków i wyjaśnienia oskarżonego z postępowania przygotowawczego. Podkreślono, że zeznania te były niejednorodne i dotyczyły kluczowych okoliczności sprawy, a oskarżony kwestionował swoją rolę. W takich sytuacjach niezbędne jest bezpośrednie przesłuchanie świadków i oskarżonego, a skorzystanie z art. 392 k.p.k. jest niedopuszczalne.

Czy ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, oparte na odczytanych zeznaniach i wyjaśnieniach, są wystarczające do przypisania oskarżonemu popełnienia zarzucanego czynu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji w tej sprawie były fragmentaryczne, niepełne i dowolne, nie pozwalając na rzetelną ocenę realizacji znamion czynu zabronionego przez oskarżonego.

Uzasadnienie

Sąd odwoławczy stwierdził, że uzasadnienie sądu pierwszej instancji nie przedstawiło realnego przebiegu zdarzenia ani konkretnej roli oskarżonego, ograniczając się do stwierdzenia wspólnego działania. Brak szczegółowych ustaleń faktycznych uniemożliwia ocenę, czy oskarżony dopuścił się zarzuconego mu czynu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
oskarżony

Strony

NazwaTypRola
oskarżonyinneoskarżony
obrońcainneobrońca
C. S.inneświadek
B. X.inneświadek
X.innepokrzywdzony

Przepisy (13)

Główne

k.p.k. art. 392

Kodeks postępowania karnego

Dopuszczalne jest odczytanie zeznań świadków z postępowania przygotowawczego tylko wtedy, gdy bezpośrednie przeprowadzenie dowodu nie jest niezbędne i nie sprzeciwia się temu żadna ze stron. Jeśli zeznania dotyczą okoliczności istotnych i są sprzeczne z innymi dowodami, odczytanie ich jest niedopuszczalne.

k.p.k. art. 438 § pkt 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 438 § pkt 4

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 278 § § 3a

Kodeks karny

k.p.k. art. 437 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 454 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.p.k. art. 5 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 6

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 436

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 410

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 2 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 4

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie zasady bezpośredniości przez sąd pierwszej instancji poprzez odczytanie zeznań świadków i wyjaśnień oskarżonego zamiast ich bezpośredniego przesłuchania. • Fragmentaryczne, niepełne i dowolne ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji. • Niezachowanie zasady rzetelnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy.

Godne uwagi sformułowania

odniesienie się do tego zarzutu jawi się jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 436 kpk w zw. z uchyleniem wyroku w tej części i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. • sąd I instancji nie przesłuchał na rozprawie ani jednej spośród osób, które z pewnością jawią się jako jego naoczni świadkowie, ograniczając się wyłącznie do ujawnienia ich zeznań poprzez odczytanie podstawie art. 392 kpk • przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych oraz wyprowadzone na takiej podstawie ustalenia pozostaje pod ochroną art. 7 kpk tylko wówczas, gdy są poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy ( art. 410 kpk ) w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy ( art. 2 § 2 kpk ) oraz stanowi wynik rzetelnego ( a nie tylko pozorowanego ) rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego ( art. 4 kpk ). • Odstąpienie od zasady bezpośredniości pozostaje więc pod ochroną tego przepisu jedynie, gdy zeznania świadków miałyby służyć ustaleniu okoliczności nie zasadniczych, lecz drugorzędnych, niedotyczących okoliczności o doniosłym znaczeniu dla sprawy, gdy nie pozostają one przy tym w wyraźnej sprzeczności z innymi dowodami. • przewód sądowy należy przeprowadzić ponownie i w całości, z zachowaniem zasady bezpośredniości co do wszystkich osobowych źródeł dowodowych

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie zasady bezpośredniości w postępowaniu karnym, zwłaszcza w kontekście odczytywania zeznań z postępowania przygotowawczego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd pierwszej instancji nie przeprowadził bezpośredniego dowodu z kluczowych osobowych źródeł dowodowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Orzeczenie podkreśla fundamentalne zasady polskiego procesu karnego, takie jak bezpośredniość i rzetelne ustalanie faktów, co jest kluczowe dla każdego prawnika procesowego.

Sąd odwoławczy demaskuje błędy sądu niższej instancji: naruszono kluczowe zasady procesu karnego!

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst