IV KA 188/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd odwoławczy utrzymał w mocy wyrok skazujący za zniesławienie policjanta, zmieniając jedynie kwalifikację prawną czynu na art. 212 § 1 k.k.
Sąd Okręgowy rozpatrywał apelację obrońcy i oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Opocznie, który skazał oskarżonego za znieważenie policjanta. Apelujący zarzucali m.in. obrazę przepisów postępowania i błąd w ustaleniach faktycznych. Sąd odwoławczy uznał zarzuty za niezasadne, potwierdzając, że oskarżony pomówił policjanta o branie łapówek, co stanowiło zniesławienie, a nie znieważenie. Sąd zmienił kwalifikację prawną czynu na art. 212 § 1 k.k. i utrzymał wyrok w mocy.
Sąd Okręgowy w ramach rozpoznania apelacji w sprawie o sygnaturze IV KA 188/20, dotyczącej wyroku Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 17 grudnia 2019 roku (sygn. akt II K 389/18), rozpatrzył zarzuty podniesione przez obrońcę i oskarżonego. Głównym przedmiotem sporu była kwalifikacja prawna czynu przypisanego oskarżonemu, który miał znieważyć policjanta, zarzucając mu branie łapówek. Apelujący domagali się zmiany wyroku, uniewinnienia, ewentualnie odstąpienia od kary lub umorzenia postępowania, podnosząc zarzuty obrazy przepisów postępowania (m.in. art. 4, 7, 410, 5 § 2, 424 § 1 pkt 1 k.p.k.) oraz błędu w ustaleniach faktycznych. Sąd Okręgowy uznał te zarzuty za niezasadne. Analiza zeznań świadków, w tym P. O. i S. B., potwierdziła, że oskarżony publicznie pomawiał pokrzywdzonego o łapówkarstwo. Sąd podkreślił, że takie zachowanie, zwłaszcza wobec funkcjonariusza publicznego, stanowiło zniesławienie (art. 212 § 1 k.k.), a nie znieważenie. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące nieprawidłowości proceduralnych, w tym nieusprawiedliwionej nieobecności oskarżonego na rozprawie oraz prawidłowości rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów. W konsekwencji, Sąd Okręgowy zmienił wyrok sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie podstawy prawnej skazania i rozstrzygnięcia o nawiązce, stosując art. 212 § 1 k.k. i art. 212 § 3 k.k., a w pozostałej części utrzymał go w mocy. Oskarżonego zwolniono od kosztów postępowania odwoławczego ze względu na jego sytuację finansową.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Pomówienie o branie łapówek, nawet w kontekście konfliktu, stanowi zniesławienie (art. 212 § 1 k.k.), a nie znieważenie (art. 216 k.k.), ponieważ określa sposób zachowania, który może poniżyć w opinii publicznej, a nie jest jedynie obelgą.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy uznał, że słowo 'łapówkarz' w odniesieniu do policjanta, wypowiedziane publicznie, wypełnia znamiona przestępstwa zniesławienia, gdyż pomawia o popełnienie przestępstwa i może poniżyć w oczach opinii publicznej oraz narazić na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana wyroku sądu pierwszej instancji i utrzymanie go w mocy
Strona wygrywająca
Oskarżony (w zakresie zmiany kwalifikacji prawnej i zwolnienia z kosztów)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Oskarżony | inne | oskarżony |
| Pokrzywdzony | inne | pokrzywdzony |
| P. O. | inne | świadek |
| S. B. | inne | świadek |
| Prokurator | organ_państwowy | oskarżyciel publiczny |
| Obrońca | inne | obrońca |
Przepisy (10)
Główne
k.k. art. 212 § § 1
Kodeks karny
Nazwanie kogoś 'łapówkarzem' publicznie, pomawiając o popełnienie przestępstwa, stanowi zniesławienie.
k.k. art. 212 § § 3
Kodeks karny
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o nawiązce.
Pomocnicze
k.p.k. art. 438 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 438 § pkt 3
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 216
Kodeks karny
Sąd odróżnił znieważenie od zniesławienia.
k.p.k. art. 5 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 424 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 399 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 60 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana kwalifikacji prawnej czynu z art. 216 k.k. (znieważenie) na art. 212 § 1 k.k. (zniesławienie). Zwolnienie oskarżonego od kosztów postępowania odwoławczego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty obrazy przepisów postępowania (art. 4, 7, 410, 5 § 2, 424 § 1 pkt 1 k.p.k.). Zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych. Zarzuty dotyczące nieprawidłowej oceny dowodów. Zarzuty o nieobiektywnym i tendencyjnym traktowaniu oskarżonego. Zarzuty o prowokacyjnym zachowaniu pokrzywdzonego.
Godne uwagi sformułowania
Nazwanie kogoś łapówkarzem, zarówno wprost, jak i pod pozorem zadania pytania, nie jest znieważeniem tylko zniesławieniem To właśnie skarżący prezentuje subiektywne podejście do tego materiału dowodowego. policjant M. to przestępca w mundurze
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja rozróżnienia między znieważeniem a zniesławieniem, zwłaszcza w kontekście wypowiedzi dotyczących funkcjonariuszy publicznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego kontekstu wypowiedzi o charakterze pomówienia o przestępstwo.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy subtelnego rozróżnienia między dwoma typami przestępstw przeciwko czci, co jest częstym problemem w praktyce prawniczej. Pokazuje, jak sąd odwoławczy koryguje kwalifikację prawną czynu.
“Znieważenie czy zniesławienie? Sąd wyjaśnia, kiedy policjantowi można zarzucić łapówkarstwo.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyUZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt IV Ka 188/20 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 2 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 17 grudnia 2019 roku sygn. akt II K 389/18 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☒ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.1.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 1.5. Ustalenie faktów 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.1.1. 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.2.1. 1.6. Ocena dowodów 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 3.1. Obraza przepisów postępowania, tj. art 4 kpk , art. 7 kpk , art. 410 kpk , art. 5 § 2 kpk , art 424 § 1 pkt 1 kpk , poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów, a także naruszenie zasady obiektywizmu, wybiórczą ocenę materiału dowodowego. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Zarzuty zawarte w obu apelacjach nie są zasadne. Zeznania pokrzywdzonego odnajdują potwierdzenie w zeznaniach P. O. , który nie miał żadnego konfliktu z oskarżonym. Oskarżony nie podnosił, aby miał jakikolwiek zatarg z P. O. . Zdaniem Sądu nie jest prawdopodobne, aby ten świadek zaryzykował odpowiedzialność karną za składanie fałszywych zeznań i utratę pracy tylko po to, aby wesprzeć innego policjanta, tj. pokrzywdzonego, w jakiejś jego zemście wobec oskarżonego. Świadek ten potwierdza, że oskarżony pomawiał pokrzywdzonego o łapówkarstwo, czynił to publicznie, głośno i wyraźnie. Częściowo potwierdza to świadek S. B. zeznając, że między pokrzywdzonym, a oskarżonym toczyła się dyskusja, aczkolwiek co do jej treści świadek zasłania się niepamięcią. Zresztą nawet na rozprawie przed Sądem Rejonowym oskarżony nie baczył na słowa i nazwał pokrzywdzonego "przestępcą w mundurze" ( k. 98v). Dlatego ocena dowodów zaprezentowana przez Sąd Rejonowy jest właściwa. Nie ma w tej sprawie żadnych podstaw do stosowania instytucji in dubio pro reo, gdyż wątpliwości zostały usunięte w drodze oceny dowodów. To, że skarżący nie zgadza się z tą oceną dowodów i z przyjętą przez Sąd wersją zdarzeń nie oznacza, że Sąd był stronniczy i nieobiektywny - to właśnie skarżący prezentuje subiektywne podejście do tego materiału dowodowego. Zapisy w protokołach rozpraw nie potwierdzają zarzutów o nieobiektywnym i tendencyjnym traktowaniu oskarżonego. Skoro oskarżony wiedział o wyznaczonym na dzień 17 grudnia 2019 roku terminie rozprawy już od dnia 27 listopada 2019 roku ( k. 116), to jego nieobecność na niej z powodu powoływania się na delegację służbową ( zresztą nieudokumentowaną – k. 111 ) słusznie uznana została za nieusprawiedliwioną. Tym bardziej, że oskarżony składał wcześniej wyjaśnienia ( k. 98 v), a jego obecność na kolejnej rozprawie nie była obowiązkowa ( k. 117 v). Kwestia wniosku o wyłączenie sędziów została rozpoznana formalnie i prawidłowo ( k. 104). Wniosek O zmianę i uniewinnienie, ewentualnie odstąpienie od kary, ewentualnie umorzenie postepowania, ewentualnie uchylenie wyroku. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Argumenty zawarte w apelacjach nie są zasadne 3.2. Błąd w ustaleniach faktycznych poprzez ustalenie, że oskarżony znieważył pokrzywdzonego oraz brak ustalenia prowokacyjnego zachowania pokrzywdzonego, który powinien wyłączyć się od udziału w interwencji. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Sąd prawidłowo ustalił, iż z ust oskarżonego padły słowa pomawiające pokrzywdzonego o branie łapówek. Prawidłowo również ustalił, iż oskarżony miał zamiar poniżenia pokrzywdzonego wypowiadając te słowa, przecież nawet w swojej apelacji przyznał, że "wykazałem się tylko lekceważącym stosunkiem do jednego z funkcjonariuszy z którym jestem w konflikcie", a na rozprawie przed Sądem Rejonowym składając wyjaśnienia wypowiadał słowa "policjant M. to przestępca w mundurze" ( k. 98 v). Prawidłowe jest również ustalenie o braku jakiejkolwiek prowokacji ze strony pokrzywdzonego, albowiem nie może być za takową uznane działanie pokrzywdzonego polegające na przystąpieniu do interwencji policyjnej uzasadnionej popełnianiem wykroczenia w postaci spożywania alkoholu w miejscu niedozwolonym, w dodatku pokrzywdzony realizował tu polecenie służbowe dyżurnego KPP w O. i jadąc na miejsce nie mógł wiedzieć, kogo tam zastanie ( k. 1). Przepisy, na które powołuje się obrońca w apelacji, dotyczą wyłączenia oskarżyciela od udziału w sprawie, a nie wystawiania mandatu, a tym bardziej przeprowadzania interwencji przez policjanta. Ponadto postępowanie mandatowe prowadził drugi z policjantów, P. O. ( k. 119). Wniosek O zmianę i uniewinnienie, ewentualnie odstąpienie od kary, ewentualnie umorzenie postepowania, ewentualnie uchylenie wyroku. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Argumenty zawarte w apelacjach nie są zasadne 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 4.1. Oskarżony swoim zachowaniem wyczerpał dyspozycję art. 212 § 1 kk , a nie art. 226 § 1 kk . Nazwanie kogoś łapówkarzem, zarówno wprost, jak i pod pozorem zadania pytania, nie jest znieważeniem tylko zniesławieniem, albowiem słowo to jest określeniem sposobu zachowania, który może poniżyć inną osobę w oczach opinii publicznej, zaś samo w sobie w oderwaniu od osoby o której mowa i jej zachowania nie ma ładunku znieważającego. W sprawie nie zachodzą żadne z okoliczności wymienionych w art. 213 § 1 i 2 kk . Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności Czyn przypisany oskarżonemu zawiera w opisie wszystkie znamiona art. 212 § 1 kk , albowiem wskazuje nazwanie pokrzywdzonego "łapówkarzem", a więc pomówienie go o zachowanie stanowiące przestępstwo i jednocześnie wskazuje, że pokrzywdzony jest policjantem, a więc wykonuje zawód, przy którym niezbędna jest niekaralność, w opisie tym zwarta jest również okoliczność o wykonaniu czynności sprawczej pomówienia w miejscu publicznym. Tym samym z samego tego opisu wynika, że oskarżony zarzucił publicznie pokrzywdzonemu takie zachowanie, które mogło poniżyć go w oczach opinii publicznej i narazić na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu policjanta. Pomówienie to padło w takich okolicznościach, że mogły je słyszeć osoby postronne, na co wskazują zeznania P. O. ( który to słyszał) oraz częściowo S. B. ( który przyznał, że rozmowa oskarżonego z pokrzywdzonym była słyszalna, choć nie pamięta jej treści, a w jej trakcie wokół przechodzili przechodnie - k. 16v - 17). Prokurator na rozprawie apelacyjnej po uprzedzeniu w trybie art. 399 § 1 kpk objął ten czyn ściganiem z urzędu w trybie art. 60 § 1 kpk ( k. 185v oraz k. 186). 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 5.1.1. Przedmiot utrzymania w mocy Zwięźle o powodach utrzymania w mocy 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 5.2.1. Przedmiot i zakres zmiany Zmiana podstawy prawnej skazania i kary na art. 212 § 1 kk , zmiana podstawy prawnej rozstrzygnięcia o nawiązce na art. 212 § 3 kk . Zwięźle o powodach zmiany Oskarżony wyczerpał dyspozycję art. 212 § 1 kk , co było wcześniej omówione 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 5.3.1.1.1. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 5.3.1.4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 3 Wynagrodzenie dla obrońcy z urzędu zasądzono według stawek za udział w jednej rozprawie apelacyjnej 4 Oskarżonego zwolniono od wydatków postępowania odwoławczego i od opłaty za drugą instancję kierując się jego sytuacją finansową. 7. PODPIS 1.11. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację oskarżony Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok skazujący 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.1.1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 1.12. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 2 Podmiot wnoszący apelację obrońca Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja wyrok skazujący 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.1.1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana