IV KA 1674/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Szczecinie, w składzie SSO Jacek Szreder (przewodniczący), SO Maciej Kawałko i SO Ryszard Małachowski (sprawozdawca), rozpoznał sprawę K. R. i J. S., oskarżonych o czyny z art. 160 § 1 kk w zb. z art. 156 § 2 kk w zb. z art. 155 kk w zw. z art. 11 § 2 kk oraz z art. 220 § 1 kk. Oskarżeni zostali skazani przez Sąd Rejonowy za narażenie pracowników na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w związku z wypadkiem przy pracy z pompą do betonu, który skutkował ciężkim kalectwem jednego z pokrzywdzonych i śmiercią drugiego. Sąd Okręgowy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelacje obrońców obu oskarżonych za oczywiście bezzasadne. W uzasadnieniu podkreślono, że czyn z art. 160 § 1 kk może być popełniony również przez zaniechanie, a odpowiedzialność K. R. wynikała z dopuszczenia do użytkowania niesprawnej technicznie pompy, która nie przeszła wymaganych przeglądów specjalistycznych. W odniesieniu do J. S., sąd uznał, że jako pracodawca ponosił odpowiedzialność za stan BHP, w tym za przeprowadzenie instruktażu stanowiskowego i zapewnienie bezpiecznych warunków pracy, czego zaniedbał. Sąd Okręgowy zasądził od oskarżonych koszty postępowania, w tym zwrot kosztów pełnomocników oskarżycieli posiłkowych oraz opłaty sądowe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności za narażenie na niebezpieczeństwo (art. 160 kk) oraz odpowiedzialności pracodawcy za BHP (art. 220 kk) w kontekście wypadków przy pracy, w tym kwestii dopuszczalności popełnienia czynu przez zaniechanie i oceny stosunku prawnego łączącego strony.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z wypadkiem przy pracy z użyciem maszyny budowlanej. Interpretacja przepisów BHP może być stosowana do innych sytuacji, w których pracodawca zaniedbuje swoje obowiązki.
Zagadnienia prawne (7)
Czy czyn z art. 160 § 1 kk może być popełniony przez zaniechanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, czyn z art. 160 § 1 kk może być popełniony zarówno przez działanie, jak i zaniechanie.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy przychylił się do wykładni, że występek narażenia na niebezpieczeństwo może być popełniony przez zaniechanie, powołując się na komentarze i orzecznictwo.
Czy odpowiedzialność za narażenie na niebezpieczeństwo (art. 160 § 1 kk) wymaga istnienia szczególnego prawnego obowiązku opieki nad pokrzywdzonym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wystarczające jest dopuszczenie do użytkowania maszyny w stanie technicznym zagrażającym bezpieczeństwu osób znajdujących się w jej pobliżu.
Uzasadnienie
Istotą czynu z art. 160 § 1 kk jest stworzenie sytuacji faktycznej, w której istnieje bezpośrednie niebezpieczeństwo, a niekoniecznie wynika ono z prawnego obowiązku opieki.
Jaki jest związek przyczynowy między zaniechaniem przeglądu specjalistycznego pompy do betonu a wypadkiem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zaniechanie przeglądu specjalistycznego, który mógłby wykryć osłabienie spoin, pozostaje w związku z powstałym uszkodzeniem maszyny i narażeniem na niebezpieczeństwo.
Uzasadnienie
Proces osłabiania spoin był długotrwały, a gdyby K. R. poddał maszynę kontroli, można by zapobiec wypadkowi. Stan techniczny pompy był zły, co potwierdzili biegli.
Czy pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o dzieło podlegają ochronie przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy (art. 220 § 1 kk)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli faktyczne warunki zatrudnienia odpowiadają stosunkowi pracy, niezależnie od nazwy umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że stosunek prawny łączący J. S. z pokrzywdzonymi miał cechy stosunku pracy, co wynikało z protokołu kontroli PIP, zeznań świadków oraz późniejszego zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Nieusprawiedliwiona nieświadomość prawa nie zwalnia z jego przestrzegania.
Kto ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy na budowie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan BHP w zakładzie pracy.
Uzasadnienie
J. S., jako pracodawca i właściciel przedsiębiorstwa, był zobowiązany do zapewnienia bezpiecznych warunków pracy, sporządzenia instrukcji BHP, oceny ryzyka zawodowego i przeprowadzenia instruktażu stanowiskowego, czego zaniedbał.
Czy pokrzywdzeni odbyli instruktaż stanowiskowy z zakresu BHP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak jest dowodów na odbycie takiego instruktażu.
Uzasadnienie
Wyjaśnienia i rady udzielane przez J. S. nie nosiły cech formalnego instruktażu stanowiskowego, a brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających jego przeprowadzenie.
Czy orzeczenie nawiązki w postępowaniu karnym jest dopuszczalne, gdy toczy się postępowanie cywilne o zapłatę tego samego roszczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli podmioty postępowania są odmienne i cel orzekania jest inny.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że nawiązka orzeczona od J. S. w postępowaniu karnym różniła się od roszczenia odszkodowawczego od spółki w procesie cywilnym, co uzasadniało jej orzeczenie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. R. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| J. S. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| E. P. | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy |
| E. C. (1) | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy |
| R. A. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Prokurator Okr. Damiana Kordykiewicza | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (30)
Główne
k.k. art. 160 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 220 § 1
Kodeks karny
Pomocnicze
k.k. art. 156 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 155
Kodeks karny
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 11 § 3
Kodeks karny
k.k. art. 69 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 69 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 70 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 71 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 46 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 46 § 2
Kodeks karny
k.p.k. art. 627
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 633
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 5
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 424 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 415 § 5
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 437 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 634
Kodeks postępowania karnego
k.p. art. 22 § 1
Kodeks pracy
k.p. art. 207 § 1
Kodeks pracy
Ustawa o zmianie ustawy – kodeks karny
Ustawa z dnia 5 listopada 2009r. (Dz. U. nr 206 poz. 1589) - dotyczy zmiany art. 46 k.k.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury art. 63 § 3
w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. U. z dnia 19 marca 2003r.)
Ustawa o opłatach w sprawach karnych art. 2 § 1
Ustawa o opłatach w sprawach karnych art. 3 § 2
Ustawa o opłatach w sprawach karnych art. 8
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości art. 14 § 2
w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348, z późn. zm.)
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czyn z art. 160 § 1 kk może być popełniony przez zaniechanie. • Odpowiedzialność za narażenie na niebezpieczeństwo nie wymaga szczególnego prawnego obowiązku opieki. • Zaniechanie przeglądu specjalistycznego pompy pozostaje w związku przyczynowym z wypadkiem. • Pracownicy zatrudnieni na umowę o dzieło podlegają ochronie BHP, jeśli faktycznie stosunek pracy istnieje. • Pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan BHP. • Brak dowodów na przeprowadzenie instruktażu stanowiskowego. • Nawiązka w postępowaniu karnym jest dopuszczalna mimo toczącego się postępowania cywilnego, jeśli podmioty i cel są różne.
Odrzucone argumenty
Czyn z art. 160 § 1 kk może być popełniony tylko przez działanie. • Brak związku przyczynowego między zaniechaniem przeglądu a wypadkiem. • Pokrzywdzeni nie znajdowali się bezpośrednio pod ramieniem pompy. • Pompa została wyprodukowana w 1986r., a nie 1978r. • J. S. nie był osobą odpowiedzialną za BHP na budowie. • Pokrzywdzeni odbyli instruktaż stanowiskowy. • Orzeczenie nawiązki było niedopuszczalne z uwagi na toczące się postępowanie cywilne.
Godne uwagi sformułowania
czynu określonego w art. 160 § 1 kk można dopuścić się także poprzez zaniechanie • Istotą strony przedmiotowej czynu określonego w art. 160 § 1 kk jest stworzenie przez sprawcę takiej sytuacji faktycznej, w której istnieje bezpośrednie niebezpieczeństwo • Nie można odmówić racji twierdzeniu skarżącego, że przy dość nieprecyzyjnie ustanowionych terminach przeglądów przez producenta, odległość czasowa między kolejnymi badaniami prowadzonymi przez jednostkę specjalistyczną może wynosić nawet 2 lata. Jednak z materiału dowodowego wynika wprost, że urządzenie w czasie, kiedy jego właścicielem był K. R. nie zostało poddane ani jednemu badaniu specjalistycznemu • Zgodnie z art. 22 § 1 1 kp zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 – czyli wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy w czasie i miejscu przez niego wyznaczonym i pod jego kierownictwem jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. • Nieusprawiedliwiona nieświadomość prawa nie zwalnia z jego przestrzegania • W myśl art. 207 § 1 kp J. S. jako pracodawca ponosił odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy.
Skład orzekający
Jacek Szreder
przewodniczący
Maciej Kawałko
sędzia
Ryszard Małachowski
sędzia (sprawozdawca)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności za narażenie na niebezpieczeństwo (art. 160 kk) oraz odpowiedzialności pracodawcy za BHP (art. 220 kk) w kontekście wypadków przy pracy, w tym kwestii dopuszczalności popełnienia czynu przez zaniechanie i oceny stosunku prawnego łączącego strony."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z wypadkiem przy pracy z użyciem maszyny budowlanej. Interpretacja przepisów BHP może być stosowana do innych sytuacji, w których pracodawca zaniedbuje swoje obowiązki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy tragicznego wypadku przy pracy z poważnymi konsekwencjami, co czyni ją interesującą z perspektywy ludzkiej tragedii i odpowiedzialności za bezpieczeństwo.
“Czy zaniedbanie przeglądu maszyny budowlanej może prowadzić do więzienia? Tragiczny wypadek i odpowiedzialność prawna.”
Dane finansowe
koszty udziału pełnomocników: 210 PLN
opłata za postępowanie: 1050 PLN
opłata za postępowanie: 480 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.