IV KA 113/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy rozpatrywał apelacje od wyroku Sądu Rejonowego, który skazał kierownika ośrodka pomocy społecznej za niedopełnienie obowiązków służbowych w związku z umieszczeniem dwóch osób w domach pomocy społecznej. Oskarżonemu zarzucono odstąpienie od procedury ustalania odpłatności za pobyt pensjonariuszy przez ich zstępnych, co naraziło gminę na koszty. Sąd odwoławczy szczegółowo przeanalizował przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące ustalania kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłat oraz warunków zwolnienia z tego obowiązku. Stwierdzono, że oskarżony, kierując się oceną nagannego zachowania zstępnych wobec rodziców, pominął formalne procedury, co jednak nie było pozbawione podstaw faktycznych, zwłaszcza w kontekście późniejszych nowelizacji przepisów, które rozszerzyły katalog przesłanek do zwolnienia. Sąd odwoławczy uznał, że choć oskarżony naruszył procedurę, jego działania nie miały na celu osiągnięcia nienależnej korzyści majątkowej, a wynikały z przekonania o sprawiedliwości zwolnienia dzieci od ponoszenia kosztów utrzymania rodziców, którzy w przeszłości rażąco naruszyli obowiązki rodzinne. Wobec powyższego, czyny przypisane oskarżonemu zostały ocenione jako posiadające znikomą społeczną szkodliwość, co skutkowało uchyleniem wyroku Sądu Rejonowego i umorzeniem postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów ustawy o pomocy społecznej dotyczących ustalania odpłatności i zwolnień, a także ocena czynów urzędniczych pod kątem znikomej społecznej szkodliwości.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w określonym czasie, choć wskazuje na ogólne zasady interpretacji prawa i oceny czynów urzędniczych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy niedopełnienie przez kierownika ośrodka pomocy społecznej obowiązków proceduralnych przy ustalaniu odpłatności za pobyt pensjonariusza, w sytuacji gdy zstępni mieli podstawy faktyczne do zwolnienia z opłat z uwagi na naganne zachowanie rodziców, stanowi przestępstwo z art. 231 § 1 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niedopełnienie obowiązków proceduralnych stanowiło realizację znamion przestępstwa z art. 231 § 1 k.k., jednakże czyny te zostały ocenione jako posiadające znikomą społeczną szkodliwość.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy uznał, że oskarżony, mimo naruszenia procedury, działał w przekonaniu o słuszności zwolnienia zstępnych od opłat, co miało oparcie w nagannym zachowaniu rodziców wobec dzieci. Wskazano na późniejsze nowelizacje przepisów, które potwierdziły możliwość takiego zwolnienia, co przemawiało za oceną czynów jako znikomo społecznie szkodliwych.
Czy niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza publicznego, które mogło narazić gminę na koszty, może być ocenione jako znikomo społecznie szkodliwe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w okolicznościach niniejszej sprawy, gdzie naruszenie procedury wynikało z przekonania o słuszności zwolnienia z opłat i było zgodne z późniejszymi zmianami legislacyjnymi, czyny te zostały uznane za znikomo społecznie szkodliwe.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy podkreślił, że choć doszło do naruszenia procedury, to brak było ewidentnego błędu w interpretacji prawa, a raczej wybór jednej z możliwych interpretacji, która później została potwierdzona przez ustawodawcę. Dodatkowo, oskarżony działał w przekonaniu o sprawiedliwości swojego postępowania.
Czy dla przypisania przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. konieczne jest wykazanie powstania szkody?
Odpowiedź sądu
Nie, dla przypisania przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. wystarczające jest wykazanie wystąpienia realnego niebezpieczeństwa jej zaistnienia (działanie na szkodę).
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego, zgodnie z którą działanie na szkodę nie jest tożsame z wyrządzeniem szkody, a wystarczające jest stworzenie realnego niebezpieczeństwa jej powstania.
Czy przy ustalaniu kryterium dochodowego dla zstępnych zobowiązanych do ponoszenia opłat za rodzica w domu pomocy społecznej, należy uwzględniać dochody małżonka prowadzącego wspólne gospodarstwo domowe, mimo rozdzielności majątkowej?
Odpowiedź sądu
Tak, niezależnie od ustroju majątkowego małżonków, jeśli wspólnie zamieszkują i gospodarują, dochód małżonka powinien być uwzględniony przy obliczaniu kryterium dochodowego.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy wskazał, że przepisy ustawy o pomocy społecznej w ówczesnym brzmieniu (art. 6 pkt 3 i 4) nakazywały uwzględnianie dochodów wszystkich członków rodziny tworzących wspólne gospodarstwo domowe, niezależnie od ustroju majątkowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. W. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| T. P. | osoba_fizyczna | pensjonariusz DPS |
| W. T. | osoba_fizyczna | pensjonariusz DPS |
| M. P. | osoba_fizyczna | zstępny |
| S. P. | osoba_fizyczna | zstępny |
| J. M. | osoba_fizyczna | zstępny |
| D. T. | osoba_fizyczna | zstępny |
| Gmina R. | instytucja | pokrzywdzona |
Przepisy (17)
Główne
k.k. art. 231 § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczy niedopełnienia obowiązków lub przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza publicznego, skutkującego działaniem na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, lub stworzeniem realnego niebezpieczeństwa jej zaistnienia.
ups art. 61
Ustawa o pomocy społecznej
Reguluje kolejność ponoszenia kosztów pobytu w domu pomocy społecznej przez mieszkańca, jego małżonka, zstępnych, wstępnych oraz gminę, opierając się na zasadzie subsydiarności i kryterium dochodowym.
ups art. 64
Ustawa o pomocy społecznej
Określa przesłanki zwolnienia osób zobowiązanych od opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, wskazując na katalog otwarty.
ups art. 64a
Ustawa o pomocy społecznej
Określa warunki całkowitego zwolnienia z opłaty, w tym w przypadku prawomocnego orzeczenia o pozbawieniu władzy rodzicielskiej lub skazaniu za przestępstwo na szkodę osoby zobowiązanej.
Pomocnicze
k.p.k. art. 438
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 231 § 2
Kodeks karny
Przepis dotyczy sytuacji, gdy funkcjonariusz publiczny działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej dla siebie lub innej osoby.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Przywołany w kontekście zasad współżycia społecznego, jednak sąd odwoławczy uznał jego zastosowanie w tej materii za nieuzasadnione.
krio art. 144
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przywołany w kontekście zasad współżycia społecznego, jednak sąd odwoławczy uznał jego zastosowanie w tej materii za nieuzasadnione.
k.p.a. art. 75
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący dopuszczalności dowodów w postępowaniu administracyjnym.
k.k. art. 115 § 4
Kodeks karny
Definicja korzyści majątkowej i osobistej w kontekście przestępstw.
k.k. art. 209 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 207 § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 439
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 437 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 454 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 46 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 46 § 2
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ocena czynów jako posiadających znikomą społeczną szkodliwość ze względu na kontekst faktyczny i późniejsze zmiany legislacyjne. • Brak podstaw do przypisania przestępstwa z art. 231 § 2 k.k. z uwagi na brak celu osiągnięcia nienależnej korzyści majątkowej. • Niedopełnienie obowiązków proceduralnych wynikało z przekonania o słuszności zwolnienia z opłat, a nie ze złej woli czy rażącego błędu interpretacyjnego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego dotyczące wymierzenia surowszej kary i zasądzenia nawiązki.
Godne uwagi sformułowania
działanie na szkodę nie jest tożsame z wyrządzeniem szkody • przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków służbowych przez funkcjonariusza publicznego pociągnie za sobą odpowiedzialność karną z art. 231 § 1 kk już w sytuacji wywołania konkretnego niebezpieczeństwa powstania szkody • ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej problematykę z tym związaną reguluje kompleksowo i autonomicznie • postępowanie o zwolnienie od ponoszenia opłaty z powodów wskazanych w art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej jest odrębnym postępowaniem wszczynanym na podstawie wniosku osoby wnoszącej opłatę lub obowiązanej do wnoszenia opłaty • nieuzasadnionym jawi się jednak ściganie w trybie karnym za błąd przy wykładni lub stosowaniu określonego przepisu, jeśli z niedostatecznej staranności ustawodawcy sformułowany został w sposób niejednoznaczny
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o pomocy społecznej dotyczących ustalania odpłatności i zwolnień, a także ocena czynów urzędniczych pod kątem znikomej społecznej szkodliwości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w określonym czasie, choć wskazuje na ogólne zasady interpretacji prawa i oceny czynów urzędniczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność przepisów dotyczących pomocy społecznej i odpowiedzialności urzędniczej, a także jak interpretacja prawa i kontekst społeczny mogą wpływać na ocenę czynu.
“Urzędnik uratowany przed karą dzięki 'znikomej szkodliwości społecznej' – jak prawo pomocy społecznej chroni przed konsekwencjami błędów?”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.